Astana qalasynyń damýynda áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishter boıynsha oń serpin baıqalady. Qala ekonomıkasy birqalypty damyp keledi. Jalpy óńirlik ónim 4,1%-ǵa ósip, 4 trln 753 mlrd teńgeni quraǵan. Investısııa kólemi 4,7%-ǵa artyp, shamamen 1,3 trln teńgege jetken. Jumys istep turǵan shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 14,6%-ǵa kóbeıip, búginde 230 myńnan asypty. Al bólshek taýar aınalymynyń kólemi 9,4%-ǵa ósip, 2,2 trln teńgeni qurady. Qurylys jumystarynyń kólemi 4,9%-ǵa ulǵaıypty.
«Qurylys salasy elorda ekonomıkasynyń negizgi draıveri bolyp qala beredi. 3,4 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Osy jyly jeńildetilgen memlekettik baǵdarlamalar boıynsha biz azamattardyń ártúrli sanattary úshin 5 200 páter berý týraly mindet qoıdyq. Onyń ishinde jetim balalar, kópbalaly analar, áleýmettik osal azamattar, sonymen qatar jumys isteıtin jastar da bar. Qazir qujattardy rásimdeý boıynsha tıisti jumystar júrip jatyr. Kelesi jyldyń basynda kezekte turǵandar óz úıine kiredi.
Búginde renovasııa baǵdarlamasy bekitildi. 2029 jylǵa deıin 206 apatty úıden 4 710 turǵyndy qaýip aldyndaǵy baspanalarynan kóshirý josparlanǵan. Alǵashqy 3 apatty úıdiń turǵyndaryn kóshirip te qoıdyq. Jumys ári qaraı jalǵasyp jatyr. Áıtkenmen tyǵyz qurylys boıynsha jyl basynda jurtshylyq narazylyq bildirip, jedel sheshimdi talap etken 20-dan asa nysan boldy. Olardyń máselesin durys jolmen sheshý arqyly qalanyń egjeı-tegjeıli josparyna ózgerister engizý jumystary atqaryldy. Osy arada aıtarym, barlyq sheshim qala belsendileriniń qatysýymen qabyldandy. Sheshimderdiń 90 paıyzdan astamy qala turǵyndarynyń pikirin eskere otyryp qabyldandy. Tyǵyz qurylys nysandarynyń barlyǵyna derlik oń sheshimder qabyldandy: mektep, bilim berý ortalyqtary men densaýlyq saqtaý mekemeleri sııaqty 8 áleýmettik obekt jáne 9 qoǵamdyq keńistik josparlandy. Qalǵan nysandar boıynsha sot sheshimin kútip otyrmyz», dedi J.Qasymbek.
Jańa qurylys aýdandarynda mektepter men balabaqshalardaǵy oryn tapshylyǵy baıqalady. Máseleni sheshý úshin bıyl 7 mektep paıdalanýǵa berildi, taǵy 5 mekteptiń qurylysy aıaqtalyp keledi. Endigi jyly 25 mekteptiń qurylysy josparlanǵan. Onyń úsheýi – jekemenshik, jeteýi – memlekettik jáne «Jaıly mektep» jobasy boıynsha 15 mektep boı kóteredi. Jalpy, «Jaıly mektep» jobasy aıasynda 90 myń oqýshyǵa arnalǵan 24 mektep salynady. Onyń 15-i qarqyndy damyp kele jatqan Esil jáne Nura aýdandarynda ornalasady. Qala basshylyǵy osylaısha 2028 jylǵa deıin eki aýysymda bilim alatyn 200 myńǵa jýyq oqýshy ornyna arnalǵan 80-nen asa mektep salýdy josparlap otyr.
