О́rkenıetti elderde ekonomıkanyń basym bóligin shaǵyn jáne orta bıznes quraıdy. Sońǵy jyldary bizdiń elimizde de kásipkerlikti damytýǵa baılanysty «Sybaǵa», «Bıznestiń jol kartasy-2020» sııaqty túrli memlekettik baǵdarlamalar qabyldanyp, turaqty qoldaý kórsetilip keledi. О́z isińdi ash ta, utyryn taýyp, jumys isteı bilseń bolǵany, sharýań júredi. О́zińe de, ózgelerge de paıdaly. «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ-tyń qarjylaı jáne ınfraqurylymdyq qoldaýynyń nátıjesinde óz isin tııanaqty júrgizip otyrǵan «Polıvest» JShS Qazaqstannyń batys óńirindegi polıetılen paketterin shyǵarýmen aınalysatyn birden-bir óndiris orny. Bul kásiporyn tabıǵı ortada bıologııalyq jolmen ydyraıtyn, ıaǵnı shirindige aınalyp ketetin paketter shyǵaratyn sanaýly óndiris oryndarynyń biri. Tórt jyldan beri jeti túrli polıetılen paketterin shyǵarýmen aınalysatyn kásiporyn negizinen Aqtóbedegi «Dına», «Olja», «Anvar» sekildi sýpermarketterdiń, Atyraý, Batys Qazaqstan oblystaryndaǵy iri saýda oryndarynyń, jeke tutynýshylardyń tapsyrystary boıynsha jumys isteıdi.
Ekologııalyq taza paketter
О́rkenıetti elderde ekonomıkanyń basym bóligin shaǵyn jáne orta bıznes quraıdy. Sońǵy jyldary bizdiń elimizde de kásipkerlikti damytýǵa baılanysty «Sybaǵa», «Bıznestiń jol kartasy-2020» sııaqty túrli memlekettik baǵdarlamalar qabyldanyp, turaqty qoldaý kórsetilip keledi. О́z isińdi ash ta, utyryn taýyp, jumys isteı bilseń bolǵany, sharýań júredi. О́zińe de, ózgelerge de paıdaly. «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ-tyń qarjylaı jáne ınfraqurylymdyq qoldaýynyń nátıjesinde óz isin tııanaqty júrgizip otyrǵan «Polıvest» JShS Qazaqstannyń batys óńirindegi polıetılen paketterin shyǵarýmen aınalysatyn birden-bir óndiris orny. Bul kásiporyn tabıǵı ortada bıologııalyq jolmen ydyraıtyn, ıaǵnı shirindige aınalyp ketetin paketter shyǵaratyn sanaýly óndiris oryndarynyń biri. Tórt jyldan beri jeti túrli polıetılen paketterin shyǵarýmen aınalysatyn kásiporyn negizinen Aqtóbedegi «Dına», «Olja», «Anvar» sekildi sýpermarketterdiń, Atyraý, Batys Qazaqstan oblystaryndaǵy iri saýda oryndarynyń, jeke tutynýshylardyń tapsyrystary boıynsha jumys isteıdi.
Seriktestik jylyna shamamen 60 tonnadaı paket shyǵarady. Mamandardyń aıtýynsha, Aqtóbede jyl saıyn 150-200 tonnadaı polıetılen paketteri paıdalanylady. Bul kásiporyn shyǵaratyn ónimder jergilikti rynoktyń tek 15-20 paıyzyn ǵana jabady degen sóz. Bir sózben aıtqanda, bul ónimge ázirge suranys bar. Qalǵany Qytaıdan ákelinetin kórinedi. Ras, bulardyń sapasy birdeı. Biraq qytaılyqtar paketterge tabıǵı ortada tez ydyratatyn qospa qospaıdy. Sebebi, bul óte qymbat turatyn tehnologııa. Soǵan qaramastan seriktestik biryńǵaı paıda tabýdy ǵana maqsat tutpaı, ekologııalyq tazalyqty saqtaýǵa da mán berip otyr. Seriktestik dırektory Baýyrjan Júsipov muny áriptesteri arasyndaǵy ózderiniń artyqshylyǵy retinde alǵa tarta sóıledi. Shynynda da, polıetılen paketterdiń jyldar boıy ydyramaı aýaǵa zııandy zattar shyǵaratyny Batysta áldeqashan áńgime ózegine aınalyp júr. Bizdi kásipkerdiń birden osy ekologııaǵa mán bergeni súısintti.
