Torqaly toı aldyndaǵy tolaıym tabys

Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev jumys saparymen Qaraǵandy oblysyna bardy. Aldymyzda táýelsizdiktiń 20 jyldyq mereıli merekesi tur. Elimizdiń jańa tarıhyndaǵy bul bederli beleske kóterilý sátinde álemdegi irgeli memleketter qa­ta­rynan kóriný, órkendi ózgerister shýaǵy ómirdi nurlandyra túsýi árbir óńirde maqtanysh ta qýa­nysh etilse, osy súıinishti lep búginde Arqa tósindegi óndiristi aımaqta da aıryqsha esedi. Kúni keshe elesteı bolyp kóringen irgeli isterge sanaýly ýaqyt ishinde qol jetkizý jemisi, jedeldetilgen áleýmettik-ekonomıkalyq ja­ńa­rý­­lardyń jańǵyryǵy Elba­sy­nyń baısaldy da kóregen basshy­lyǵynyń arqasynda ekeni merekeli jyldaǵy tamasha tabystar arqyly qaraǵandylyqtarǵa taǵy bir dáleldenip otyr. Barlyq jerlerdegideı qazynaly ólkeniń de bıylǵy qadamy qaryshty. Mu­nyń jarqyn nyshan-kórinisteri keshe Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń Prezıdenti Nursultan N­a­zar­baevtyń oblysqa jumys sa­pa­rymen kelip, jalpy jaǵdaımen tanysýynda aıqyn tanyldy. Otandyq ındýstrııanyń qara- shańyraǵy ári qajymas qara nary sanalatyn aımaqta atqa­ry­lýdaǵy jumystar qulashy jyl­dan-jylǵa keń. Soǵan dáıekti derek retinde 10 aıdyń kórsetkishi boıynsha ónerkásip ónimi ón­di­risiniń kólemi 1 trıllıon teń­ge­den asqanyn ataýǵa bolady. Al jyl sońynda aıǵaqty kólem ındeksi 105 paıyz bolady dep kú­tilýde. Táýelsizdiktiń 20 jylyn­da atalǵan kórsetkishtiń 3 mlrd. teńgeden 2 trıllıon teńgege deıin ósýi óńir óndirisiniń qýat-qa­bileti qarymdylyǵyn kórsetedi. Údemeli ındýstrııalyq-ın­no­vasııalyq damý baǵdarlamasy aıa­syn­daǵy jobalardy iske asyrýda elimizdiń ózge óńirleri arasynda kósh bastap kele jatqan oblys­tyń ındýstrııalandyrý karta­sy­na engizilgen 45 iri jobanyń teń jartysyn atqaryp shyǵýy aǵym­daǵy jyl enshisine tıdi. Sonyń nátıjesinde 5 myńnan asa jumys orny quryldy. Merekeli belestegi berekeli eńbektiń ekpindi lebi bul. О́zindik kórik-kelbeti kóz tar­tarlyq Qaraǵandynyń, ásirese, bıylǵy qulpyrýy bólek. Jańa­dan jarysa boı kótergen, jurt kózaıymyna, ıgiligine aınalǵan sáni kelisti nysandardyń birqa­ta­ry torqaly toıǵa tartý, taral­ǵy etilip, osy kúnderi birinen soń biri paıdalanýǵa berilip ja­tyr. Shahardyń bas kóshesi Res­pýb­lıka dańǵyly boıyndaǵy qa­tarlasa sap túzegen tennıs, boks ortalyqtary, muz aıdyny sáýlet óneriniń bar aıshyǵyn taǵynyp alǵandaı jarqyraı kórinedi qazir. Memleket basshysy aldymen solardy aralap kórdi. О́rkendeý deńgeıi neǵurlym bıik sapalarǵa kóshken saıyn ómirdegi ózgeris­ter­diń soǵan laıyqtyǵy atalǵan ǵımarattardan ańǵarylady. Ejel­den úlken sporttyń ordasy ekendigimen, sony súıikti serik etýshiler moldyǵymen málim qalada bir jylda úsh birdeı biregeı sport oshaǵynyń otaý tigýi tur­ǵyn­dardyń óskeleń talap-tal­ǵamyna, salamatty turmys sal­tyn qalyptastyrýǵa, sony murat etken jastarǵa degen sergek qam­qorlyqtyń naqty bir aıǵaǵy. Jalpy aýmaǵy 5 277,78 shar­shy metr tennıs ortalyǵynda 402 jankúıer saıystardy tama­sha­laıdy. Árqaısysy 18h36 metr kóleminde 2 jabyq, 3 ashyq tennıs korty bar. Horvatııanyń belgili «Soncert 