Eksklıýzıv
Tanym • 03 Qarasha, 2023
Halqyna – begi, begine halqy sengen el uzaq jasaıdy – Kúltegin
Aforızm – bir úzik oı, oqys pikir, oqshaý sóz. Aforızm alǵash dúnıe qubylystary jóninde jınaqtalǵan bilimderin túıindep, pikir bildirýdiń bir túri retinde dúnıege kelgen. Qazaq aforızmderiniń asyl arnasy da saq-skıf dáýirindegi oıshyldar sózderinen, kóne túrki jazbalarynan bastaý alady. «Qazaq aforızmderi» aıdarynda búgin Anaqarys (Anaharsıs), Toqsary (Toqsarıd), Tonykók, Bilge, Kúltegin oılaryn usynyp otyrmyz.
Densaýlyq • 02 Qarasha, 2023
Dáriger keńesi: Aǵzany sýyqqa daıyndap úlgerińiz
Qylyshyn súıretip keletin qystyń aıazy betti qarysa da, tońdyrsa da jannyń jylýlyǵyn saqtaıdy. Bul – mezgildiń adamǵa áseri. Dese de qystyń qaqaǵan aıazyna aǵzany durys daıyndaǵan abzal. Bul daıyndyqty kúz mezgiliniń basynan-aq bastaǵan jón. Sebebi, aýrý aıtyp kelmeıdi, onyń aldyn alý durysyraq. Osyǵan oraı Egemen.kz tilshisi QR PIB Medısınalyq ortalyǵy aýrýhanasy Salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý ortalyǵynyń joǵary sanatty ádisker-dárigeri Gúlnar Turdynovamen keńesip kórdi.
Qoǵam • 31 Qazan, 2023
«Jyljymaıtyn múlik», «sibir jarasy», «qar barysy» sekildi sózder qate aýdarmalar – Anar Fazyljan
Tildiń tunyǵyn laılaýǵa kalka aýdarmanyń da zardaby orasan. Sara sózdiń salmaǵyn eksheı alady degen sala mamandarynyń (ózimizdiń áriptesterimiz) ózi kalka aýdarmany qaptatyp qoldanady. Maǵynasyna mán berýden buryn atalýyna aldymen ekpin salyp, sózbe-sóz aýdarý beleń alyp barady. Buǵan deıin de osy tirkes turaqty túrde qoldanyldy, áli de saptan syzylyp qalǵan joq. «Sıbırskaıa ıazva» degen keseldi biz «sibir jarasy» dep qoldanyp júrmiz. Qazaqtar erteden keseldiń osy túri adamǵa shapsa, «kúıdirgi» dep ataǵan. Al tórt túlikke jabyssa, ár malǵa qatysty ózindik ataýy da bolǵan. Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory Anar Fazyljannan kalka aýdarmaǵa qatysty pikirin surap, suhbattastyq.
Qoǵam • 27 Qazan, 2023
Elimizde balasyna alıment tólemegen 150-ge jýyq áıel izdestirilip jatyr
Buryn balasynan bas tartqan ákeler týraly kóp estıtin edik. Qazir balasynan bezgen analardy da kezdestiretin boldyq. Statıstıkalyq derekterge súıensek, elimizde balasyna alıment tólemegen 150-ge jýyq áıel bar, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Qoǵam • 25 Qazan, 2023
Ajarkúl Aldajarova, zeınetker: Egemendik deklarasııasy qyzý tartyspen qabyldanǵan qujat
Elimizdiń egemendigi týraly deklarasııany qabyldaý úshin talqylaý, daýysqa salý 1990 jyldyń qazan aıynda ótti. Plenarlyq otyrysqa qatysqan HII shaqyrylymdaǵy 281 depýtattyń 261-i qoldap, «Qazaq Sovet Sosıalıstik Respýblıkasynyń memlekettik egemendigi týraly» tuńǵysh deklarasııa qabyldandy.