Munda paket jasaıtyn shıkizat negizinen Reseı, Koreıa, Saýd Arabııasynan, al olardy tez ydyratatyn qospa Anglııadan, Shvesııadan jetkiziledi. Aldaǵy jyly Atyraýda polıetılen shyǵaratyn óndiris orny paıdalanýǵa beriledi dep kútilýde. Bul da seriktestiktiń bolashaǵyn úmitti ete túsedi. Sebebi, shıkizatty jaqyn jerden alý ónimniń ózindik qunyn arzandatpaq. Baýyrjan Júsipovtyń málimdeýinshe, jalpy, polıetılen álemdik rynokta bırjalyq taýar bolyp esepteletin kórinedi. Iаǵnı bul ónimge áli de suranys bolady degen sóz.
– Ras, Almaty, Aqtaý, taǵy keıbir qalalarda sýpermarketterde paketterdi tegin beredi. Bul bir jaǵynan tutynýshylardy tartýdyń bir joly bolǵanymen, durys emes dep oılaımyn. Ekologııalyq turǵydan qaraǵanda paketterdi satý kerek. Satyp alǵan nárseniń quny bolady, ony adam ár jerge laqtyra bermeıdi. Tegin alsa, tekke tastaı beredi. Keı elderde mundaı polıetılen paketter óndirisine tyıym saldy. Bizde de sondaı usynystar boldy. Budan biz bazardaǵy bul ónimniń ornyn Qytaıdan keletin zııandy paketterge bosatyp bergennen basqa eshteńe utpaımyz. Kerisinshe, bul paketterdi tabıǵı ortada tez ydyratatyn qospa qosý arqyly óndirýge, osyndaı óndiristerdi qoldaýǵa bar kúshti salý kerek. Biz ónimderimizdi Anglııaǵa jiberip, arnaıy saraptamadan ótkizip, sertıfıkat aldyq. Bizdiń ónimder bir jyldyń ishinde shirip ketedi, – deıdi B.Júsipov.
Atalǵan seriktestik bul jetistikke «Damý» qorynyń qarjylandyrý baǵdarlamalary usynyp otyrǵan jeńildikter arqyly jetip otyr. 2008 jyly JShS sol ýaqytta standartty bolyp eseptelgen jyldyq syıaqy mólsherlemesi 23 paıyzben nesıege polıetılen paketteri óndirisi jelisin satyp alyp, ornatty. Kásiporyn 2010 jyly «Damý» qorynyń lızıngtik mámilelerdi qarjylandyrý baǵdarlamasynyń arqasynda «Temirlızıng» AQ arqyly taǵy da polıetılen paketter tehnologııasyn satyp alyp, óndiris jelisin keńeıtti, ónim óndirý kólemin arttyrdy. Lızıng somasy – jyldyq syıaqy mólsherlemesi 8 paıyzben 73 mln. teńge. Qazirgi ýaqytta nesıeni sýbsıdııalaýǵa qol jetip otyr, ıaǵnı nesıeniń 7 paıyzyn memleket sýbsıdııalaıtyn bolsa, 1 paıyzyn kásipkerdiń ózi tóleıdi.
Kelesi kezeń – qoldanylǵan paketterdiń qaldyǵyn qaıta óńdeý. Ol úshin seriktestik basshylyǵy qalada polıetılen paketteri úshin arnaıy qoqys salatyn jáshikter qoıýdy oılastyrýda. Bul da «Damý» qorynyń qoldaýy arqasynda júzege aspaq. Jylyna 200 tonna paket qoldanylatyn bolsa, 200 tonna paket qaldyǵy shyǵady. Sondyqtan seriktestik tutynýshylardan pakettiń 1 kelisin 30-35 teńgeden satyp alamyz dep alaqanyna túkirip otyr. Osylaısha, paıdalanylǵan paketter aınalany lastap, kez kelgen jerde jatpaıdy, ekinshiden, kásiporyn úshin qaıtalama shıkizat bolady.
«Polıvest» JShS-niń polıetılen paketterin shyǵaratyn óndiristik jelisinde 2008 jyly nebári on tórt adam jumys istese, qazir qyryqqa jýyq adam eńbek etedi. Eńbekaqylary da táýir, munda eńbek etýge qolaıly jaǵdaı da týǵyzylǵan. Sondyqtan da jumysqa bir kirgen adam ekinshi jerge aýysýǵa qulyqty da emes.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.