Juma, 30 naýryz 2012 7:56
VESTI.RU Burynǵy Semeı ıadrolyq synaq polıgony endi qaýip-qater týǵyzbaıdy. Bul jóninde Seýlde ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtte Reseı Prezıdenti Dmıtrıı Medvedev málimdedi. D.Medvedevtiń pikirinshe, Reseı, Qazaqstan jáne AQSh-tyń polıgon boıynsha ózara is-qımyly ózge elder úshin jaqsy mysal bolyp tabylady.
Juma, 30 naýryz 2012 7:56
VESTI.RU Burynǵy Semeı ıadrolyq synaq polıgony endi qaýip-qater týǵyzbaıdy. Bul jóninde Seýlde ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtte Reseı Prezıdenti Dmıtrıı Medvedev málimdedi. D.Medvedevtiń pikirinshe, Reseı, Qazaqstan jáne AQSh-tyń polıgon boıynsha ózara is-qımyly ózge elder úshin jaqsy mysal bolyp tabylady.
«Búginde polıgon múlde basqasha túrde jumys isteıdi, barlyq qater jabyldy. Qazaqstan endi bul aýmaqtyń bolashaǵyn damytýǵa múmkindigi bar», – dep ITAR-TASS D.Medvedevtiń sózin keltirgen. Reseı basshysynyń sózine qaraǵanda, Seýl sammıti sııaqty halyqaralyq jıyndar yntymaqtastyqtyń naqty úlgisin kórsetýi tıis. Dál osyǵan Semeı polıgony jónindegi ózara is-qımyl naqty mysal bolyp tabylady.
Dmıtrıı Medvedev, sondaı-aq Semeı polıgonynyń qandaı zardaptarǵa soqtyrǵanyn túsinistikpen qabyldap, 2004 jyly onyń zardaptaryn joıý maqsatynda birlesken jumystardy bastaǵanyn eske saldy. «Reseı men AQSh-qa ıadrolyq qaýipsizdik úshin erekshe jaýapkershilik júktelgen. Biz bul problemalarmen aınalysyp jáne ony sheshý úshin resýrstar taba bildik», – dep atap ótti Reseı basshysy. Reseı Prezıdenti, sondaı-aq atalǵan máselelerde belsendi pozısııa ustaǵany úshin qazaqstandyq áriptesine alǵys bildirdi.
Voice Of America. AQSh Prezıdenti Barak Obama men Qazaqstan basshysy Nursultan Nazarbaev Seýlde ekijaqty kezdesý ótkizdi. Memleketter basshylary Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtke kelgen.
Nursultan Nazarbaev sammıt bastalar aldynda sammıtke qatysýǵa múmkindik jasaǵany úshin Koreıa basshysyna jáne Vashıngton sammıtine shaqyrǵany úshin AQSh Prezıdenti Barak Obamaǵa alǵys aıtty. Barak Obama Nursultan Nazarbaevqa osydan 20 jyl buryn Qazaqstan ıadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartý týraly sheshim qabyldaǵanyna rızashylyǵyn bildire kelip, Qazaqstan Prezıdentiniń bul qadamy álemdik qoǵamdastyq úshin úlgi bolatynyn jetkizdi.
AQSh basshysy, sondaı-aq Seýl sammıtinde Qazaqstannyń yqpal etýimen joǵary baıytylǵan ýranǵa qatysty jáne Halyqaralyq ıadrolyq otyn bankin damytýǵa baılanysty ózekti máseleler talqylanatynyn atap ótti. «Bizdiń elderimizdiń arasyndaǵy tyǵyz baılanys ıadrolyq qaýipsizdik aıasynda ǵana emes, basqa da salalarda damyp keledi. Sondyqtan da bul kezdesýde bizder Aýǵanstanǵa qatysty máselelerdi talqylaýǵa múmkindik berdik. Bizder bıznes salasyndaǵy yntymaqtastyqty tereńdetýge de mán bermekpiz», – dep atap ótti AQSh Prezıdenti.