Qazaqstan • 25 Qazan, 2023
Qadyr Myrzalıev: 1990 jylǵy 25 qazan kúngi 18 saǵat 55 mınótti esimizge saqtaıyq
Egemendik deklarasııasy qabyldanar tusta «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetinde tarıhı qujat týraly birqatar maqala jarııalandy. Gazettiń 1990 jylǵy qazan aıyndaǵy shyǵarylymdaryn aqtaryp otyryp sonyń birnesheýine kózimiz tústi. Máselen basylymnyń 26 qazandaǵy nómiri egemendigimizdi súıinshilegen. Gazettiń mańdaıshasyna «Keshe, 1990 jylǵy 25 qazanda, Qazaq SSR Joǵarǵy Sovetiniń ekinshi sessııasy Qazaq Sovettik Sosıalıstik Respýblıkasynyń memlekettik egemendigi týraly Deklarasııa qabyldady. Egemendigiń qutty bolsyn, elim!», dep jazylǵan. Parlamenttegi tilshiler G.Eńsepova men Á.Álibekovtyń «Egemendik el úmiti edi» atty maqalasy birinshi betke berilipti.
Zerde • 24 Qazan, 2023
24 qazan - Kitaphanashylar kúni. Osy oraıda Aqtóbe oblystyq zaǵıp jáne kózi nashar kóretin azamattarǵa arnalǵan kitaphananyń dırektory Quralaı Raıymbaevamen tildesken edik.
Qoǵam • 23 Qazan, 2023
Velomarafonshy Respýblıka kúnine oraı 106 shaqyrymdy 6 saǵatta júrip ótti
Jýrnalıst, aýdarmashy, velomarafonshy Ernat Melsuly Respýblıka kúnine oraı Astana qalasynda 106 shaqyrymdy basyp ótti. Túrkııanyń Qazaqstandaǵy Elshiligi ǵımaraty mańynan bastalǵan 106 shaqyrymdyq marafondy áriptesimiz 6 saǵatta óndirdi.
Qoǵam • 20 Qazan, 2023
Qyz alyp qashqan adam zań aldynda jaýap berýi tıis - Láıla Sultanqyzy
Sońǵy ýaqytta kóp talqylanyp júrgen «qyz alyp qashý» salty týraly san túrli pikir bar. Bul áreketti qoldaıtyndar bolsa, týra sol sııaqty qoldamaıtyndar da jeterlik.
Qoǵam • 20 Qazan, 2023
Qazaqtyń turmysynda qyz alyp qashý buryn da bolǵan – etnograf
Taraz qalasynyń №2 sotynyń sýdıasy Mańǵystaý men Aqtóbe oblysynyń azamattaryna qyz alyp qashqany úshin jaza kesti. Jambyl oblystyq prokýratýrasy baspasóz qyzmetiniń taratqan málimeti boıynsha qyzdy kúshtep kólikke otyrǵyzyp alyp qashýǵa qamdanǵandardy kórgen kórshiler polısııaǵa habarlasqan. Jergilikti tártip saqshylary ábjil qımyldap kúdiktilerdi ustady. Qylmystyq kodekstiń 125-baby 2-bóliginiń 1-tarmaǵy boıynsha sot úkimi shyǵyp, qyz alyp qashqan azamat pen onyń serigi aıypty dep tanylyp, 7 jylǵa sottaldy. Elimizde adam urlaý faktisi aýyr qylmys sanatyna jatady. Azamattardyń quqyǵyn, bostandyq pen teńdiktegi negizgi ustanymyn buzý bolyp sanalatyn adam urlaý qylmysyn jasaǵandardy 15 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý kózdelgen.
Qoǵam • 19 Qazan, 2023
Qytaı naryǵyn zerttegen kásipker Qazaqstanda qandaı zaýyt ashsa tabysty bolatynyn aıtty
Baqtııar О́serbekuly – kásipker. Ol buǵan deıin tehnıkalyq jóndeý ortalyǵynda (TJO) mehanık bolǵan. Osy salany tereńdeı zerttep ózi tehnıkalyq jóndeý ortalyǵyn bir qaladan ashqan. Izdený men eńbekti qabat órbitip úsh jylda jeti qaladan tehnıkalyq jóndeý ortalyǵynyń sanyn 460-qa jetkizgen. Az adamnyń kúshimen orasan ónim óndirý qaǵıdasymen eńbek etetin kásipker bul kúnde Qytaıdaǵy shaǵyn óndiris ortalyqtaryn zerttep júr. Jýyrda osy eldiń damý úderisin baǵamdap qaıtqan mamanmen tildesýdiń sáti tústi.
