Búgin, ıaǵnı juma kúni Túrkitildes memleketter yntymaqtastyq keńesiniń (Túrki keńesi) I Sammıti bastalmaq. Al keshe Túrkitildes memleketter yntymaqtastyq keńesine múshe memleketter Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń otyrysy bolyp ótti.
Túrki Keńesin qurý týraly sheshim 2009 jylǵy 3 qazanda Túrkitildes memleketter basshylarynyń Nahchyvan sammıtiniń qorytyndysy boıynsha qabyldanǵany barshaǵa málim. Qazirgi tańda Túrki Keńesine tórt memleket – Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Túrkııa múshe bolyp tabylady.
Keshe osy tórt memlekettiń syrtqy ister mınıstrleri bir jerde toqaılasyp, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen búgin ótkiziletin Túrki Keńesiniń I Sammıtine sońǵy daıyndyq jumystaryn talqylady.
Otyrysty Qazaqstan Syrtqy ister mınıstri Erjan Qazyhanov ashyp, aldymen Túrik Respýblıkasynyń ońtústik-shyǵysyndaǵy lańkestik áreket qurbandaryna baılanysty Túrkııa Úkimeti men túrik halqyna, qaza tapqan azamattardyń otbasylary men týǵan-týysqandaryna Qazaqstan jurtynyń atynan kóńil aıtty.
– Orny tolmas qasiretti baýyrlas túrik halqymen bólise otyryp, terrorızmge qarsy túrki halyqtarynyń birlesken ári tabandy kúresin odan ári jandandyrý qajet dep sanaımyz, – dedi qazaqstandyq mınıstr. Osydan keıin ol mańyzdy sharanyń Ázerbaıjan, Qazaqstan men Qyrǵyzstan táýelsizdikteriniń 20 jyldyǵynda ótýiniń nyshandyq belgisi bar ekendigin aıtty.
Elimiz syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy Almaty Sammıti tarıhymyzdyń, tilimizdiń jáne mádenıetimizdiń ortaqtyǵyna negizdelgen memleketterimiz arasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytyp, nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan jańa asýly kezeń de uıymdastyrylyp otyrǵanyn tilge tıek ete kele: – Túrki Keńesi qandaı da bolsyn úshinshi elderge qarsy baǵyttalmaǵan. О́z qyzmetinde bizdiń elderimiz ókildik etetin Birikken Ulttar Uıymy maqsattary men qaǵıdattaryn, halyqaralyq quqyq normalaryn, sondaı-aq Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy men basqa da halyqaralyq uıymdar sheńberinde qabyldanǵan mindettemelerin tolyq qoldaıtyndyǵyn atap ótý mańyzdy, – dedi. Mınıstrdiń málimdeýinshe, keleshekte Túrki Keńesi sheńberinde Túrki mádenıeti men ónerin birlese damytý uıymy – TÚRKSOI, Túrkitildes memleketterdiń Parlamenttik Assambleıasy (TúrkPA), Túrki Keńesiniń Aqsaqaldar keńesi jáne basqa da sol sııaqty derbes qyzmet etetin ınstıtýttar jumysyn úılestirý sharalaryn iske asyrý qajet.
Oǵan qosa Túrki Keńesi qamqorlyǵymen Astana qalasynda qurylyp jatqan «Túrki akademııasynyń» qyzmetin qamtamasyz etý boıynsha is-sharalar júzege asýy tıis. Osy halyqaralyq uıymdy qurýdy tezdetý maqsatynda Hatshylyq múddeli taraptarmen atalǵan jalpytúrkilik ınstıtýt kelisiminiń beıimdelgen jobasyn kelistirý jumysyn údetý kerektigi kórinip otyr.
– Bas hatshy, elshi Halıl Akyndjıdiń basshylyǵymen Túrki Keńesi Hatshylyǵynyń údemeli damýyna mańyzdy mán beriledi. Hatshylyq joǵary deńgeıdegi kezdesýdi, sarapshy toptyń otyrystaryn jáne jalpytúrki basymdyqtaryn anyqtaıtyn qujattardy sapaly ázirleýin qamtamasyz etetinine kámil senemiz, – dedi E.Qazyhanov. Qazaqstandyq mınıstr Túrki Keńesiniń Aqsaqaldar keńesi ınstıtýtynyń jumysyn jáne onyń aıasynda eki otyrys ótkenin rızashylyqpen atap ótip:
– Osy jylǵy 30 qyrkúıekte ótken Aqsaqaldar keńesi ekinshi otyrysynyń barysynda Túrki Keńesiniń týy men emblemasynyń jobalary, álemdik muranyń beımaterıaldy qundylyqtar tizimi úshin týyndylarǵa usynystar, IýNESKO sheńberinde «túrki tobyn» qurý bastamasy, túrki tarıhyn taný týraly fılmderdi daıyndaý múmkindigi jáne basqa da máseleler qarastyryldy, – dedi. Barshaǵa málim bolyp otyrǵandaı, I Sammıttiń qorytyndysy boıynsha memleket basshylary birqatar ózekti halyqaralyq jáne óńirlik máseleler boıynsha túrkitildes memleketterdiń kelisilgen ustanymy men ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqtyń negizdelgen baǵyttaryn anyqtaıtyn Almaty deklarasııasyna qol qoımaq.
Memleket basshylarynyń sheshimimen Syrtqy ister mınıstrleriniń keńesinde qabyldanǵan Túrki Keńesiniń rásimder erejesi bekitiletin bolady.
Aınash ESALI,
Almaty.
Sýretti túsirgen Borıs BÝZIN.