90» fırmasy jab­dyqtaǵan munda oblystyq ma­mandandyrylǵan balalar men jas­óspirimder olımpııalyq rezerv mektebiniń talapkerleri ús­tel tennısi boıynsha túrli jarystarǵa daıyndalyp, qatysa alady. Sonymen qatar, badmınton, gandbol, voleıbol oınaýdy mashyq etýshilerge de esik ashyq. Alańdarǵa «Hard» tósenishteri jabylǵan. Sporttyń bul túrleri ázirge kenjeleý qalyp kelse, aldaǵy ýaqytta talaı jergilikti jastyń osy baǵytta talpy­nys­taryn janýǵa múmkindikteri to­lyq. Úsh qabatty jabyq ǵıma­rat­ta oıynshylar men jattyq­ty­rý­shy­lardyń, qyzyqtaýshylardyń qajettilikterin qanaǵattan­dyr­ar­lyq jaǵdaı men qyzmet halyq­ara­lyq standarttarǵa saı uıym­dastyrylǵan. Elbasyn jas tennısshiler zor qýanyshben qarsy aldy. Qurby-qurdastary atynan sóz alǵan qa­ladaǵy №92 gımnazııa oqýshysy Anar Sembekovanyń: «Asa qur­met­ti Nursultan Ábishuly! Osyn­­daı ǵajaıyp tennıs orta­lyǵyn saldyrtqanyńyzǵa aq al­ǵy­symyz sheksiz. Sizdiń de bul oıyndy unatatynyńyzdy bilemiz. Úlken tennıske alǵashqy jol­dy ózińiz ashyp berýińizdi óti­nemiz», degen tilegine oraı oıyn rásimi kórsetildi. Dál janynda ornalasqan boks ortalyǵy da árdaıym sport­shy­larǵa toly bolmaq. 764 oryndyq keń zal sán-saltanatymen kóz tar­tady. Onyń ortasyndaǵy qol­ma-qol ornatylyp, jınalatyn eki boks rınginde aımaqtyq, res­pýblıkalyq, halyqaralyq ja­rys­tarǵa qatysýshylar kúsh sy­na­sady. Al bylǵary qolǵap sheberleri jeke jattyǵýlar jasaı­tyn oryndar bolsa-bolmasyn ońasha. London Olımpıadasyna joldama alýshylardyń búginde tyńǵylyqty daıyndyqqa esh alańdaýshylyqtary joq. Nursultan Nazarbaev osynda ashylǵan Qazaqstan men Reseı boks komandalary arasyndaǵy jarysta rıngke shyqqan álemniń eki dúrkin jeńimpazy Serik Sá­pıev pen reseılik tanymal boks­shy Vıtalıı Dohmenkonyń óner­le­rin jankúıerlermen birge tamashalap, mundaı saıystar orta­lyq­ty dúbirge bóleı berýin tiledi. Osy eki sport ortalyǵynan qadam attar tusta muz aıdyny aldan shyǵady. Jabyq hokkeı korty bul oıynmen áýestenýshi jetkin­shek­terdiń sheberlik shyń­daıtyn, synasatyn muz alańy bolsa, son­daı-aq konkımen má­ner­lep syrǵa­naý­shylarǵa da bo­sa­tylyp turady. Úsheýinde de ar­naýly jattyq­ty­rýshylar quramy jetkilikti. Aıta ketý kerek, buǵan deıin qalada jekelegen sport túrlerine laıyqtalǵan qazirgi zaman úl­gi­sindegi mundaılyq keshendi ǵıma­rattar joqtyń qasy bolatyn. Keńes Odaǵynyń Batyry, ush­qysh Nurken Ábdirov atyndaǵy jalǵyz Sport saraıy sońǵy ýa­qytta sportpen shuǵyldanýshy­lar ulǵaıa túsýine baılanysty tarlyq etýge aınalǵan-dy. Budan bylaı qaraı jańa keshender osynaý olqylyqtyń ornyn tol­ty­ratyn boldy. Elbasy tennıs, boks ortalyq­tarynyń, muz aıdynynyń ashy­lýy­na jınalǵandarmen júzde­sý­de sportty damytýǵa memleket tarapynan úlken kóńil bólinip otyrǵandyǵyn eske salyp, sol arqyly ózderimen birge el mereıin de ósirýge tilek bildirdi. Elbasynyń Qaraǵandyda bıyl salynǵan nysandarmen tanysýy jańa meshittiń qurylysy aıaqta­lýy­men de tuspa-tus keldi. Meshit bıýdjetten tys qarjyǵa salyn­dy. Shahardaǵy osydan biraz jyl buryn boı kótergen birinshi meshitten alys emes tusta, Táýel­sizdiktiń 10 jyldyǵy atyndaǵy saıabaq tórinde 