Qoǵam • 19 Qazan, 2023
«О́rt bolǵan jerge asyqqanda, jol bermeıtinder kóp kedergi keltiredi» – Manas Qaıyrhanuly
Búgin – adamdarǵa qashanda kómek qolyn sozýǵa ázir Qutqarýshylar kúni. Aıtýly mereke qarsańynda olardyń jankeshti eńbegin qalaı aıtsaq ta jarasady. Baqsaq bul kúni kóbine órt sóndirýshi-qutqarýshylar týraly kóp aıtylady. Al órt sóndirý bóliminiń júrgizýshileri tasada qalyp qoıyp jatady. Bul olqylyqtyń ornyn toltyrmasqa bolmas dep apat ornyna dereý jetkizetin júrgizýshiniń biri azamattyq qorǵaý serjanty Manas Qaıyrhanulymen áńgimelesip kórdik.
Qoǵam • 18 Qazan, 2023
Úısizdik pen kúısizdik: Almatyda 300-den astam adam kóshe kezip júr
Eńsesi – tómen, rýhy – pás. Janynda jalyn, kózinde ot joq. Úısiz-kúısiz kóshe kezip júrgen mundaı adamdar elimizdiń ár qalasynda, tipti qarqyndy damyǵan megapolısterde de kezdesedi. Kóringenge kóz satyp, kóshe kezýdi kim armandaıdy deısiz? Bul týraly «Egemen Qazaqstan» gazetiniń tilshisi Arman Oktıabr «Toz-tozy shyqqan taǵdyrlar» atty maqalasynda jazdy.
Qoǵam • 18 Qazan, 2023
Fransııadaǵy sheneýnik qazaq qyzynyń ákesi teri ılep, anasy meıramhanada jumys isteıdi
Etnıkalyq qazaq Esim Sabash Fransııanyń Kreı qalasynda turady. Osy qala meriniń orynbasary. Negizinen qalanyń mádenıet salasyna jaýapty. Atajurtqa alǵash tabany tıgen Fransııanyń saıası qyzmetkerimen az-kem tildesip, dıdarlasýdyń sáti tústi.
О́ner • 17 Qazan, 2023
Súgirdiń ózi súısinip, ónerine tánti bolǵan kúıshi Jaýlybaı Imanálıev nege eleýsiz qaldy?
Shertpe kúıdiń sheberi, jýrnalıst, óner zertteýshisi Jaýlybaı Imanálıevtiń jasy 81-de. Almatyda jalǵyzilik, kútýshiniń qolyna qarap qońyrtóbel ǵumyr keship jatyr. Bul kisiniń taǵdyry san silemde taramdalyp jatyr. Ol qazaqtyń dáýlesker kúıshisi Súgir Áliulynyń kózin kórip, aldynda kúı tartý qurmetine ıe bolyp, áıgili kúıshiniń yqylasyna kenelgen jan. Búginde tanym órisi qazynaǵa toly qarııanyń qos janary kóldeneń kelgen sýqarańǵy keselinen kórmeıdi.
Tulǵa • 16 Qazan, 2023
Serik Aqsuńqaruly: «Adamzat-nama» atty poema-hamsany 46 jyl jazyp, támamdadym
Aqyn, Memlekettik syılyqtyń ıegeri Serik Aqsuńqaruly áleýmettik jelidegi paraqshasynda «Adamzat-nama» atty poema-hamsany támamdaǵanyn (1977–2023 jj) jazdy. Osy oraıda aqynnyń ózine habarlasyp, az-kem tildestik.
О́ner • 16 Qazan, 2023
Jasandy ıntellekt sýretshilerdi almastyra ala ma?
Sońǵy jyldary qarqyndy damyp kele jatqan jasandy ıntellekt múmkindikteri, sonyń ishinde qylqalam óneri, shyǵarmashylyq ındýstrııa ortasynda alańdaýshylyq týǵyzyp otyr. Qazir neırojeliler kórkem shyǵarmalardy jasaýdyń jańa quraly retinde belsendi qoldanylady, oǵan stýdentter de bildeı sala ıeleri de mashyqtanyp alǵan. Sebebi ol arnaıy bilim berýdi qajet etpeıdi, óner salasynda taza tehnıkalyq daǵdylarǵa ıe bolý qajettiliginen de aryltady.
Qoǵam • 16 Qazan, 2023
Balabaqshadaǵy árbir qabyrǵa qazaqsha «sóılep» turýǵa tıis - Manar Adamova
Balasynyń oryssha shúldirlep bara jatqanyna alańdaǵan ata-analar balasyn qazaqtildi balabaqshaǵa bergenimen nátıje bolmaı tur. Áriptesimiz Aıdana Shotbaıqyzy osy bir ótkir máseleni «Balamdy qazaqshaǵa bil dep berdim» atty maqalasynda kóteripti.
