Foto: JI
Ańyz boıynsha, Alla taǵala paıǵambarǵa aıan berip, jalǵyz ulyn qurbandyqqa shalýdy buıyrady eken. Ulynyń jany úshin emes, Jaratqannyń razylyǵy úshin bul buıryqty oryndaýǵa bel býǵan paıǵambar ulyn ertip taýǵa qaraı bet alǵan. Jol-jónekeı shaıtan birneshe márte olardyń oıyn buzýǵa tyrysqan.
Taýdyń basyna jetkende, paıǵambar kóz jasyna erik beredi. Uly sabyrmen jaýap qatady:
«Allanyń buıryǵyna men de rızamyn. Tek ótinerim: anam meni joqtap jylamasyn… Baýyzdar kezde meniń kózime qaramańyz…»
Al Ybyraıym paıǵambar úsh ret pyshaq tartqanymen, ótkir kezdik ulynyń tamaǵyn kespegen. Sol kezde kókten Jebireıil perishte kók qoshqar alyp kelip, Allanyń: «Ulyńnyń ornyna osyny shal» – degen pármenin jetkizedi desedi. Osy sátten bastap, Qurban aıtta qurbandyq shalý musylmandar úshin ýájip amalǵa aınalǵan eken.
Jalpy, qazaq halqy Qurban aıtty ejelden erekshe qurmettep kelgen. Aıttyń tańynda jamaǵat meshitke jınalyp, aıt namazyn oqıdy. Keıin árkim jaǵdaıyna qaraı qurban shalyp, muqtajdarǵa et taratady. Qurban shalynǵan ettiń úshten biri – joq-jitikke, úshten biri – týǵan-týys, kórshi-qolańǵa, al qalǵany – óz otbasyna qaldyrylady.
Imamdardyń aıtýynsha, qurbandyq shalýdyń basty máni – malda emes, nıette. Bul – Allaǵa degen yqylastyń, jomarttyqtyń, baýyrmaldyqtyń kórinisi. Bul kúni meshitterde qaıyrymdylyq aksııalary ótip, myńdaǵan muqtaj adamǵa kómek kórsetiledi. Tipti áleýmettik jelilerde de Qurban aıt qarsańynda jaqsylyq jasaý, muqtajdy qoldaý jónindegi bastamalar jıileı tústi.
Qurban aıt basqa elderde qalaı toılanady?
Dúnıe júziniń túkpir-túkpirinde mıllıondaǵan musylman bul meıramdy atap ótedi. Biraq ár eldiń salt-dástúri, ómir salty men mádenıeti Qurban aıtty óz ereksheligimen beıneleıdi.
Saýd Arabııasynda Qurban aıt – qajylyqpen qatar kelgen qasıetti qubylys. Mekke men Mádınada aıt tańynda jınalǵan qajylardyń tákbiri aspandy jańǵyryqtyrady. Qurban shalý rásimi arnaıy uıymdar arqyly júzege asady, al qurban eti muqtaj elderge jóneltiledi.
Al Túrkııada bul meıram «Kýrban Baıramy» dep atalady jáne bul elde úsh kún toılanady. Tańmen talasa meshitterde namaz oqylyp, otbasylar bir dastarqan basyna jınalady. Et úshke bólinip, onyń bir bóligi kedeılerge jáne jaǵdaıy tómen otbasylarǵa taratylyp beriledi.
Musylman áleminiń eń halqy kóp eli – Indonezııada Qurban aıt «Id ál-Adha» dep atalady. Munda meshitter mańynda myńdaǵan mal soıylyp, olardyń eti arnaıy júıe arqyly úlestiriledi. Jastardan quralǵan erikti toptar sanıtarlyq tazalyq pen logıstıkaǵa jaýap berip, merekeniń tártippen, júıeli ótýine úles qosady. Bul elde meıramǵa oraı tórt kún demalys beredi. Barlyq jerde otshashýlar atylady.
Qurban aıttyń ár elde ózindik sıpaty bar. Biraq onyń túpki máni – júrektegi ıman, Allaǵa jaqyndaý, adamǵa janashyr bolý. Jer men shekara bólingenimen, Qurban aıt musylman jurtyn bir tilekke, bir tileýge jáne bir senimge toǵystyrady.
