Memleket basshysynyń bastamasymen qanatyn keńge jaıǵan «Taza Qazaqstan» aýqymdy respýblıkalyq ekologııalyq aksııasy tek senbilik ótkizýmen shektelmeı, óskeleń urpaqtyń sanasyna tabıǵatqa degen janashyrlyqty sińirýdiń biregeı quralyna aınaldy. Osy ıgi qozǵalystyń shynaıy ári jarqyn kórinisi retinde Qarqaraly aýdanyna qarasty Taldy aýylynyń mektebin mysalǵa alýǵa bolady. Alaqandaı aýyldaǵy №19 jalpy bilim beretin tirek mektebiniń ujymy bilim ordasyn naǵyz jasyl oazıske, kóz tartar eko-keńistikke aınaldyryp, respýblıkalyq deńgeıde úlgi bolarlyq «100 túrli gúl» aksııasyn bastap ketti.
Bul tańǵajaıyp jobanyń avtory ári basty qozǵaýshy kúshi – atalǵan mekteptiń dırektory, bıologııa pániniń muǵalimi Maqsat Ospanqulov. Bilikti bıolog byltyr paıdalanýǵa berilgen jańa mektep ǵımaratynyń dálizderi men synyptaryn jaı ǵana kógaldandyryp qoımaı, ony oqýshy jany demalatyn shynaıy ekologııalyq aımaqqa aınaldyrýdy qolǵa alǵan. Búginde mektepte ósimdiktiń 70-ten astam túri jaıqalyp tur. Olardyń arasynda kútimi erekshe náziktikti talap etetin gúlder de, ekzotıkalyq tropıkalyq ósimdikter de bar. Mektep tabaldyryǵyn attaǵannan-aq kózdiń jaýyn alatyn ashyq túster men názik hosh ıis jandy baýraıdy. Bilim ordasynyń bul beınesi muǵalimder ujymy men oqýshylarǵa erekshe shyǵarmashylyq kóńil kúı syılap otyr.
Búginde mejelengen 100 túrli gúl deńgeıine jetý úshin mektep ujymy únemi izdenedi. Tańdaý negizinen tamyry tereń, sabaǵy bekem, bıikke boı túzeıtin jáne bólme aýasyn barynsha tazartatyn, ottegin kóp bóletin paıdaly ósimdikterge túsip otyr.
Mektep muǵalimi Áıgerim Baǵdatqyzy men ózge de ujym músheleri bul eko-ortanyń mektep ishindegi mıkroklımatty jaqsartyp, oqý úderisine oń áser etip jatqanyn alǵa tartady. Munyń ǵylymı negizdemesi de joq emes, sebebi álemdik zertteýlerge súıensek, aınalasynda tiri jasyl ósimdikteri bar ortada oqýshylardyń zeıin qoıý qabileti men aqparatty tez qabyldaýy 20 paıyzǵa artady eken. Jasyl tús kózdiń sharshaýyn basyp, júıke júıesin tynyshtandyrady, bul balalardyń sabaqqa degen yqylasyn arttyratyny sózsiz.
Mektep oqýshylary, sonyń ishinde Shyraılym Saıat sekildi shákirtter belgilengen erejelerdi saqtaı otyryp, ózen qumyn aralastyrý, topyraq daıyndaý, gúlder men názik óskinderge durys kútim jasaýdy úlken jaýapkershilikpen úırenip keledi.
Búginde mektep dırektory árbir ósimdiktiń jeke «tólqujatyn» ázirlep jatyr, al bolashaqta bul málimetter jınaqtalyp, arnaıy kitap bolyp jaryq kórmek. Eń qyzyǵy, jaqyn arada mekteptegi árbir gúldiń qasyna arnaıy QR-kodtar ornatylady. Kez kelgen oqýshy nemese mektep qonaǵy uıaly telefony arqyly sol kodty skanerlep, ósimdiktiń shyǵý tarıhy, onyń otany, sýarý jáne kútý erejesi, sondaı-aq adam densaýlyǵyna tıgizer paıdasy men emdik qasıeti týraly tolyq aqparatty oqı alady. Bul – mektep dálizin ashyq aspan astyndaǵy tiri bıologııalyq zerthanaǵa jáne sıfrlyq bilim keńistigine aınaldyrýdyń ozyq úlgisi.
