Bir zamanda men de pende bolyp jaratylǵanmyn. Qaýym bolyp qaýymdasyp tirlik etetinbiz... Biletinim – tas dáýiri artta qalyp, «aınalaıyn temirden alǵashqy qural-saıman saılap, biz ańnan emes, ań ataýly bizden qashyp-pysyp júretin zaman bolatyn.
Ol dáýirge de shúkirshilik. Buıyrǵan jasty jasap, arman-maqsat qoıyp ómir súretindeı kezeń bolmasa da, jaryq dúnıe syılaǵan Jaratýshyǵa rıza keıippen dám-tuz bitken kúni jazmyshqa moıyn usynǵanbyz.
Endi, mine, Alla jar bolyp, «kezegim kelip», taǵy da jaryq dúnıege kelýimniń oraıy kelipti... Pende emespin be, jaratylatynym anyq, ne de bolsa dep Jaratýshyǵa aldaǵy ǵumyrda «óıte kórińiz, búıte kórińiz» dep jalbarynyp baqtym.
Sondaǵym, aldymen ǵumyr jasty uzarta kórińizshi dedim. Sodan soń, tamaq ataýlyny talǵamaı-aq buıyrtyńyz, qurt-qumyrsqa, shóp-shalamǵa deıingiler meniń úlesimde bolsa dedim. Taǵy da jaýrap qaltyramaıyn, negizi – jaýym joqqa jýyq bolyp, ash kózderdiń qansha qarmaǵyna ilinsem de olarǵa nápaqa bolýdan saqtasa dep tiledim. Júre de bilsem, qajet bolǵanda qaýip-qaterden qutylyp keterdeı qanat buıyrsa, artyq etpes dep táýbege keldim...
Jalbarynǵanymdy jaratýshy qabyl alyp... pálekettiki, qarǵa bolyp jaratyla qalmasym bar ma?! Kiná ózimnen! Aldymen adam ete gór demegen ózim... Adam bolmaǵanyma ókingenmen, al ótinish-tilegimdi qabyl etken jaratýshyǵa aıtarym joq... Taǵam talǵamaımyn. Mundaǵylar: «Qarǵa aıtypty – boq jaman emes, joq jaman» deıtin kórinedi. Táýbe, jeıtinim aldymda, jemeı kergıtinim onan da kóp... Mundaǵylardyń: «Qarǵa qańqyldap ketti, kún sýytyp qar túsetin shyǵar» deıtini beker emes... Kóbine qalǵyp-múlgip tal-terekte otyramyn. Kerek kezde tómenge túsip taltańdap júrip kep te beremin. Qaýip-qater az, etim «aram qatqyr» dárejesinde bolǵandyqtan, ana ádirem qatqyr mysyq bolmasa, meni erikkender de ermek ete qoımaıdy. Oıhoı, qanat bitirgeni qandaı ǵajap!.. Qaýip-qaterdi qapy qaldyrady... Baǵytym Balqan taý bolsa da bara alamyn... Eń ǵajaby, ǵumyrymnyń uzaqtyǵy... Úsh júz jyldaı jasaıdy ekenmin!..
Al aınalama kóz salsam... Pende, ıaǵnı adam etip jaratpaǵanyna táýbe! Keı-keı tirligine órem jete bermes, al olardyń qulqyn úshin tań azannan kesh batqanǵa deıingi tepeń-tepeń tirligin kórip túńilemin. «Qarǵa qarǵanyń kózin shuqymaıdy». Al pendeń bizdiń kezimizdegi adamdardaı emes, tirlik úshin birin-biri óltirýden taıynbaıdy. Kóbi ash-qursaq, taǵam úshin atys-shabys, qylmys... Qıt etken qylmys úshin qamalyp temir torda otyrasyń... Tabıǵatty bitirgen. Taý-tasty qoparyp, ózen-kóldi laılap, tútinmen tumshalanyp alǵan... Eri qaısy, áıeli qaısy bilip bolmaısyń. Bir-eki balamen bitelip, kún ótken saıyn tuqymy quryp qurdymǵa ketip jatqan eldi meken... Qaısybirin aıtaıyn, osyndaı-osyndaı ospadarlyǵyna bola az kúnde topan sý qaptap tirshilik ataýly typ-tıpyl bolatyn kórinedi... О́z basym ondaı bola qalǵanda, aınalaıyn qanatymnyń arqasynda qalyqtap ushyp jan saqtar alyp shyńnyń tóbesinen tabylarmyn.
Aıtarym, myna zamandaǵy adamnyń kórgenin pende basyna bermesin... Adam etpeı, qarǵa etip jaratqan jaratýshyma quldyq!..
Berik SADYR
