Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Tomaǵa-tuıyq aýyldaǵy qyzylsyraǵan aǵaıyn úshin qys qyzyǵy sanalatyn kádimgideı meıram. Soǵym soıǵan úı birinshi kúni qýyrdaqqa shaqyrsa, birer kúnnen soń aýyldyń úlkenderin jınap, omyrtqadan dám tatyrady. Bul dástúr qala turǵyndarynyń da súıegine sińgen. Kópten dám-tuzy aralasqan aǵaıynnyń biri omyrtqaǵa shaqyrǵan. Eki tabaq kisi jınalypty. As kelgenshe áńgimeniń basty taqyryby bıylǵy soǵymnyń baǵasy boldy. Álden ýaqytta tórde otyrǵan aqsaqal bosaǵadaǵy bozbaladan:
– Osy dástúrdiń mánin bilesiń be? – dep surady.
Alańsyz otyrǵan bozbala sabaqty oqymaı kelgen oqýshyǵa uqsap múdirip qalmasy bar ma. Bozbala qysylmasyn dedi me, kósheli aqsaqal óz suraǵyna ózi jaýap berip, áńgimeniń tıegin aǵytyp jiberdi.
– On segiz myń ǵalamda barlyq jan ıesiniń omyrtqasy bar. On eki músheni ustap turatyn da sol. Atam qazaq «bir kún dámdes bolǵanǵa qyryq kún sálem ber» deıdi. Aǵaıynnyń arasyn jaqyndatatyn da osy dástúr, – dedi aqsaqal. Sodan soń oń tizesin basa otyrǵan «Qaraózek» seriktestiginiń basshysy Nartaı Ysqaqovqa burylyp:
– Osy sen jylda aldymen shaqyrýshy ediń, bıyl soǵymyń kesheýildep jatyr ma? – dep surady.
– Soǵym bar ǵoı, aqsaqal, onyń ózindik sebebi bar, – dedi Nartaı Jumataıuly, – men jylda omyrtqaǵa shaqyrǵanda qonaqtardy qur qol jibermeıin dep kitap syılaýshy edim. Tarıhı-tanymdyq shyǵarmalar, qazaq tilindegi kórkem ádebıetter. Et bolǵanymen, kitap bolmaı tur.
Aıtsa aıtqandaı, oblys ortalyǵyndaǵy Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy jalǵyz kitap dúkeni jabylǵaly oqyrman qaýym rýhanı qajettiligin qalaı óterin bilmeı júr. Ortalyq ámbebap dúkenniń bir buryshynda kitap satqanymen, kileń soltústiktegi kórshiniń kitaptary. Atys-shabys, qaraqshylyqty nasıhattaıtyn dúnıeler. Al sybaǵaly syı etip tartar jergilikti ult tilindegi kitaptar qasqaldaqtyń qanyndaı taptyrmaı tur. Jyl saıyn omyrtqaǵa shaqyrǵanda adal dámin ǵana emes, rýhanı azyǵyn da qosa syılaıtyn jomart jigitterdiń qoly baılaýly.
KО́KShETAÝ
