Sársenbi, 16 mamyr 2012 8:27
Halyqtyń densaýlyǵyn saqtaýjáne el turǵyndarynakórsetiletin medısınalyqqyzmetti jaqsartý árqashandaElbasynyń nazarynda. QazaqstanPrezıdenti Nursultan Nazarbaevbıylǵy Joldaýynda bul máselegearnaıy toqtaldy jáne Úkimetpen Densaýlyq saqtaýmınıstrligine, osy salanyńjaýapty adamdaryna naqtytapsyrmalar berdi. Elbasytapsyrmasy boıynsha Shortandy– Býrabaı kýrorttyq aımaǵyndamytý týraly memlekettikbaǵdarlama qabyldanǵany belgili.Búgingi tańda
Sársenbi, 16 mamyr 2012 8:27
Halyqtyń densaýlyǵyn saqtaýjáne el turǵyndarynakórsetiletin medısınalyqqyzmetti jaqsartý árqashandaElbasynyń nazarynda. QazaqstanPrezıdenti Nursultan Nazarbaevbıylǵy Joldaýynda bul máselegearnaıy toqtaldy jáne Úkimetpen Densaýlyq saqtaýmınıstrligine, osy salanyńjaýapty adamdaryna naqtytapsyrmalar berdi. Elbasytapsyrmasy boıynsha Shortandy– Býrabaı kýrorttyq aımaǵyndamytý týraly memlekettikbaǵdarlama qabyldanǵany belgili. Búgingi tańda Qazaqstan Prezıdenti Is basqarmasynyńqoldaýymen «Oqjetpes» shıpajaıynda biraz irgeli ister atqarylýda.Sonyń biri retinde bizdiń shıpajaıdy ulǵaıtý jóninde qaýlyqabyldandy. Soǵan sáıkes shıpajaı janynan taǵy da 100 nómirlik, 200oryndyq ǵımarat salynatyn boldy. Shıpajaıdyń demalýshylardyqabyldaý kólemi ulǵaıǵan soń, emdeý korpýsyn keńeıtý kózdelip otyr.Emdeý oryndaryna jańa tehnologııalardy engizý qarastyrylǵan. 2011jyldyń aıaǵynda jańa tehnologııa jetistikterimen jasalǵan segizmedısınalyq apparat alyndy.
О́tken jyly shıpajaı tóńireginde radon shyǵatyn uńǵyma ashyldy. Odan shyqqan sýdyń quramy saraptamadan ótkizildi. Almatydaǵy kardıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń laboratorııasy jáne Kókshetaýdyń gıdrogeologııa uıymynyń saraptamasy negizinde radondy emdeý tásiline qoldanýǵa ruqsat alyndy. Ári Kókshe baýraıynyń aýasy taza. Qaraǵaıly ormany – janǵa shıpa. Demalýǵa kelgen adamdarǵa serýendeý baǵyttary usynylady. Bireýge 500 metr bolsa, endi bireýi bir ne eki kılometr taza aýada Býrabaı kóliniń jaǵasynda nemese taýdyń eteginde demalyp júredi. Onyń da emdik qasıeti mol. Arnaıy demalýshylardyń serýenine arnalǵan joldar jasaldy.
Sońǵy jyldary bizde de sporttyq is-sharalarǵa, dene shynyqtyrýǵa basa mán berilýde. Bizdiń shıpajaıda úlken ámbebap sport zal bar. Onda demalýshylar shaǵyn fýtbol, voleıbol, úlken tennıs oınaıdy. Ústel tennısi de bar. Trenajerlik qural-jabdyqtar ornatylǵan. Sonymen qatar, sý basseıniniń janynda fıtnes zaly bar.
