Zerde • 18 Qazan, 2023

Eńsegeı boıly Er Jaýǵash

Elimizdiń qalmaqtarmen birneshe ǵa­syrǵa jalǵasqan, birde úzilip, qaıta órship otyrǵan shaıqasy 300-350 jylǵa sozylypty. Ábilǵazy bahadúr 1603-1604 jyldary qalmaq áskeri Ho­rezmge shabýyl jasady dep jazady. Qal­maq qolynyń qazaq jeri shekarasynan boılaı ótip, Orta Azııa aýmaǵyna deıingi keńistikke suǵynyp ketkenin baıandaıdy. Olarǵa qatty soqqy bergen Esim han bastaǵan qazaq áskeri 1627 jyly qalmaqtarǵa shabýyl jasady, qalmaqtar amalsyz keıin sheginedi. Budan keıin Joń­ǵar odaǵyn qurǵan qalmaqtarmen bir­neshe joıqyn urys, keskilesken maıdan bolǵany tarıhtan málim.

Rýhanııat • 18 Qazan, 2023

Sarǵaıǵan sýretter syry

Kóptegen otbasynda jyldar boıy jınaqtalǵan fotoalbomdar, ýaqyt sarǵaıtqan jazbalar, qoıyndápterler, ashyqhattar, bázbireýlerinde, tipti jeke jannyń qaǵazǵa túsirgen syrǵa toly kúndelikteri baryna kúmán keltirmeımin. Olar – árbir shańyraqtyń shejiresi, tarıhy, dastan-arhıvi, ótken kúnderdiń jarqyn elesi, keıbir jandardyń eshkimge jarııa etpegen qupııa syry, júrek túbinde buǵyp jatqan altynǵa bergisiz qymbat, asyl dúnıesi desek te bolady. Keı otbasylarda atadan balaǵa mıras bolyp kele jatqan kóne fotosýretter, qoljazbalar, hattar, kitaptar da saqtalǵan. Solardy kóz qarashyǵyndaı saqtap, bir urpaqtan ekinshi urpaqqa jetkizip júrgen azamattardyń uqyptylyǵyna, ıgilikti isine sheksiz rıza bolasyń.

Taǵzym • 18 Qazan, 2023

Er esimi umytylmaıdy

Balasaǵun babamyzdyń «Adam – bul dúnıege qonaq, onyń ómiri ótkinshi, sondyqtan ol artyna jaqsy isi men jaqsy sózin qaldyrýy kerek» degen tálimdi sózi bar. Sondaı ıgi jaqsynyń qataryna Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan Júsip Buzaýbaevty da qosýǵa bolady.

Saraptama • 18 Qazan, 2023

Taza aýyz sý – álemdik másele

Ozyq zertteý ortalyqtarynyń biri Iel ýnıversıtetiniń Ekologııalyq quqyq jáne saıasat ortalyǵy dúnıe júzindegi ekologııalyq taza elderdiń reıtıngin taldap, Ekologııalyq tıimdilik ındeksin jarııalap otyrady. Atalǵan ındeks ǵylymı-taldamalyq derekterge negizdelip, álem elderiniń turaqty damý kórsetkishteri týraly jıyntyq aqparattyń negizinde jasalady.

Tarıh • 18 Qazan, 2023

Deklarasııa sabaqtary

Tarıhı qujat qabyldanǵan ýaqyttan beri deklarasııa týraly ondaǵan monografııa, júzdegen ǵylymı maqala jazylyp, arnaıy dıssertasııalar qorǵalsa da, onyń máni men maǵynasy týraly pikirler áli tolastaǵan joq.

Pikir • 17 Qazan, 2023

Saılaý júıesin túbegeıli ózgertken jón

Elimizde alǵash ret qanatqaqty joba retinde aýdandar men ob­lys­tyq mańyzy bar qalalar ákimderiniń saılaýy ótedi. Qazir osy jobaǵa baılanysty saılaý ótetin 42 aýdan men 3 qala naq­ty­lanyp, úmitkerler úgit-nasıhat jumystaryn qolǵa alyp ta jatyr. Árıne, bárimiz saılaýdyń ádil ótkenin qalaımyz, biraq...

Tarıh • 16 Qazan, 2023

Dıversanttar toby

Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldary nemis fashısteri Germanııada jáne ózderi basyp alǵan memleketterde barlaý mektepteri men kýrstarynyń úlken jelisin qurdy. Mundaı mektepter ýaqytsha basyp alǵan keńestik respýblıkalar men oblystardyń aýmaǵynda da qanat jaıdy. Bul mektepterde fashıster dıversanttar men tyńshylardy, shpıondardy daıarlady.

Sharýashylyq • 16 Qazan, 2023

Aýyl sharýashylyǵyna keshendi kózqaras qajet

Búgingi tańda elimizdiń agroónerkásip kesheninde kópten beri kúrmeýi sheshil­meı kele jatqan qordalanǵan másele barshylyq. Tipti kóp dese de bo­lady. Endi sol máselelerdiń eń negizgilerin retimen sanamalap shyqsaq deımiz.

Tulǵa • 15 Qazan, 2023

Ábiken álemi

Qazaqtyń jańa dáýirdegi uly kúıshileriniń biri, Táttimbet mektebiniń ozyq ókili Ábiken Hasenovtiń ómir súrgen kezeńi «zar zaman» emes, naǵyz «ker zaman» boldy. Kózi tirisinde qolyna dombyra ustaǵannyń aldy sanalǵan dara kúıshiniń ómiri de, shyǵarmashylyq taǵdyry da áli kúnge deıin syry ashylmaǵan sandyqtaı qupııasy kóp. Ábiken týraly kimder qalam terbemedi? Ahmet Jubanov, Latıf Hamıdı, Ýálı Bekenov, Sábıt Muqanov, Saparǵalı Begalın, Táken Álimqulov, Júsip Altaıbaev, Aqseleý Seıdimbek, О́mir Kárip, Kámel Júnistegi... Ras, kúıtanymǵa, ǵylymǵa bereri eresen osynaý qundy eńbekterdiń bárinde onyń asqaq tulǵasy, shalqar sazgerligi, azamattyq minezi jaqsy sýretteledi.

Pikir • 12 Qazan, 2023

Atajurttyń damýyna úles qosaıyq

Qazir álemdik naryqta Qytaıdyń úlesi jyldam ósip keledi. Jańa ozyq tehnologııalardy, jasandy ıntellektini jáne zamanaýı noý-haý­lardy paıdalanyp, ınvestısııalyq tyń bas­tamalardy qolǵa alyp jatyr. Osy sala­larda kásibin sát­ti júrgizip, joǵary je­­tis­tik­ke jetken ózim ta­nı­tyn qandastarymyz da bar.