– Gúl egý men úshin ýaqyt alatyn aýyr jumys nemese mindet emes, janǵa rahat syılaıtyn, ómirimniń ajyramas bólshegine aınalǵan qyzyqty hobbı. Meniń ózindik bir qalyptasqan qaǵıdam bar, áldenege muńaıyp, janyń jabyrqaý tartyp tursa da gúl ek, kóńil kúıiń kóterińki bolyp, qýansań da taǵy da gúl ek! О́simdik ataýly tek estetıkalyq ásemdik berip qana qoımaıdy, fotosıntez úderisi arqyly aınalasyna taza aýa men ómirlik energııa syılaıdy. Mysalǵa, Molochaı Mılıa dep atalatyn ásem gúldi ekkenimizge bir jarym jyl boldy. Al mektepte bólme gúli retinde ósirilip jatqan shańjapyraqty óz qolymmen baptap kele jatqaly da biraz jyl ótti. Erekshe aıta keterligi, bizdiń Kent orman sharýashylyǵynda osy shańjapyraqtyń tabıǵı ortada ósetin jabaıy, tabıǵı túri de kezdesedi. Eń bastysy, bul iske eshqandaı artyq qarjy ketpeıdi. Topyraǵy da, gúl qumyrasynyń astyna tóseıtin tasy da óz ólkemizdiki, ózimizdiń ózennen taýyp alǵan qumymyz. Men basqa jaqqa barsam, eshqashan daıyn gúldi satyp almaımyn. Bastapqyda mende Hlorofıtým, Begonııa sekildi gúlder ǵana bar edi, keıin ózimde joq sırek ósimdikterdi izdeı bastadym. Qaıda barsam da — toı-tomalaqqa, qonaqqa barsam da, eń aldymen, aınalamdaǵy gúlderge kóz tigemin. О́tkende mektebimizdiń kúzetshisi Qarqaraly qalasyna baryp, gúl satatyn dúkenge bas suǵypty. Satýshy qyz: «Gúl alyńyz, tańdańyz», degende, bizdiń qyzmetker: «Bul gúlderdiń barlyǵy derlik bizde bar», depti. Satýshy tańǵalyp: «Bul qaı mektep?», dep suraǵanda, Taldy aýylynyń №19 mektebi dep maqtanyshpen jaýap bergen eken. Shynynda da, kóbine qarapaıym gúlderdi ege salady. Al bizdegi Sheflera, Zamıokýlkas sekildi qymbat ári sırek gúlder mekteptiń, sol ortanyń deńgeıi men mádenıetin, bilimdiligin kórsetedi. Ol sol shańyraqtyń dárejesin bildiredi. Men de tek búgindi emes, keleshekti, mektebimniń 100 jyldyq bolashaǵyn oılaımyn. Meniń úlken maqsatym, úmitim – mektebimizdi tolyqtaı jasyl jelekke bólep, tek sabaq oqıtyn oryn ǵana emes, balalar da, ustazdar da, aýyl turǵyndary da lázzat alatyn úlken mádenı demalys ornyna aınaldyrý, – deıdi bilikti bıolog, tabıǵat janashyry.