Jyl sanap demalýshylar qatary arta túsýde. Máselen, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Is basqarmasynyń medısınalyq ortalyǵynyń joldamasymen bizge kelgen adam sany ótken jyly 950 boldy. Aldyńǵy jyly 750 bolǵan edi. Al bıyl 1500 adamǵa tapsyrys berilip otyr. Soǵan qarap, suranystyń eki ese arta túskenin kórýge bolady. Sonymen qatar, kelisim-shart boıynsha birqatar iri-iri kásiporyndarmen jumys istep kelemiz. Sol sekildi zeınetkerlikke shyqqan áskerı adamdardy saýyqtyrýǵa arnalǵan baǵdarlama bar. Onyń syrtynda óz erkimen kelip, «emdeleıin, densaýlyǵymdy túzeıin» degen adamdardyń sany jyl saıyn kóbeıe túsýde.
Bizge óz elimizden basqa shetelden de keledi. Ásirese, Reseıdiń azamattary kóbirek kelip, demalady. Sonyń ishinde Túmen, Chelıabi oblystarynan jáne Ekaterınbýrg qalasynan keledi. Kórshi eldiń týrıstik agenttikteri arqyly tapsyrys berýshiler kóp. Buryn kóbine jazda keletin-di. Sońǵy jyldary sheteldik demalýshylar qatary qysta da, kóktemde de, kúzde de úzilgen joq.
Shıpajaıda balalardyń tynyǵýyna barlyq jaǵdaı jasalǵan. Arnaıy oıyn alańy bar. Bıyl ony taǵy da keńeıtýdi josparlap otyrmyz. Onyń syrtynda sportzal janynan balabaqsha ispettes balalar bólmesi ashyldy. Máselen, ata-analary emdeý-saýyqtyrý prosedýralaryn alýǵa ketken kezde arnaıy bólingen tárbıeshi balalardy oınatyp, ár túrli is-sharalar uıymdastyrady, sýret salýdan, án aıtýdan baıqaýlar ótkizedi. Sportzalǵa alyp baryp, sporttyq oıyndarǵa baýlıdy.
Bizge kelgen demalýshylar raqmetterin aıtyp, alǵystaryn jazyp ketip júr. Kóp adamdar bizdiń demalýshylarǵa beretin tamaǵymyzdy óte mol, qunarly, nárli dep maqtaıdy. О́ıtkeni, tynyǵýshylar tórt mezgil tamaqtanady. Bul burynnan qalyptasqan dástúr, sony saqtap kele jatyrmyz.
Munda mamandar turaqty jumys isteıdi. Jartysynan astamy baıyrǵy qyzmetkerler. Shıpajaı ujymy uıymshyldyǵymen, eńbekqorlyǵymen erekshelenedi. Olarǵa qoıylatyn talap ta joǵary. Demalýshylarǵa óte mádenıetti, órkenıetti túrde qyzmet kórsetý – basty mindetimiz. Ár salada óz mamany eńbek etedi. Sondyqtan ujymdaǵy dárigerler de, medbıkeler de demalýshylarǵa jaqsy kóńil-kúımen qyzmet jasaıdy.
Árbir dáriger halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartý týraly oılanatyny anyq. Osy oraıda aıtarym, ár azamat óz densaýlyǵyn ózi oılaýy kerek. «Men erteń-búrsúgini aýyramyn, ókimet meni emdep alady» degen oıdan áldeqashan arylatyn kez keldi. «Densaýlyq» poıyzy shyǵyp, elimizdiń barlyq óńirlerin aralap, azamattarymyzdyń densaýlyǵyn tekserdi. Adam dertke shaldyqqanyn birden ańǵarmaıdy. Al aýrý asqynyp ketken kezde ony emdep alý óte qıynǵa túsetini sózsiz. Sondyqtan úsh jyl boıy Qazaqstannyń túkpir-túkpirin aralaǵan «Densaýlyq» poıyzy myńdaǵan adamdardyń jańa bastalǵan dertterin anyqtap, der kezinde emdelýine jol ashyp berdi. Sonymen qatar, qazir emhanalarda ashyq kún jarııalaý dástúri bar. Baryp qaralaıyn degen adamdarǵa esik ashyq. Tegin qyzmet kórsetiledi. Onyń syrtynda ár emhanada tirkelgen adamdar jyl saıyn tekserýden ótkiziledi. Halyqtyń deni saý bolýy úshin aýrýdyń aldyn alýdyń mańyzdylyǵy zor. Jalpy, elimizdiń ár azamaty óziniń deni saý bolýy úshin jáne halyqtyń densaýlyǵyn oılasa, jylyna bir ret medısınalyq tekserýden ótýi mindetti. Mysaly, Qazaqstan Prezıdenti Is basqarmasynyń medısınalyq ortalyǵynda tirkeýde turǵan azamattardy jyl saıyn tekserýden ótkizip turý dástúri saqtalǵan.