4 munarasy asqaq­taǵan eńseli, záýlim ǵımarat ishinde Allaǵa minájat etýshi jama­ǵatty qasterli orynmen qut­tyq­tady. Bir mezgilde 4 myń adam, erler men áıelder bólek namazǵa jyǵyla alatyn, júrekke ıman­dy­lyq uıalatatyn kıeli úı Qa­zaqstan men Ortalyq Azııa elderindegi eń úlken ári sándi meshit bolyp tabylady. Jas jubaı­lar­dyń sharıǵattyq jolmen neke qıdyrýyna erki bar. Basqa da musylmandyq ǵuryp-dástúrlerdi atqarý úshin jaǵdaılar jasalǵan. Meshitke kelýshi adamdardyń jany da, táni de taza bolýy kerek. Ata-babalarymyz ustanǵan dástúrli dinimizge beriktikti saq­taýymyz qajet, dedi Elbasy. Din – rýhanı tiregimiz. Táýelsizdik – memleket tiregi. Táýelsizdikke deıin elimizdegi meshitter sanaýly bolsa, búginde 3 myńnan asady. Aza­mattarymyzdyń ımandylyqqa bet­burysy jaǵymdy qubylys. Alaıda keıbireýlerdiń musyl­man­dyq jolǵa jatpaıtyn jat áreketterge urynýy ushyrasyp júr. Din tazalyǵyna, el tynysh­tyǵyna iritki salatyn qylyq­tar­dan ondaılardy saqtandy­ry­ńyz­dar, neshe túrli aǵymdardyń aldyn alyńyzdar. Birlik pen tatýlyqty buzǵysy keletinderge tosqaýyl qoıylýy kerek. Ardager aqsaqaldarmen áń­gi­me kezinde Memleket basshysy aıtqan oı qostalyp, qoldandy. Budan soń Elbasy Temirtaýǵa keldi. Atbasy birden №2 domna peshine tireldi. Mundaǵy metal­lýr­gııalyq kombınattyń júregi ispettes bul óndiris biraz jyl­dar­dan keıin qaıta jańǵyr­ty­lýdan ótip, pesh kólemi 425 shar­shy metrge keńeıtildi. Sonyń ar­qa­synda eńbek ónimdiligin 15 paıyzǵa ulǵaıtýǵa múmkindik týdy. Budan bylaı qaraı shoıyn óndirý jylyna 1,3 mıllıon ton­naǵa deıin jetkiziledi. Peshtiń jumys isteý merzimi uzaratyn, koks shyǵyny azaıatyn, zııandy zattardyń qorshaǵan ortany lastaýy tómendeıtin boldy. Sol úshin ornatylǵan elektr súzgileri olardy tazartyp otyrady. Domna gazy da súzilip, ol bý óndirýge qoldanylady. Nursultan Ábish­uly­na osyndaı ózgerister týraly «Arselor Mıttal» kompanııa­sy­nyń basshysy Lakshmı Mıttal men vıse-prezıdenti Frank Panner aıtyp, jumys úrdisimen tanystyrdy. Oǵan erteden kózi qanyq Prezıdent peshti iske qos­qanda, domna ishi eńbek áýenine bólene jóneldi. Jalpy alǵanda, osynaý alyp tynysyna tyń serpin bergen bıyl­ǵy jyldaǵy jańarýlar az emes. Solardyń biri №3 úzdiksiz daıyn ónim quıatyn máshıne kesheniniń de Elbasy bolýy kezinde jumysqa kirisýi umytylmas oqıǵaǵa ulasty. Buǵan deıin sorttyq ılek óndiri­sine qajetti sharshy pishindi ázir­lemeler Reseı men Ýkraınadan satyp aly­nyp kelgen-di. Endi mu­ny­men birge qurylysta úlken su­ranymǵa ıe materıaldar shyǵaryla bas­taı­dy. Jylyna 900 myń tonna ázirleme jasaý jobalanǵan. Mu­nyń ózi ózgege alaqan jaıyl­maı, otan­dyq ónimniń básekege qabi­lettiligin arttyrýǵa yqpal etedi. Memleket basshysy Temirtaýda boı kótergen tarıhı-mádenı ortalyqty baryp kórdi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazar­baev­tyń óńirge jumys sapary búgin jalǵasyp, ol aımaqtaǵy kásiporyndarda júzege asyryl­ǵan iri jobalardyń telekópir arqyly iske qosylý tusaý­k­e­se­rine qatysady. Aıqyn NESIPBAI. Qaraǵandy oblysy. ----------------------------------------- Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.