Egemen Qazaqstan • 20 Jeltoqsan, 2023
Tarıh • 19 Jeltoqsan, 2023
1916 jyl: Asyǵa atqa qonǵanda...
Elimizdegi 1916 jylǵy kóterilis – qazaq halqynyń ult-azattyq jolyndaǵy azapty da qasiretti taǵdyry. Onyń shyǵý, óristeý shejiresi otandyq tarıh ǵylymynda áli de ózekti. Birinshi dúnıejúzilik soǵystyń zardabyn patshalyq Reseıdiń otary retinde tartqan Qazaq eli shıkizat ónimderin daıyndaýshy, salyq tóleýshi bolyp, barlyq qunarly jerinen aıyrylǵan edi. Oǵan qosa patshanyń soǵys jaǵdaıynda orys emes halyqtardyń azamattaryn qorǵanys bekinisterin salý jumystaryna alý jónindegi jarlyǵy qazaq qoǵamyn dúrbeleńge saldy. Arhıv qujattarynda patsha ókimetiniń júrgizgen saıasatyna, qazaq qoǵamyndaǵy zııaly qaýymnyń atqarǵan jumysyna, patsha jarlyǵy negizinde qara jumysqa alynǵan jáne shetel asyp, eriksiz ketken qazaqtarǵa qatysty derekter saqtalǵan.
Tulǵa • 19 Jeltoqsan, 2023
Kásibı bı óneriniń eren tulǵasy
Bıyl elimizdegi horeografııa óneriniń ańyzǵa aınalǵan tulǵasy, qazaq bıin dáripteýshi, zertteýshi, joǵary oqý ornynda horeografııa kafedrasyn ashyp, bıshilerdiń elimizde kásibı joǵary bilimin qalyptastyrǵan ǵalym, Halyq ártisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Dáýren Ábirovtiń týǵanyna 100 jyl tolyp otyr.
Qoǵam • 16 Jeltoqsan, 2023
Kóztúrtki Keńestik kezeńde ózindik kózqarasy úshin qýǵyndalǵan azamat týraly
2019 jyly aqpanda Pavlodarda bir ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótti. Ol 1969 jyly sol qaladaǵy jalǵyz qazaq mektebinde jasyryn qurylǵan «Jas ulan» uıymynyń 50 jyldyǵyna arnalǵan basqosý edi. Onda baıandama jasaǵan aqyn Arman Qanı sol totalıtarlyq kezeńde bılikke degen qarsylyq belgileriniń jekelegen adamdar tarapynan da boı kórsetkenin sóz etti. Sóıtti de, olardy izdep taýyp jazyp, jınaq shyǵarýdyń qajet ekenin konferensııaǵa qatysýshylar aldyna másele etip qoıdy. Osy ıdeıa boıynsha bolashaq kitapqa kiretin bir taqyryppen aınalysýǵa tıis boldym. Ol dıssıdent Mahmet Qulmaǵambetov edi. Astanaǵa kelgen soń Qostanaıǵa, ondaǵy «Egemen Qazaqstanda» kóp jyl menshikti tilshi bolyp istegen Názıra Járimbetovaǵa telefon soqtym. Áriptesim men izdegen adamnyń óz óńirlerindegi Meńdiqara aýdanynyń týmasy ekenin rastady. Sóıtti de: «Ony oblys ortalyǵynda turatyn UQK podpolkovnıgi, zeınetker Ǵalıhan Máýletov aǵaı jaqsy biledi. Qajet dep tapsańyz, telefonyn taýyp bereıin», dedi. Bul habardy estigen soń, birden iske kirisip, aqsaqalǵa qońyraý shalyp, habarlastyq ta. Máseleniń mán-jaıyn uqqan soń qarııa atalǵan taqyrypta sóılesýge yqylasty ekenin bildirip, biraz derek aıtty. Sodan keıingi áńgime ol kisiniń elordaǵa kelip, UQK-niń ortalyq gospıtalindegi medısınalyq baıqaýdan ótý kezindegi bos ýaqyty aralyǵynda odan ári jalǵasty. Sonymen…
Oqıǵa • 16 Jeltoqsan, 2023
Shamahan áýletiniń talaıly taǵdyry
Aıaq artar kóligi joq halyq jaıaý-jalpylap túrikmen jerine qaraı shubyrdy. Bosqan jurttyń qatarynda Shamahan áýleti de bar edi. Bir rýly el ujymdastyrý zobalańynan qashyp, Jem ózeni boıyndaǵy kir jýyp, kindik kesken ata qonystan áýeli Sam baryp, odan Jeltaý asyp, Túrikmenstan jaǵyna ótken.
Tarıh • 16 Jeltoqsan, 2023
HH ǵasyr basyndaǵy ádebıet ókilderiniń ishinde ǵumyrbaıany tolyq anyqtalmaǵan, shyǵarmashylyǵy jóninde irgeli zertteýler júrgizilmegen tulǵalardy anyqtaý, shyǵarmashylyq murasyn jınaqtaý, alǵy sózi men ǵylymı túsinikterin jazyp kitaptaryn shyǵarý, olardyń saıası qýǵyn-súrginge ushyraý sebepterin taldaý – mańyzdy máselelerdiń biri.
Tanym • 16 Jeltoqsan, 2023
Akademık Okladnıkov Abylaı han týraly
Keńes zamanynda ǵylymnan Sosıalıstik Eńbek Eri, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty ataǵyn alǵan akademık, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Alekseı Okladnıkovti tarıhshy, arheolog, etnograf, ádebıettanýshy, folklorshy, qoǵamtanýshy ǵalymdar ortasynda bilmeıtin adam kemde-kem edi.
Tanym • 16 Jeltoqsan, 2023
Úlken muhıttar tereńinde túrli qubylys júrip jatatyn kórinedi. Sonyń biri – muhıt ústindegi syrtqy kúshterdiń áserinen bolatyn qatty aǵynǵa baǵynbaı, óz maqsatyna jetý úshin sý asty tirshilik ıeleriniń aǵynǵa qarsy júzetin jankeshti áreketi. Dál osyndaı jankeshti qarsylyq bodandyqqa túsken elder tarıhynda kezdesedi. Týmysynan erkin ósken keń dalanyń arda azamattary bodandyq buǵaýyna kónbegen. Oǵan qazaq tarıhyndaǵy túrli azattyq kúres kýá. Biz ol soǵystardy áli túgendep bolǵan joqpyz.
Basylym • 16 Jeltoqsan, 2023
1923 jyly qaıratker, elshi, qalamger Názir Tórequlov «Temirqazyq» jýrnalynyń alǵashqy nómirin baspadan shyǵardy. Mine, bıyl osy tarıhı basylymǵa 100 jyl tolyp otyr.
Rýhanııat • 16 Jeltoqsan, 2023
Halyq pen memleket uǵymdary eki túrli uǵym bolsa da bir-birinsiz ómir súre almaıdy. Alǵashqysy ekinshisin qalyptastyrsa, óz kezeginde ekinshisi alǵashqynyń damýyna jol ashyp, jaǵdaı jasap otyrady. Sol sebepti de gýmanıtarlyq jáne qoǵamdyq ǵylymdarda bul qos uǵymdy bir-birimen ózara tyǵyz baılanysta qarastyrady. Tarıhty jasaıtyn – halyq ta, ony jazatyn – ǵalym, zertteıtin – ǵylym.
