Beken QAIRATULY
Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
1148 materıal tabyldy

Tarıh • 04 Tamyz, 2022

Qyran qazaq

Uly Otan soǵysy jyldary keńestik bedeli zor basylym «Krasnaıa Zvezda» gazetiniń 1942 jylǵy 18 qazan kúngi sanyna maıdanger tilshi Ilıa Erenbýrgtiń «Qazaqtar» atty jazbasy jarııalanǵany jaıly kópshilik habardar. Bul maqala «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetinde 1965 jyly Jeńis kúngi (9 mamyr) merekelik sanyna aýdarylyp basylypty. Osy jazba, «Bir frıs maǵan: «Bizge qarsy qaısar soldattar soǵysty – olardy eshqandaı oq toqtata almady. Keıinnen maǵan bular qazaqtar ekenin aıtty. Men buryn mundaı batyr halyq baryn bilmeýshi edim» dep bastalsa, dál osy jazbamen jeliles gazet betinde soǵys jyldary Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyn eki márte alǵan qazaqstandyq ushqyshtar – S.Lýganskıı, T.Bıgeldınov, L.Beda, I.Pavlov jaıly foto málimet berilipti.

Tarıh • 03 Tamyz, 2022

Jaqsylyqtyń jolyn ashqan

Bıyl týǵanyna 110 jyl tolyp otyrǵan memleket jáne qoǵam qaıratkeri Dinmuhamed Qonaevty ulyqtaý sharasy elimiz kóleminde jalǵasyp jatyr. Osy oraıda búgin biz kópshilik qaýym ult tarıhynda orny zor tulǵa Jaqsylyq Úshkempirovtiń 1980 jyly Máskeý Olımpıadasynyń chempıo­ny ataýyna Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń Birinshi hatshysy Dinmuhamed Qonaevtyń yqpaly bolǵany jóninde aıtpaqpyz.

Suhbat • 14 Shilde, 2022

Ulttyq arhıv – ult tarıhynyń qoımasy

Fransýz arhıvtanýshysy Sharl Breban: «Arhıv degenimiz – tarıhtyń sarqylmas qory», degen eken. Rasynda qujatsyz arhıv joq, arhıvsiz tarıh joq, tarıhsyz halyq joq. Shynymen de, qaı zaman, qaı qoǵam bolmasyn, otanshyldyq bastaýynda ulttyq maqtanysh sezimi turatyndyǵy, al onyń qaınar kózi tarıh pen mádenıet ekendigi anyq. Osy oraıda, elorda tórinde ornalasqan Ulttyq arhıv dırektory Saǵıla Nurlanova hanymmen júrgizgen shaǵyn suhbatty usynyp otyrmyz.

Suhbat • 05 Shilde, 2022

«Aıttym. Aıtýǵa tıis boldym!»

Uly Muhtar Áýezovten tálim alǵan, «Alyptar tobynan» keıingi ádebıetke kelgen tegeýrindi tolqynnyń ókili, qazaq prozasyna psıhologııalyq qatpary mol, realıstik kórkem shyǵarmalarymen qaıtalanbas qoltańbasyn qaldyrǵan sóz zergeri, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Qazaqstannyń halyq jazýshysy S.Shaımerdenov kózi tirisinde gazet tilshisine bergen bir suhbatynda: «Halyq aldyndaǵy jaýapkershiliktiń ne ekenin sezinbegen jazýshynyń jolynda qater kóp: arzan ataq-danq, jalǵan bedel, bıik minberge oraı jazylǵan kórkemdigi jalǵan plakat shyǵarmalar... Bunyń bári sóz ónerin joqqa shyǵaratyn ázázil jol», depti. Osy oraıda qalamgerdiń týǵanyna bıyl 100 jyl tolýyna baılanysty jazýshynyń qolynda ósip, tárbıesin kórgen baýyr – balasy, belgili jýrnalıst Saıyn Esmaǵımen júrgizgen suhbatty usynyp otyrmyz.

