Shalǵaıdaǵy Poltavskıı jáne Kórkem eldi mekenderi turaqtylyq pen tabystyń shaǵyn múıisi ispetti. Osy eki eldi mekenniń qazirgi ajaryn kórgen adam aýzynyń sýy quryp kópke deıin áńgimeler edi. Máselen, Poltavskıı selosynda bos turǵan birde-bir úı joq. Taıaý mańda satylatynyn da qansha izdeseńiz taba almas edińiz. Al jergilikti seriktestikte bos jumys orny bola qoımaıdy.
Sharýashylyq basshysy Oralbaı Glashev aýyldardyń búgingi qurqyltaıdyń uıasyndaı jyly beınesine qarap otyryp, ótken kúnderdiń elesin eske alady.
– Toqsanynshy jyldardyń basynda óte qıyn boldy. Aýyl turǵyndary birinen soń biri kóship jatty. Qaı jaqqa qarasańyz da júk konteınerlerine júgin tıep jatqan jurtty kórer edińiz. Osynyń barlyǵy meniń júregimdi aýyrtatyn. Keshkilik úıde áıelim ekeýmiz áńgimelesip otyryp, osy Poltavskııde túbinde ekeýmiz ǵana qalatyn shyǵarmyz dep qamyǵýshy edik.
Búginde aýyl ajary adam aıtqysyz ózgergen. «Sarymsaqty» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń basshysy Oralbaı Glashevtiń aty óńirdegi týǵan jerin túletýge qısapsyz eńbek sińirgen janashyr azamat, mesenat retinde shyǵyp tur. Isi ońǵa basqan seriktestiktiń qarjysyn eldiń áleýmettik-turmystyq jaıynan aıap qalǵan kezi joq. Eki eldi mekenniń tútininiń túzý ushýyna eń aldymen sharýashylyq basshysynyń el degende eljirep turatyn et júreginiń jylýy áser etti. Qazir aýyl qotanyna kireberisten bastap birden kóztartarlyq kórkem keıiptegi eldi mekenniń aýlalarynda kóldeneń jatqan bir buraý joq. Turǵyn úılerdiń barlyǵy sylanyp-syrlanǵan, kóshege qatty jamylǵy tóselgen. Aýlalary tap-taza. Jergilikti sharýashylyq mektepke, kitaphanaǵa árdaıym kómek qolyn sozady. 2014 jyly sharýashylyq qarjysynyń esebinen 22 shaqyrym jolǵa 20 mıllıon teńgeniń jóndeý jumystary júrgizildi.
Ortalyq kóshede naýbaıhana, azyq-túlik dúkeni, fırmanyń keńsesi menmundalap, alystan kóz tartady. Qaı-qaısynan bolsyn uqypty qoldyń taby anyq baıqalatyndaı. Keńseniń ekinshi qabatyna júz oryndyq dámhana ornalasqan. Keshkilik qarbalas jumystan qolyńyz bosaı qalsa, bılıard oınańyz. Al kishkentaı túshpara sehynyń ónimderi sórede tutynýshysyn tosyp jatpaı, pyshaq ústinde ótip ketedi. Et pen un sharýashylyqtyń ózinen shyǵyp jatqan soń bul arada da qolbaılaý bolatyn eshteńe joq.
Sál ǵana ilgeri qadam bassańyz, aldyńyzdan jaqsylap qorshalǵan hokkeı korty kezdesedi, oǵan jalǵas shaǵyn fýtbol alańy, irgesinde balalarǵa arnalǵan alań. Jazdyń jaımashýaq kúnderinde bul jer balalardyń alańsyz kúlkisine tolady. Jazǵy stadıon qandaı?.. Iri megapolısterde ǵana kezdestirýge bolatyn kórinis. Eń basty, eńsesi bıik kóztartarlyq ǵımarat – qurylysshylar qalaǵynan jańa ǵana shyqqandaı jutynyp turǵan, memleket-jekemenshik áriptestik baǵdarlamasy sheńberinde salynǵan mádenı qyzmet ortalyǵy. Ekinshi qabatynda kitaphana ornalasypty. Endi aýyl turǵyndary aýmaǵy atshaptyrym, sáýletti ári jaryq oqý zaldarynda otyryp, rýhanı kókjıegin keńeıte alady. Intellektýaldyq oıyndar alańy da bar.
Birinshi qabatta kórermender zaly, eńseli sport, trenajer zaldary ornalastyrylǵan. Sportpen aınalysamyn deýshilerge barlyq jaǵdaı jasalǵan. Kıim sheshetin oryndary, jýynatyn jerleri muntazdaı taza. Qoǵamdyq monsha jumys isteıdi.