Shynyn aıtý kerek, jyldan jylǵa halyqtyń densaýlyǵy jaqsaryp kele jatyr. Ony gazet-jýrnaldar jazyp jatyr, telearnalar kórsetýde. Parlament Májilisinde ótken Úkimet saǵatynda Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova dúnıege kelgen nárestelerdiń shetineýi, bosanatyn analardyń ólimi azaıǵany týraly málimetter keltirdi.
«Oqjetpes» shıpajaıyna ár túrli naýqastardan aıyqqan adamdar keledi. Sonyń ishinde júrek, qan tamyrlary aýrýlaryna shıpa izdep keletinder bar. Kardıolog mamanymyz qan qysymyn tekseredi. О́tken jyly bir táýlik boıy adamnyń qan qysymy qandaı deńgeıde ózgerip turatynyn anyqtaıtyn apparat alyndy. Ol qural adamnyń qaı mezgilde qan qysymy kóteriledi, túsedi, sonyń bárine monıtorıng jasaıdy. Soǵan baılanysty emdeý sharalaryn belgileımiz. Oǵan qosymsha demalýshy adam elektorkardıogrammaǵa túsiriledi.
Sońǵy jyldary Qazaqstanda kardıohırýrgııa salasy jaqsy damyp keledi. Almatyda kardıohırýrgııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty óz jumysyn bastady. Oblystardyń barlyǵynda kardıohırýrgııa ortalyqtary ashyldy. Júrekke ota jasalǵandar aýrýhanadan keıin qaıda barady? Osy oraıda Densaýlyq saqtaý mınıstrligi olardy otadan keıin saýyqtyrý jóninde baǵdarlama jasady. Saýyqtyrý sharalarynyń belgilengen standarttary bar. Soǵan oraı baıqaýlar ótse, soǵan qatysyp, baǵdarlama aıasynda adamdardy saýyqtyrýǵa úles qosamyz degen oıdamyn.
Halqymyzdyń aıaýly perzenti, aqyn Sáken Seıfýllınniń «Kókshetaý poemasyna arqaý bolǵan sulý Kóksheniń baýraıynda, Býrabaı kóliniń jaǵasynda ornalasqan «Oqjetpes» shıpajaıynyń ataq-dańqy alysqa ketkeni anyq. Halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartýda bul emdeý ortalyǵynyń róli aıryqsha. 2006 jyly Dúnıejúzilik Densaýlyq saqtaý uıymynyń sýmen jáne klımatpen emdeý federasııasy Bas assambleıasynyń sheshimimen «Oqjetpes» emdeý ortalyǵyna «Álemniń úzdik shıpajaıy» ataǵy berilgen bolatyn. Endi jýyrda ǵana osy emdeý-saýyqtyrý kesheni «Eýropalyq sapa» halyqaralyq marapatyna ıe boldy. Bul – Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Shortandy-Býrabaı kýrorttyq aımaǵyn damytý jóninde bergen tapsyrmasynyń nátıjesi. Soǵan oraı qabyldanǵan memlekettik baǵdarlama aıasynda keshendi ister júzege asyryldy. Mundaı marapattarǵa ıe bolýymyzǵa osy shıpajaı ujymynyń da qosqan úlesi zor.
Ertaı SÁRSEBEKOV,
«Oqjetpes» emdeý-saýyqtyrý kesheni» AQ prezıdenti, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor.