Jambyldyq jurt jaryq úshin qyrǵyzdardyń qabaǵyn baǵyp, arqasynan qaǵyp otyr. Qarapaıym halyq tutynǵan elektr qýaty úshin ári ketse 3-5 myń teńge tólese, Merki aýdanyna qarasty Jaýǵash batyr aýylynyń turǵyndary 15-20 myń teńgeniń aralyǵynda aqy tóleýge májbúr. Osylaısha, qazaq aýylynyń turǵyndary elektr qýatyn Qyrǵyz Respýblıkasynan alýǵa májbúr.
Keńes aýyldyq okrýginiń quramyna kiretin Jaýǵash batyr aýylynyń turǵyndary mal baǵyp, egin salyp nápaqasyn aıyryp otyr. Shaǵyn aýyl halqy shaǵym aıtyp, kez kelgen máselemen ákim aldyna bara bermeıdi. Alaıda jergilikti jurtshylyq ondaǵan jyl boıy jaryq máselesimen talaı shendiniń aldyn tozdyrǵan. О́ńirdi basqarýǵa kelgen atqaminerler jaǵdaıdy bilgenimen, halyqtyń janaıqaıyn qulaǵyna ilgenimen, máseleni sheshýge kelgende qorǵansyzdyń kúıin keshken. Al qyrǵyz tarapy beretin jaryqqa jaýtańdap qaraǵan halyq tólemaqyny dollarmen tóleýge májbúr.
«Biz jaryq qýatyn Qyrǵyz Respýblıkasynan alamyz. Osylaısha, kórshi elge táýeldi bolyp otyrmyz. Tólemaqyny memleketaralyq bolyp esepteletin eń joǵary tarıfpen tóleımiz. Kórshi elge bir adamdy ótkizý, qarajatty dollarǵa aıyrbastaý, ony somǵa aýystyryp, tólemaqyny jetkizý de ońaı emes. Qysqasy, aýyl halqynyń jaǵdaıy máz emes. Osylaısha, qınalyp kún kórip jatyrmyz», deıdi eldi meken turǵyny О́mirbek Orazbaev jaǵdaıdy túsindirip.
Derekterge súıensek, qyrǵyzdar jaǵy qalaǵan kezinde jaryqty sóndirip tastaıtyn kórinedi. Mundaı kezde maıshamǵa telmirgen halyqtyń jaǵdaıy tipti qıyndaı túsetini aıtpasa da túsinikti. On alty jyl boıy jaryq úshin aıyr qalpaqty aǵaıyndarǵa jaltaqtap, ǵariptiń kúıin keshken halyq ótkir máseleniń jedel túrde sheshimin tapqanyn qalaıdy. О́ıtkeni artyq aqsha tóleýden ábden sharshaǵan.
«Úp etken jel tursa jaryq sónedi. Qyrǵyzdar jaǵy elektr qýatyn óshirýge beıil turady. Sonyń saldarynan birneshe táýlik boıy jaryqqa jarymaı otyramyz. Soǵan qaramastan aı saıyn 15-20 myń teńge tólemaqy tóleımiz», deıdi aýyl turǵyny Saǵat Jaqsymbetov.
Aýyldan bólek eki birdeı áskerı bólimshe de qyrǵyz jaryǵyna táýeldi ekenin aıta ketelik. Jaýǵash batyr aýylynda qonystanǵan halyqtyń muńyn jergilikti atqarýshy bıliktiń ókilderi jyl saıyn estip júr. Ákimderdiń esepti jınalysynda da ótkir máseleni kóterýdi toqtatqan emes. Alaıda jaryq máselesi jyldar boıy sheshimin tappaı keledi. Qashan, qalaı sheshiletinin kim bilsin?! Bir anyǵy, problema burynǵydaı ózekti kúıinde qalmaq.
Ýaqytynda Keńes, Aspara aýyldary arqyly Jaýǵash batyr eldi mekenine elektr qýaty tartylǵan. Áıtkenmen, toqyraý jyldarynda tıyn tabý úshin túrli áreketke barǵan áldekimder jaryq baǵanalaryn urlap ketken. Saldarynan bútin bir eldi meken halqy áli kúnge zardap shegip otyr. Biz aıtqan 15-20 myń teńge ber jaǵy ǵana. Biraz ýaqyt buryn aýyl turǵyny Mádına Aqylbekova bir aıda tutynǵan elektr qýaty úshin 24 myń teńge tólegenin aıtyp, janaıqaıyn jetkizgen bolatyn.
Jergilikti jurtshylyq kórshi eldiń qabaǵyna qaraýdan qajyp ketken. «Biz de basqa aýyldardyń halqy sekildi aqylǵa qonymdy tólemaqy tólegimiz keledi. Ol úshin bılik bizdiń máselemizge moıyn burýy kerek. Jyldar boıy sheshimin tappaǵan másele Prezıdentke jetpese, Memleket basshysy pármen bermese sheshilmeıtindeı kórinedi», deıdi aýyldaǵy aǵaıyn ashynyp.
Rasynda da, uzaq jyldar boıy qarjyny kórshi eldiń qazynasyna quıyp júrgen aýyl turǵyndarynyń ashýyn túsinýge bolady. Baıqaýymyzsha, másele óńirlik deńgeıde sheshimin tappaıtyn sııaqty. О́ıtkeni jobalyq-smetalyq qujaty jasalǵanymen, tıisti taraptardan áli kúnge qoldaý joq.
«Naqtylap aıtatyn bolsaq, 2021 jyly jobalyq-smetalyq qujattardy retteý jumysy bastaldy. Ýaqyty kelgen soń saraptamadan ótti. Belgilisi sol, 532 mln teńgeni quraıtyn jobalyq-smetalyq qujattary ázirlengen bolatyn. Salalyq basqarmaǵa bıýdjettik ótinim berilip qoıǵan. Alaıda búgingi tańda qoldaý tappaı otyrǵanynan habardarmyz», deıdi aýdan ákiminiń mindetin atqarýshy Qaırat Arǵynbaev jaǵdaıdy túsindirip.
Jaýǵash batyr aýylynda bas aýyrtatyn másele az emes. Alaıda aýyl turǵyndary barlyq máseleni keri ysyryp qoıǵan. Olar úshin qoljetimdi baǵadaǵy elektr qýaty aýadaı qajet. Basqasynyń bir mánisi bolar. Halqynyń sany eki júzge jetpeıtin shaǵyn aýyl jurtynyń shaǵymy da osy. Qysqasy, qyrǵyzdar tarapy jeke kásipkerlik arqyly Merki aýdanyndaǵy bútin bir aýyldaǵy aǵaıyndy qanap otyr. Buǵan toqtam jasaıtyn kún alys pa, jaqyn ba?
«Osy jobany qarjylandyrý úshin tıisti mınıstrlikke ótinimdi birinshi jartyjyldyqta ótkizgenbiz. Joba áli qoldaý tappady. Mınıstrlik tarapynan qoldaý tapqan jaǵdaıda ǵana eldi meken men eki áskerı bólimshe turaqty túrde elektr energııasymen qamtylady», deıdi oblystyq energetıka jáne turǵyn úı kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń bólim basshysy Almas Omarov máseleniń mánisin túsindirip.
Jaýapty tulǵalardyń sózinen túsingenimiz, másele jaqyn kúnderi sheshimin tappaıtyn sekildi. О́ıtkeni joba áli kúnge deıin maquldanbaǵan. Sondyqtan da jaýǵashtyqtardyń janaıqaıy áli biraz ýaqytqa jalǵasady desek, qatelespespiz.
Jambyl oblysy,
Merki aýdany