– Qazirgi mádenı qyzmet ortalyǵynyń ornynda burynǵy keńshardyń klýby turǵan bolatyn. Sharýashylyq balansyna ony eshkim de ótkizgen joq. Aýdandyq mádenıet bólimi kúzetshi de qoımady. Keıin keıbireýler onyń materıaldaryn buzyp, tası bastady. Birde oblys basshylarynyń resmı sapary kezinde meniń tarapyma mynadaı sóz aıtyldy. «Oralbaı, sen kelgende klýb bar edi, eger kete qalsań artyńda klýb qalmaıtyn bolǵany ma?». Osy sóz qamshy boldy. Jańa ǵımaratty qalaı salsam eken dep egjeı-tegjeıin eseptedim. Múmkindigim molynan jetetin bolǵan soń aýyl adamdarynyń ıgiligi úshin salyp shyqtym.
Sharýashylyq basshysynyń aıtýyna qaraǵanda, qurylys jumystary qarqyn alǵan soń adam óziniń isine ózi qanaǵattanyp, ynta-yqylasy arta túsedi eken. Jańa ǵımarattyń qurylysy, arhıtektýralyq ajary búgingi kún talabyna saı bolýy ábden oılastyrylǵan. Aýylǵa kishkentaı bolsa da saýda ortalyǵy da qajet. Onda ne satady deısiz be? Qurylys materıaldaryn. Jumys turaqty, bolashaqqa degen úmit myqty bolǵan soń turaqtylyq múıisinde qurylys jumystary qyzý júrip jatyr. Qurylys materıaldaryna degen suranys kún ótken saıyn arta túsýde. Demek, el adamdary ózderiniń aq adal kúshimen bolashaqtyń baspanasyn salyp jatyr.
Seriktestik turǵyn úılerdi de salýda. Áýeli barlyq turmystyq jaılary qarastyrylǵan eki turǵyn úı salyp, sharýashylyq mamandaryna berýi muń eken, ile mehanızatorlar men júrgizýshiler de ótinish bildirgen. Olar da týra qalalyq jerlerdegideı jańa páterlerde turǵysy keledi. Tipti jalǵa alýǵa da baqul. Sharýashylyq esebinen alyp, páter qunyn birtindep tóleýge de bolady. Qurylysqa qajetti qum men qıyrshyq tas ózderinde. Qumnan quıylatyn bloktardy sharýashylyqtyń ózi óndirýde.
Sharýashylyq basshysynyń aıtýyna qaraǵanda, 23 jyldan beri eńbek etip keledi. Osy ýaqytqa deıin el eńsesin kóterýge baǵyttalǵan qyrýar sharýanyń oıdaǵydaı atqarylýy sońǵy jyldardaǵy astyqtyń shyǵymdylyǵyna baılanysty bolyp otyr.
– О́zimniń alǵashqy jumys kúnderim áli kúnge deıin esimde,–deıdi sharýashylyq basshysy. Tańerteń jumys kabınetime enýdiń ózi qıyn bolatyn. Keńseniń aldyna qaraqurym halyq jınalady. Árqaısysynyń bir máselesi bar. Onyń barlyǵy jópeldemede sheshile qoısa jaqsy. Árıne, bárine kómekteskiń kelgenimen, ol kezde qol qysqa edi. 1994-1998 jyldar aralyǵynda egin shyqpady. Qatty qınaldyq.
Jer ústindegi jumaq óz-ózinen ornaı salmaıdy. Ol tek adal eńbektiń, adal nıettiń jemisi. Sol astyq shyqpaǵan qıyn jyldary aýyl adamdarynyń aýyz sýsyz otyrǵan kezeńderi de bolǵan. Tipti bir qys boıy elektr qýaty berilmegen. Mine, dál osy kezde aýyl turǵyndary baýyr basqan týǵan jerin tastap údere kóshken. 1999 jyly astyq jaqsy shyqty. Eńseleri kóterilip qaldy. Bar qıyndyq birjola artta qalǵandaı. Búginde sharýashylyq basshysyna ótinish aıtyp, mazasyn alyp jatqandar joq. Aýyl turǵyndarynyń mal azyǵy úılerine jetkizilip beriledi.
El eńsesin kótergennen keıin eki aýylǵa meshit te salyp bergen. Qazir oblys ortalyǵynan tym shalǵaıda jatqan shoq juldyzdaı shaǵyn, aýyzbirligi myqty aýyldarda ımandylyq shýaǵy shalqıdy.
Baıqal BAIÁDIL,
«Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy,
Egindikól aýdany