Nesıelik seriktestikterge bıýdjetten kómek kerek

Bizdiń atymyzǵa birneshe aýyldyq nesıelik seriktes­tik­ter basshylary atynan aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn ón­dirýshilerdi nesıelendirý úshin respýblıkalyq bıýdjetten qarjy bólýge yqpal etýdi suraǵan úndeý kelip tústi.

Bizdiń atymyzǵa birneshe aýyldyq nesıelik seriktes­tik­ter basshylary atynan aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn ón­dirýshilerdi nesıelendirý úshin respýblıkalyq bıýdjetten qarjy bólýge yqpal etýdi suraǵan úndeý kelip tústi.

Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2001 jyldyń 25 qańtaryndaǵy №137 qaýlysymen agroónerkásiptik keshendi qoldaý maqsatynda «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ-tyń qatysýymen nesıelik seriktestikter quryldy. Olardyń jalpy sany búgingi tańda 168 birlikti quraıdy.

Qazirgi kezde 10 000-nan astam aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshileri nesıelik seriktestikterdiń qatysýshylary bolyp tabylady jáne osy nesıe­lik seriktestikterdiń qaty­sýshylary olar úshin nesıelen­dirýdiń jalǵyz kózi bolyp otyr.

Statıstıkalyq málimetterge sáıkes, nesıelik resýrstardyń qaıtarylymy 92%-dan astam. Mysaly, Almaty oblysynda 18 nesıelik seriktestik quryldy jáne jumys istep tur, 2700 aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óńdirýshiler olardyń qatysýshylary bolyp tabylady, nesıelik resýrstardyń kólemi 7 mlrd.-tan astam teńgeni quraıdy. Bıylǵy jyly qosymsha 1500 qatysýshy tartyldy, olardyń sany jyl saıyn ulǵaıa túsýde.

Sonymen birge, Úkimettiń qabyldaǵan «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasynda aýyl sharýa­shylyǵy taýarlaryn óndirý­shi­lerdi respýblıkalyq bıýdjetten kredıttik seriktestikter arqyly nesıelendirý kózdelmegen. Sondyqtan, aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshiler jeńil­detilgen nesıelerden aıyrylyp otyr, al ekinshi deńgeıdegi bankterdiń nesıelik resýrstary olar úshin qoljetimdi bolmaı tur.

Qalyptasqan jaǵdaıǵa nazar aýdarsaq, nesıelik serik­tes­tikterdiń barlyq júıesi boıynsha jeńildetilgen nesıe resýrstaryn asa qajet ete­tin qatysýshylardyń – aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óńdi­rý­shiler sanynyń óse túskenin kórip otyrmyz.

«Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ aýyl sharýashylyǵy salasynyń ereksheligin (mez­gildik, aýyldyq kepildik qam­tamasyz etý, nesıelik serik­testik qatysýshylarynyń yn­tymaqtastyq qaǵıdaty) eskerip, nesıelik seriktestikterdi qar­jylandyrýdyń biregeı júıesin qurǵanyn atap ótý qajet. Bul júıe aýyl sharýashylyǵy bız­nesin damytýda óziniń ómir­sheń­digin jáne tıimdiligin kórsetti.

Aýyl sharýashylyǵy óndiri­sindegi joǵary táýekelderdiń (astyqtyń shyqpaı qalýy, mal indeti, t.b.) bolýynan qatysýshy­lardyń tólemderdi merziminen uzartyp tóleýge (aıyppulsyz, ósimpulsyz, sońǵy múlkin satýsyz) jáne bar qaryzdaryn keleshekte alynatyn astyq pen kelesi óndiristik kezeńderdegi qyzmetinde túsetin aqshalaı túsimderdiń esebinen óteýge múmkindikteri bolýǵa tıis.

Joǵaryda aıtylǵandarǵa baı­lanysty, Úkimet nesıelik se­rik­testikterge 2014-2020 jyldar kezeńinde Respýblıkalyq bıýd­jetten jyl saıyn 40 mlrd. teńge kóleminde bıýdjettik qara­jat­ty bólýge yqpal etse, aýyl sha­rýashylyǵy taýarlaryn óndirý­shi­le­r úshin úlken jeńildik bolar edi.

Álıhan TOIBAEV,

Májilis depýtaty.