О́ner • 30 Maýsym, 2022

«Kúı oınaıdy qazaǵymnyń qanynda»

Qazaqtyń úlken aqyny Qadyr Myrzalıev «Na­ǵyz qazaq, qazaq emes, Naǵyz qazaq – dombyra» dese, daýylpaz jyrshy Ilııas Jansúgirov: «Dombyra, sende min bar ma?, Minsiz bolsań — til bar ma?, Til joq deýge bola ma, Tilden anyq ún barda?, Dombyranyń, kúshi mol, Kómeıinde kúı barda!» degen eken.

О́ner • 30 Maýsym, 2022

Syrly aspaptardyń sıqyrly úni

Ulttyq mýzeıde Ulttyq dombyra kúnine oraı Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń bastamasymen Almaty qala­syn­daǵy Memlekettik ortalyq mýzeı qoryndaǵy qazaq­tyń dástúrli mýzykalyq aspaptary kolleksııasy negizinde jasaqtalǵan «Syrly aspaptardyń sıqyrly úni» atty jyljymaly kórme ashyldy. Sharanyń maqsaty – mádenı ortalyq Almaty qalasynda ornalasqan Memlekettik ortalyq mýzeı qorynda saqtalyp, urpaqtan-urpaqqa jetken qazaqtyń biregeı mýzykalyq aspaptarymen elordalyqtardy tanystyrý eken.

О́ner • 28 Maýsym, 2022

Jalǵyz qoldy sheber

Ulttyq mýzeıde Koreıa Respýblıkasynyń el­­shiligi jáne elor­da­lyq Koreı mádenı or­talyǵynyń uıym­das­tyrýymen ońtústik-koreıalyq keskindeme óneriniń sheberi Pak De Songtiń «Máń­gilik» atty kórmesi óz ju­my­syn bastady. Atal­­­ǵan is-shara Qazaq­stan men Koreıa elderi arasynda ornaǵan dıp­lomatııalyq qaty­nasqa 30 jyl tolý qur­metine oraı ótkizilip otyr.

Rýhanııat • 28 Maýsym, 2022

Ereımen jerindegi ejelgi nysandar

О́tken apta sońynda Mádenıt jáne sport mınıstrligi Geraldıkalyq zertteýler ortalyǵynyń qoldaýymen Aqmola oblysy Ereımentaý aýdany aýmaǵyna «Babadan qalǵan belgi» atty tanymdyq ekskýrsııa uıymdastyryldy. Uıymdastyrýshy taraptyń aıtýyna qaraǵanda, mundaǵy maqsat – óńirlik ólketaný isin jandandarý jáne baıyrǵy ǵuryptyq muralar negizinde búginge jetken ejelgi geraldıkalyq belgi-tańba-músinderdi barynsha nasıhattaý eken.

Tarıh • 22 Maýsym, 2022

Paleolıt dáýirine tán turaq anyqtaldy

Elordadaǵy Ulttyq mýzeı men germanııalyq Tıýbıngen ýnıversıteti birlesip júrgizgen arheologııalyq zertteý barysynda Almaty oblysy Eńbekshiqazaq aýdany aýmaǵynan paleolıt dáýirine jatatyn turaq anyqtalyp, tarıhı orynnan tas quraldar, sonyń ishinde ejelgi nýk­leýs, qyrǵysh qatarly buıymdar tabyldy.

Qazaqstan • 21 Maýsym, 2022

Jer ańsaǵan jylqylar

Qazaq jylqysy jershil keledi. О́ziniń týǵan topyraǵynan jyraqqa ketken nemese alys jerge satylǵan, ıa bolmasa syıǵa tartylǵan tekti janýarlar barǵan mekendi jersinbeı qaıta qashyp kelgen oqıǵalar jeterlik. Tipti sonaý jaýgershilik zamanda jaýdyń aıdaýynda ketken úıirin qaıyra aıdap, eline aman-esen ákelgen tekti aıǵyrlar jaıly da ańyz bar. Osy oraıda eriksiz alysqa aıdalyp barǵan jerinen týǵan ólke, týma tabıǵatyn ańsap, adamnyń tabany tımegen qııa-jartas, aǵysy qatty asaý ózen, ushy-qıyryna kóz jetpeıtin qula dúzdi kesip ótip, topyraǵyna oralǵan jylqylar jaıly derekti – etnografııalyq oqıǵalardy usynyp otyrmyz.

Iаndeks.Metrıka