«Investorlardyń qarajaty esebinen 16 jekemenshik balabaqsha boı kóterip keledi. Sondaı-aq 2029 jylǵa deıin 60 memlekettik balabaqsha salýdy josparlap qoıdyq. Birinshi kezeń aıasynda 2025 jyly jergilikti bıýdjet jáne memlekettik-jeke áriptestik qarajaty esebinen 10 balabaqsha salý maqsaty tur. Balabaqshalar men bilim oshaqtarymen qatar 2029 jylǵa deıin jergilikti bıýdjet esebinen, sondaı-aq memleket-jekeshelik áriptestik tetigin qoldana otyryp, 15 zamanaýı oqýshylar saraıyn salýdy qala basshylyǵynyń aldyna úlken maqsat etip qoıdyq. Eń alǵashqysy – Turan dańǵylynda ornalasqan «Sana» oqýshylar saraıy osy jyly paıdalanýǵa berildi. Kelesi jyldyń birinshi toqsanynda qalanyń ár aýdanynda 5 oqýshylar saraıynyń qurylysyn bastaımyz. Buǵan qosa medısınalyq ınfraqurylymdy damytý aıasynda 2024-2027 jyldar aralyǵynda 12 obekt salynady, onyń ishinde 2 perınataldyq ortalyq, 2 jańa zamanaýı kópsalaly aýrýhana, olardyń bireýi balalar aýrýhanasy, 3 memlekettik jáne 5 jeke emhana qurylady. Dana halqymyz «Birinshi baılyq – densaýlyq» degen, osynaý oryndy támsildiń talabyna saı bolýǵa barymyzdy salyp qyzmet etemiz», dedi elorda basshysy.
Bıyl Astanada birqatar ınfraqurylym nysany salynyp, paıdalanýǵa berildi. Olar – «Ońtústik-Shyǵys» gaz jylý stansasy, «Turan» gaz jylý stansasy men JEO-3-tiń birinshi kezeńi jáne aýyzsý stansasy (NFS-3). Astana ákimi jylýmen jáne sýmen jabdyqtaý máseleleri qalaı sheshiletinin táptishtep túsindirip ótti.
«О́tken jylytý maýsymynda 432 Gkal jylý tapshy boldy. Bıyl úsh jylýmen jabdyqtaý nysanynyń qurylysy aıaqtalǵandyqtan, jaǵdaı kerisinshe profısıtke shyǵyp tur. Mysaly, qazan aıynda JEO-3-tiń birinshi kezeńiniń qurylysy aıaqtaldy, onyń qurylysy uzaqqa sozylǵan edi. Atalǵan jylý elektr ortalyǵynda barlyq tórt qazandyq jumys isteıdi. Bul qalaǵa saǵatyna 440 Gkal beredi. JEO-3 sol jaǵalaýdyń bir bóligin jáne jańa salynyp jatqan aýdandardy jylýmen qamtıdy. Sondaı-aq jańa qýattar jańa energııa kózderi iske qosyldy. Bul gaz jylý stansalary (GJS) Qazaqstanda alǵash ret ashylyp otyr. «Ońtústik-Shyǵys» gaz jylý stansalary men «Turan» birinshi kezeńiniń qýaty saǵatyna 700 Gkal quraıdy. Bul JEO-3 qýatynan eki ese artyq», dedi J.Qasymbek.
«Ońtústik-Shyǵys» gaz jylý stansasy «Baǵystan», «Myńjyldyq alleıasy» turǵyn úı keshenderin, qalanyń sol jaǵalaý bóligin jylýmen qamtamasyz etedi. Al «Turan» gaz jylý stansasy qalanyń sol jaǵalaýynda qurylysy júrip jatqan jańa aýdandardy qamtıdy. Keler jyly, eń aldymen, «Telman», al ekinshi kezekte «Turan» gaz jylý stansasyn paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr. Bul qalany taǵy 850 Gkal/saǵ jylý qýatymen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Osylaısha, aldaǵy 5 jyl ishinde rezervtik jylý qýatyn qamtamasyz etedi.
Bıyl Astanada Táýelsizdik dańǵylynda kópir ashyldy, 70-ten asa kóshe jóndeldi, 400 jańa avtobýs satyp alyndy. Prezıdent tapsyrmasy boıynsha keshendi kólik júıesin damytý strategııasy ázirlenip jatyr. Júıe jol qozǵalysy qaýipsizdigin arttyrýǵa, keptelis sanyn azaıtýǵa, t.b. múmkindik beredi.
