«Adamzattyń Aıtmatovy» atanǵan zamanymyzdyń zańǵar jazýshysy ómirden ótkenge deıin Jambyl jerin eshqashan esinen shyǵarǵan emes. Dáýirdiń darabozy 1945-1948 jyldar aralyǵynda Jambyl zooveterınarııalyq tehnıkýmynda bilim alyp, zootehnık mamandyǵy boıynsha úzdik baǵaǵa bitirgen.
Ol kezde atalmysh oqý ordasy burynǵy Jambyl qalasynda bolsa, qazirgi tańda Turar Rysqulov aýdanynyń ortalyǵy Qulan aýylynda ornalasqan. Ataýy da ózgergen. Qazirgi tańda ol Qulan agrotehnıkalyq kolledji dep atalady.
Shyńǵys Aıtmatovtyń ózi tehnıkýmda oqyǵan jyldaryn emirene eske alady.
«Jambyl qalasynyń maldárigerlik tehnıkýmyna túsken kezim. Kúndelikti leksııamen tájirıbelik sabaqtar da qatar júredi. «Konevodstvo», «Ovsevodstvo» degen taraýmen birge, ózge tórt túlik mal quryp qalǵandaı, «Oslevodstvoǵa» oıystyq. Oqytýshymyzdyń ulty orys, soǵys jyldary Lenıngrad qorshaýynda bolyp, Qazaqstanǵa kóship kelgen, óte bilimdi, qatal ári qart adam edi. Tájirıbelik sabaq ótkizýge tehnıkýmnyń qosalqy sharýashylyǵynda esek joq. Sondyqtan professor stýdentterdi Jambyldyń «Atshabar» mal bazaryna alyp baratyn. Qalanyń tóńiregindegi aýyldardan, qyrǵyzdyń Talasynan mal aıdap ákelip satatyndar senbi, jeksenbi kúnderi sapyrylysyp, yǵy-jyǵy bop jatatyn.
Birde bazardyń qaq ortasynda shybyndap turǵan kók esektiń janyna kep toqtadyq.
– Stýdent Aıtmatov, bul esektiń qaı túri? Káne, baıanda, – dep, kózáınegi jarqyldaǵan professor bir top stýdenttiń ishinen maǵan burylsyn.
– Bul maqulyq alǵash Afrıka men Azııa qurlyǵynda paıda bolǵan. Myna ózderińiz kórip turǵandaı, esekter ózge maldardan qulaǵynyń uzyndyǵymen erekshelenedi. Qodyǵyn on eki aı kóteredi, – deı bergenim sol edi, álgi bar bolǵyr, kók esektiń ıesin tanı kettim.
Aýyldaǵy Dosaly jezdem men Qaraqyz apamnyń kórshisi. Esekke qaraı eminip turǵan meni kórip, tańdana qaraıdy. Uıattan mundaı órtenbespin. Tipti daýsym shyqpaı, qumyǵyp qaldy. Álgi aqsaqal Shekerge barysymen:
– Oıbaı, Tórequldyń balasy Jambylda esektiń oqýyn oqyp júr eken. Muǵalimimen birge bazarda baılaýly turǵan meniń esegimniń aldyna kelip, onyń shyqqan teginen bastap tuqym-tuıaǵyn, jeti atasyn túgeldeı sanap shyqty.
Balanyń sózine men turmaq, kók esegim de rıza bolsa kerek, – dep, búkil aýylǵa jyr etip taratsyn.
Artynsha aýylǵa demalysqa kelgenimde, Qaraqyz apam:
– Osy jurt seni esektiń oqýyn oqyp júr deıdi ǵoı. Bul ne áńgime, qaraǵym-aý. Basqa oqý quryp qaldy ma? Alda-jalda esekti oqyǵyń kelip bara jatsa, osy aýylda esekten kóp nárse joq emes pe? – degeni kóńili buzylyp…»
Áıgili qalamgerdiń osy bir esteligin oqyǵan oqyrman qaýymnyń atalǵan kolledj týraly bilgisi keletini anyq. Ýaqytynda Jambyl qalasynda aýyl sharýashylyǵy mamandaryn daıarlaǵan bilim ordasy keıinnen burynǵy Lýgovoı, qazirgi Turar Rysqulov aýdanyna kóshirilgen.
«2011 jylǵy 1 naýryzynda oblys ákimdiginiń 2018 jylǵy 24 qazandaǵy №203 qaýlysyna sáıkes oqý orny Jambyl oblysy ákimdigi bilim basqarmasynyń «Qulan agrotehnıkalyq kolledji» kommýnaldyq memlekettik qazynalyq kásiporny bolyp qaıta ataldy. Keıinnen joǵary kolledj mártebesi berildi. 2022-2023 jylǵy oqý jyldarynda 14 mamandyq boıynsha jalpy sany 582 stýdent bilim alyp jatyr.