Sport • 15 Qazan, 2023
«Aıaqtan aıyrylý aýyr soqqy boldy» - El baıraǵyn ustaýshy parasportshy Janǵalı Súıeýov
Qytaıdyń Hanchjoý qalasynda jazǵy Para Azııa oıyndary ótedi. Bizdiń elimizdiń sportshylary birneshe sport túrinen synǵa túsedi. Otyryp oınaıtyn voleıbol (para voleıbol) sportynan ulttyq quramaǵa úlken senim artylyp otyr. Jýyrda Parazııa oıyndaryna baratyn sportshylardy saltanatty shyǵaryp salý rásimi ótti. Elimizdiń sportshylaryn bastap, tý ustap shyǵý qurmeti paravoleıbolshy Janǵalı Súıeýovke buıyrdy. Janǵalı Súıeýov kim? Bul sportqa qalaı tap boldy? О́zinen suradyq.
Qoǵam • 13 Qazan, 2023
Mońǵolııanyń úzdik dárigeri atanǵan tuńǵysh qazaq
Nurbek Babanuly – Mońǵolııanyń qazaǵy. Qazir Ulan-Batyr qalasynda turady. Otyzynda orda buzǵan Babannyń balasyn búginde tek Mońǵolııa memleketi ǵana emes, álemniń birneshe eli bilikti neırohırýrg, kóp mamannnyń tisi bata bermeıtin kúrdeli otany sátti jasaıtyn dáriger dep tanıdy. Ol búginde Mońǵolııadaǵy neırohırýrgııalyq aýrýhananyń jetekshi meńgerýshisi. Qaraýynda 15-ke tarta qyzmetkeri bar. Jas ta bolsa biliktiligimen álemniń ozyq elderinde tájirıbesin bólisip júrgen mamanmen dıdarlasyp suhbattasýdyń oraıy týdy.
Tanym • 12 Qazan, 2023
Qazaqtyń balalarǵa qatysty yrym-tyıymdaryn bilesiz be?
Qazaq halqy baıyrǵy zamannan bastap ádet-ǵurpyn, nanym-senimin, yrym-tyıymyn saqtap keledi. Yrym-tyıymdar tizbegi halyqtyń ómirinde, salt-dástúrinde, turmys-tirshiliginde keńinen kórinis tabady. Yrym men tyıym adamdy jat ádetterden tyıýǵa baǵyttaıdy. Sonyń ishinde sábılerge, balalarǵa arnalǵan tyıymdar týraly ne bilesiz?
Qoǵam • 10 Qazan, 2023
Dýbaıdaǵy bortserik qazaq qyzy: Bir kúni Qazaqstanǵa oralamyn
Arýjan Álimbetova Dýbaıdaǵy Emirates áýekompanııasynda bortserik bolyp qyzmet etedi. Ony munda maqsatyna jetpeı qoımaıtyn qaısar minezi jetelegen. Armany asqaq qyzdyń aqyly kórkine saı. Názik bolmysyna bortserik kıimi quıyp qoıǵandaı.
Sport • 10 Qazan, 2023
Álem chempıonatynyń úsh dúrkin júldegeri aýylda sıyr saýyp, asaý úıretedi
Qytaıdyń Hanchjoý qalasynda ótken HIH jazǵy Azııa oıyndarynda áıelder kúresinen 76 keli salmaq dárejesinde Jámıla Baqbergenova kúmis medal ıelendi. Fınalda qyrǵyz balýany Aıperi Medetqyzyna ese jiberdi. Jámılanyń ákesi, bilikti bapker Naýqannur Baqbergenulymen tildesip, balýan qyzynyń beldesýine qatysty pikirin bildik.
Qoǵam • 06 Qazan, 2023
Qazaq tilin bilýim ómirde kóp kómegin tıgizdi – Kırıll Ponomarenko
Kırıll Ponomarenko qazaq tilinde erkin, jatyq sóıleıdi. Oǵan telefon soǵyp, jónimizdi aıtqanymyz sol edi, Kırıll qazaqsha kósile ketti. Shynymen ulty orys pa edi dep oılanyp qalyppyz. Bolmysy da ashyq-jarqyn, jaıdary jan eken.