О́z kezeginde Nursultan Nazarbaev Barak Obamanyń ıadrolyq qarýsyz álem úshin kúreske shaqyrýyna qoldaý bildirdi. Ol Qazaqstan AQSh-pen birqatar jobalar boıynsha tyǵyz yntymaqtastyqta ekenine jáne bul yntymaqtastyq óziniń jemisin berip otyrǵanyna toqtaldy. Onyń sózi boıynsha, Qurama Shtattar Qazaqstan ekonomıkasyna 20 mıllıard dollarǵa jýyq ınvestısııa saldy. Bul Ortalyq Azııa elderine baǵyttalǵan shetel ınvestısııasynyń 80 paıyzyn quraıdy.
RBK. Prezıdentter: Reseı – Dmıtrıı Medvedev, Qazaqstan – Nursultan Nazarbaev jáne AQSh – Barak Obama burynǵy Semeı ıadrolyq synaq polıgonyna qatysty úshjaqty yntymaqtastyq týraly málimdeme qabyldady. Qazaqstan Prezıdentiniń baspasóz qyzmeti habarlaǵanyndaı, kelisimge Seýldegi Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıt aıasynda úshjaqty kezdesý barysynda qol qoıylǵan.
Dmıtrıı Medvedev qabyldanǵan málimdemege túsinik bere kelip, bul qujat yntymaqtastyqtyń naqty mysaly bolyp tabylatynyn atap ótti. «2004 jyldan bastap biz, ıaǵnı úsh memleket – Qazaqstan, AQSh jáne Reseı Semeı polıgonyn paıdalanýdan týyndaǵan zardaptardy joıýmen aınalysyp kelemiz. Biz ony sol qalpynda saqtap qalýdyń qanshalyqty qaýip-qater týdyratynyn túsinemiz. Biz búgin Semeı polıgony múlde basqasha túrde jumys isteıdi, ondaǵy barlyq qater jabyldy dep nyq senimmen aıta alamyz. Bul úsh memleket arasyndaǵy izgi yntymaqtastyqtyń mysaly bolyp tabylady».
RIANOVOSTI. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Reseı Prezıdenti Dmıtrıı Medvedev pen AQSh Prezıdenti Barak Obamaǵa Semeı polıgonyn paıdalanýdan týyndaǵan zardaptardy joıýǵa kómek kórsetkenderi úshin alǵys aıtty jáne yntymaqtastyq aldaǵy ýaqytta da jalǵasatynyna senim bildirdi.
Nursultan Nazarbaev reseılik jáne amerıkalyq áriptesterimen birge burynǵy Semeı polıgonyna qatysty yntymaqtastyq týraly málimdeme jasady. «Barlyǵymyzǵa belgili, Semeı ıadrolyq synaq polıgony álemdegi iri polıgon boldy. Onda 500 ıadrolyq jarylys jasaldy, onyń 70-ten astamy jer ústinde júzege asyryldy», – dedi Nursultan Nazarbaev jýrnalısterge. Sondaı-aq ol budan 20 jyl buryn polıgondy jabý týraly Jarlyǵy Qazaqstan Prezıdenti retinde shyǵarǵan óziniń alǵashqy jarlyǵy bolǵandyǵyn atap ótti.
«Biz AQSh jáne Reseımen birge 2004 jyldan beri polıgon zardaptaryn joıý jumystaryn júrgizip kelemiz, 3000 sharshy shaqyrym bolatyn aýmaq saýyqtyryldy. Saýyqtyrýdy qajet etetin aýmaq áli de kóp», – dedi Qazaqstan basshysy. Semeı polıgonynyń radıasııasynan 1,5 mıllıon adam zardap shekti.
Álemdegi iri Semeı ıadrolyq synaq polıgony 1991 jylǵy 29 tamyzda jabyldy. 1949-1989 jyldary aralyǵynda onda keminde 468 ıadrolyq synaq jasaldy. Al 1949-1963 jyldary ishinde jasalǵan ıadrolyq synaqtardyń jıyntyq kúshi Hırosımaǵa tastalǵan atom bombasynan 2,5 myń esege asyp túsedi. Polıgon aýmaǵynan tys jerlerge radıoaktıvti zattar taraldy.