Qulan agrotehnıkalyq joǵary kolledji Jambyl oblysy boıynsha 57 áleýmettik seriktestikpen, onyń ishinde 20 mekeme jáne sharýa qojalyǵymen kelisimshart jasasqan. 2022-2023 oqý jylynda 3 mekememen («Sháýshen» sharýa qojalyǵy, «SV AGRO» JShS, QTJ AQ UQ Lýgovoı rels dánekerleý sehy) maqsatty tapsyrys berý týraly kelisim shartqa qol qoıyldy.
Jumys berýshiler qorytyndy attestasııaǵa qatysyp bilimdi, bilikti túlekterdi jumysqa shaqyrady. 2021 jyly kolledje «Ara ósirý jáne jibek sharýashylyǵy», «Balyq sharýashylyǵy» mamandyqtary ashyldy. Sondaı-aq «Jas maman» jobasy aıasynda «Agronomııa», «Dánekerleý isi» mamandyqtary qurylǵylarmen jabdyqtalyp, quzyrettilik ortalyǵy jáne WorldSkills jattyǵý alańy quryldy. 2022 jyly «Sháýshen» sharýa qojalyǵymen korporatıvtik basqarý memorandýmyna qol qoıyldy.
«Ataýly shákirtaqy» jobasy áleýmettik seriktesterdiń demeýshiligimen júzege asyrylady. Qorytyndy attestattaý WorldSkills standarttary negizinde demonstrasııalyq emtıhan formatynda ótkiziledi, 56 stýdent Skills pasporttarǵa ıe boldy. Kolledj ózin-ózi qarjylandyrýda egistik jer alqabyn, jylyjaı, ıntensıvti baq, dánekerleý sehtarynyń ónimderi, aqyly qyzmet kórsetýdiń birneshe kózderin paıdalanady», deıdi oqý ordasynyń basshysy Oljas Musaqulov.
Kolledj dırektorynyń aıtýynsha, stýdentterdiń rýhanı turǵydan damýyna da aıryqsha den qoıylǵan.
«Biz kolledjde Shyńǵys Aıtmatovtyń oqyǵanyn qaı kezde de maqtan tutamyz. Áıgili qalamgerdiń aty atalǵan kezde qazaqtyń ǵajap jazýshysy Muhtar Áýezovtiń, aıtýly aqyn Muhtar Shahanovtyń esimin esten shyǵarmaımyz. Ýaqytynda «Jámıla» povesin Muhtar Áýezov pen fransýz qalamgeri Lýı Aragonnyń joǵary baǵalaǵanyn, Aıtmatovtyń ádebıet álemindegi orny, shyǵarmashylyǵy týraly stýdentterdiń sanasyna quıyp kelemiz. Bul baǵyttaǵy is-sharalar udaıy ótkizilip turady.
Kolledj aýyl sharýashylyǵy baǵytynda bolǵanymen, zamanymyzdyń zańǵar jazýshysynyń shyǵarmalary bizdiń jastardy qanattandyrady», deıdi atalǵan kolledj dırektorynyń orynbasary Gúlmıra Mahanbetova aǵynan jarylyp.
Rasynda da, osydan birneshe jyl buryn kolledjge Londonnan arnaıy qonaqtar shaqyrylǵan bolatyn. Londondaǵy shyǵystaný jáne afrıkataný mektebiniń oqytýshysy Djonatan Freıer, Aıtmatov akademııasynyń dırektory Rahıma Abdýalıeva bastaǵan mártebeli meımandar oqý ordasyndaǵy Aıtmatovqa arnalǵan eskertkish taqtanyń ashylý saltanatyna qatysyp, kókeıdegi oılaryn jaıyp salǵan edi.
Sol kezde Rahıma Abdýalıevanyń qalamgerdiń «Jámıladan» bastap, «Qosh bol, Gúlsary», «Teńiz jaǵalaı júgirgen tarǵyl tóbet», «Janpıda» sekildi ózge de shyǵarmalary týraly tebirene tolǵanyp, kolledjdiń sol jyldardaǵy dırektory Jumakúl Búkirovaǵa sheksiz alǵys aıtqany da jadymyzda.
Iá, aty aýylsharýashylyq mamandaryn daıarlaıtyn kolledj ekenin aıqyndap turǵanymen, munda álem tanyǵan Aıtmatov shyǵarmashylyǵyna arnalǵan is-sharalar jylyna kemi 5-6 ret uıymdastyrylyp turady. О́ıtkeni ujym qyzmetkerleri daraboz tulǵanyń shyǵarmalaryn keıingi tolqyn mamandardyń jastanyp oqyǵanyn qalaıdy ári qadaǵalaıdy.
Kolledjge Qazaqstannyń ár qıyrynan kelip bilim alatyn jastar az emes. Olardyń ishinde ádebıetke ańsary aýǵandar da jetip artylady. Kim bilsin, qazaqtan shyǵatyn búginginiń Aıtmatovy osylardyń ishinde de júrgen bolar...
Jambyl oblysy,
Turar Rysqulov aýdany,
Qulan aýyly