«Táýelsizdik dańǵyly boıyndaǵy jańa kópir kólik keptelisi jıi bolatyn oryndardaǵy qıyndyqty rettedi. Mysaly, Máńgilik el dańǵylynda kólik keptelisi 20%-ǵa, Saraıshyq kóshesi men Uly dala kópiri sáıkesinshe 15%-ǵa deıin azaıdy. Sondaı-aq Túrkistan, Aqmeshit, t.b. kóshelerdegi keptelister de aıtarlyqtaı jeńildedi. Keler jyly Táýelsizdik dańǵylynyń Qabanbaı batyr kóshesine deıingi jalǵasyn salýdy josparlap otyrmyz», dedi ol.
Aıtmatov kóshesi ashylǵannan keıin Syǵanaq pen Uly dala dańǵyly arasyndaǵy Turan dańǵylynda kólik aǵyny birshama tómendedi. Nátıjesinde, kólik keptelisi 12%-ǵa kemidi degen derek bar. Sonymen qatar shaǵyn aınalma joldyń qurylysy, Kenesary kóshesi men Qorǵaljyn tasjolynyń aýdanynda jańa kópirdiń qurylysy júrgizilip jatyr. Sol sııaqty bıyl 70-ten asa kóshe jóndeldi, 400 jańa avtobýs satyp alyndy, onyń 300-den astamy paıdalanýǵa berildi. Qalǵanyn 2024 jyldyń 1 toqsanynda jetkizý josparlanǵan. Joǵaryda atalǵan barlyq shara qozǵalysy qarqyndy ýchaskelerge túsetin júktemeni aıtarlyqtaı azaıtýǵa jáne qalanyń jol-kólik ınfraqurylymyn jaqsartýǵa múmkindik beredi.
Osy jyly Astanada 165-ten asa aýla men qoǵamdyq keńistik abattandyryldy. Gúlzarlar jasaý jumysy elordanyń barlyq aýdanynda júrgizildi. Bıyl elordany kóriktendirý boıynsha aýqymdy jumys oryndaldy. Q.Munaıtpasov, Beıbitshilik, «Amman» jáne «Abylaıhan» kópirleriniń astynda jaıaý júrginshiler ótkelderi ashyldy. Olar Aqbulaq ózeniniń boıyndaǵy saıabaqtar klasterin ózara baılanystyrdy. Ortalyq jaǵalaýdyń tarıhı kósheleri jańartyldy, «Jýrnalıster alleıasy», Saltanat qaqpasynyń janyndaǵy gúlzar, t.b. abattandyryldy. Kógaldandyrý jumysy da nazardan tys qalmady. Mıllıonǵa jýyq jasyl jelek otyrǵyzyldy, olardyń bir bóligi qalanyń jasyl beldeýine egildi», dedi J.Qasymbek.
Oǵan qosa ol buryn kóppáterli turǵyn úı keshenderiniń qurylysy josparlanǵan 9 orynda gúlzarlar men qoǵamdyq keńistikter ashylatynyn atap ótti. «Mysaly, Aıtmatov-Syǵanaq kóshesiniń qıylysyndaǵy ýchaskede 12 qabatty kópfýnksıonaldy keshenniń ornyna gúlzar jasaldy. Roza Baǵlanova kóshesi men Turan dańǵylynyń qıylysynda jeke qurylys salýshy turǵyn úı keshenin salýdy josparlaǵan edi. Nátıjesinde, ınvestormen birlesip, osy ýchaskede qoǵamdyq keńistik salyndy. Kúmisbekov kóshesi, 7/1 mekenjaıynda ornalasqan eski garajdardyń ornyna qala turǵyndarynyń demalysy úshin yńǵaıly ári qaýipsiz oryn quryldy. Kóktóbe tuıyq kóshesi, 5 mekenjaıynda bos jerdiń ornyna sporttyq-oıyn aımaǵy boı kóterdi», dedi elorda ákimi.