Taǵy bir aıta keterligi, jańa mekteptiń aýlasyna da túrli aǵash egilip jatyr. Jaqynda ǵana elimizdiń Bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri, Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııanyń belgili túlegi, osy mekteptiń maqtanyshy Roza Kadırberlınanyń usynysymen úlken taǵzym is-sharasy ótti. Mekteptiń negizin qalaǵan, bilim oshaǵynyń damýyna ómirin arnap, búginde dúnıeden ótken 14 aıaýly ustazdyń urpaqtary bul ıgi bastamany qoldap, jańa mektep aýlasyna 14 túp kógildir shyrsha kóshetin otyrǵyzdy. Bul shyrshalar – ótken kúnniń qasıetti esimi, búgingi urpaqtyń taǵzymy. Qazir mektep oqýshylary bul shyrshalardy ózderiniń basty amanatyndaı kórip, erekshe baptap, kútip otyr.
Bul bastamanyń basynda turǵan Maqsat Zeınelulynyń týǵan jerine degen perzenttik mahabbaty ony úlken ǵylymı jáne pedagogıkalyq bıikterge jetelep keledi. 2004 jyly E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń bıologııa-geografııa fakýltetin bitirgennen beri ómirin aýyl tirshiligimen baılanystyryp keledi. Ol Kent orman sharýashylyǵymen birlesken ǵylymı zertteý jumystaryn da sátti júrgizip jatyr. Joǵary basqarýshylyq qabiletiniń arqasynda 2008 jyldan beri osy mekteptiń tizginin abyroımen ustap keledi. Maqsat ustazdyń otbasyn da pedagogter áýleti deýge bolady. Jary Janar Jumaǵazyqyzy – bastaýysh synyp muǵalimi. Olar ósirip otyrǵan 4 balasynan 3 nemere, 3 jıen súıip otyrǵan úlgili ata-áje. Ul men qyzy óz aldyna otaý qursa, kishi uly Arqat Qaraǵandy qalasynda eńbek etedi. Al kishi qyzy Zere bıyl ata-ana jolyn qýyp, E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ulttyq zertteý ýnıversıtetiniń matematıka fakýltetin matematıka-fızıka mamandyǵy boıynsha bitirip, jas ustaz retinde alǵashqy qadamyn baspaqshy. Keıipkerimizdiń tek mektebi ǵana emes, úıiniń aýlasy da jasyl jelekke oranǵan, ol óz perzentterin de osy izgi jolmen tárbıelep keledi. Ustaz eńbeginiń basty jemisi – onyń ozyq shákirtteri. Maqsat Zeıneluly baptaǵan daryndy balalar bıologııa salasynda oblystyq jáne respýblıkalyq deńgeıde bıik belesterdi baǵyndyryp keledi.
Tájirıbeli muǵalimniń ári bilikti basshynyń bilim salasyn damytýǵa qosqan úlesi de baǵalanǵan. Ol Qaraǵandy oblysynda bilim berýdi damytýdyń oqý-ádistemelik ortalyǵy uıymdastyrǵan «Pedagogıkalyq ıdeıalar festıvali» respýblıkalyq baıqaýynyń oblystyq kezeńinde «Sheberlik palıtrasy» baǵyty boıynsha III dárejeli dıplommen, «Shaǵyn jınaqty mekteptiń úzdik muǵalimi – 2023» baıqaýynda II dárejeli dıplommen jáne Qaraǵandy oblystyq bilim basqarmasynyń «Qurmet gramotasymen» marapattalǵan. Sondaı-aq 2019 jyly Qarqaraly aýdanynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna qosqan erekshe úlesi úshin «Razaq Tańatov atyndaǵy bilim berý salasynyń úzdigi» atalymyn ıelengen.
Qarqaralynyń bir qıyryndaǵy aýyl mektebinen bastalǵan bul izgi de jańashyl joba – búkil respýblıka mektepterine úlgi bolarlyq biregeı tájirıbe. Tabıǵatty aıalaýdy óz tabaldyryǵynan bastaǵan ujymnyń búgingi eńbegi – erteńgi jasyl bolashaqtyń berik irgetasy.
Qaraǵandy oblysy,
Qarqaraly aýdany,
Taldy aýyly