Mektep • 05 Qazan, 2023
Bar shákirttiń juldyzyn jaqqan ustaz
Elimizde 5 qazanda ustazdar kúni atalyp ótedi. Ustazdyq – mamandyq ataýlynyń tóresi. О́ıtkeni muǵalim barlyq mamandyq ıelerin tárbıeleıtindikten «Muǵalim mamandyǵy – barlyq mamandyqtyń anasy» dep te aıtylady. Sondyqtan da ustazdar qaýymyna kúlli adam balasynyń qurmetpen bas ııýi zańdylyq. Shákirt tárbıeleýge bar ǵumyryn arnaǵan ustazdardyń biri − qazaq tili men ádebıeti páninen 35 jyl eńbek etken pedagog-zertteýshi sanatyndaǵy Álipbaeva Saltanat Nurahanqyzy.
Sport • 04 Qazan, 2023
Keńes Raqyshev: Bokstyń sory – tóreshiler
Qytaıdyń Hanchjoý qalasynda ótip jatqan HIH jazǵy Azııa oıyndarynda boksshylar jartylaı fınaldyq aıqasyn aıaqtady. О́kinishke qaraı, olımpıadalyq 7 salmaqta synǵa túsken sańlaqtardyń arasynan tek Qamshybek Qońqabaev qana fınalǵa jetti. Onyń enshisinde kelesi jyly ótetin Parıj jazǵy Olımpıadasynyń joldamasy bar.
Tulǵa • 02 Qazan, 2023
Bıbigúl Tólegenovanyń ánderi meni bir qıyndyqtan qutqarǵan edi – Toqtar Áýbákirov
Ǵaryshker Toqtar Áýbákirov jýrnalıstermen kezdesýinde jeztańdaı ánshi Bıbigúl Tólegenovany úlgi tutatynyn aıtyp, ol kisige qatysty esteligin áńgimelep berdi, dep jazady Egemen.kz.
Tulǵa • 02 Qazan, 2023
Toqtar Áýbákirov: Meni ǵaryshqa ushyrǵan – ulttyq namys
Búgin, 2 qazan – Toqtar Áýbákirovtiń ǵaryshqa ushqan kúni. Qazaqtyń tuńǵysh ǵaryshkeri 1991 jylǵy 2 qazanda Baıqońyrdan «Soıýz TM-13» kemesimen ǵaryshqa ushqan edi. «Qazaq gazetteri» JShS ujymymen kezdesý barysynda Toqtar Ońǵarbaıuly 32 jyl burynǵy tarıhı oqıǵa týraly aıtyp berdi.
Qoǵam • 02 Qazan, 2023
Jolserik ánshi: Poıyzda jolaýshylar tanyp, án aıtyp berýimdi suraıdy, toıǵa shaqyratyndar da bar
Aqylzat Seıitjapar jolserik bolyp qyzmet etedi. Qarapaıym jolserikti «juldyz» etken - áleýmettik jeli. Onyń poıyz ishinde quıqyljyta salǵan áni áp-sátte áleýmettik jelige tarap, talaıǵa tańdaı qaqtyrdy. «Qandaı keremet aıtady ándi. Mynaý jolserik ánshi qyzdyń orny vagon emes, sahna ǵoı» deıdi Májilis depýtaty, belgili aqyn Qazybek Isa. Astana-Shymkent baǵytynda jolaýshylarǵa jaılylyq syılap qana qoımaı, ásem ánimnen de terbetetin talantty temirjol qyzmetkerimen dıdarlasýdyń oraıy keldi.
Qoǵam • 29 Qyrkúıek, 2023
Medıasaýat: Vırýs siltemeni baıqaýsyz ashqanda ne isteý kerek?
Telegramda áldekimge daýys ber degen syńaıda habarlamalar kele bastady. Ol habarlama sizdiń jaqyn tanysyńyzdan da kelýi múmkin. Ony siz dosyńyzdyń jaı ǵana ótinishi retinde qabyldap, siltemege ótseńiz alaıaqtyń arbaýyna tústińiz degen sóz. Mundaı jaǵdaıda ne isteý kerek, kıberalaıaqtardan qalaı qorǵanýǵa bolady degen suraqtardyń jaýabyn Big Data and Analytics qaýymdastyǵynyń prezıdenti, Marketo kompanııasynyń bas dırektory Sergeı Ahmetovten surap kórdik.
