Jýyrda áleýmettik jelide Qyzylordadaǵy qoqys polıgonynda shirigen kókónistiń úıilip jatqany túsirilgen vıdeo jarııalanǵan bolatyn. Artynsha-aq tonnalaǵan ónimniń «Baıqońyr» áleýmettik kásipkerlik korporasııasy» AQ qoımasynan shyqqany belgili boldy. Jurt bıýdjetten bólingen qarjyǵa arzan ónimder satyp alyp, baǵany turaqtandyrýǵa úles qosýǵa tıisti qurylym ókilderiniń qoqystaǵy kókónisti jedel kómip jatqanyn da kórdi.
Áleýmettik dúkender men iri saýda úılerinde jıi uıymdastyrylatyn jármeńkelerde turǵyndarǵa arzan baǵamen satylýǵa tıis ónim nege paıdaǵa aspaı qaldy? Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń Feısbýktegi paraqshasynda «Baıqońyr» ÁKK» AQ basqarma tóraǵasy Samat Ernııazov osynyń sebebin túsindirgendeı bolypty.
Onyń aıtýynsha, satylǵan ónimnen jaramsyz qaldyq qalýy turaqtandyrý qorynda da, jeke kásipkerde de jıi kezdesetin jaǵdaı eken. Basqarma tóraǵasy jaramsyz taýarlardy joıý aldynda aktilep, «Ulttyq saraptaý jáne sertıfıkattaý ortalyǵy» aksonerlik qoǵamynyń synaq hattamasy alynatynyn jazady. Qaýipti tamaq ónimderin joıý jóninde komıssııa qurylyp, Qyzylorda qalalyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý basqarmasynyń, Qyzylorda oblysy boıynsha ekologııa departamentiniń, «Amanat» partııasynyń, Qyzylorda qalalyq polısııa basqarmasy qyzmetkerleriniń qatysýymen joıý jóninde sheshim qabyldanady eken. Osydan keıin ǵana qoqys polıgonyna jetkiziledi.
2021 jyly 1 197,4 tonna kókónistiń 25 paıyzy, byltyr alynǵan 568,4 tonnanyń 32,7 paıyzy osyndaı jolmen joıylypty. Bıyl 588,1 tonna kartop, 720 tonna pııaz, 106 tonna qyryqqabat, 133 tonna sábiz satyp alynsa, onyń 9,2 paıyzy jaramsyz bolǵan. Basshy jaýabyndaǵy «Bıyl kókónis aldyńǵy jyldarǵa qaraǵanda 3 ese artyq satyp alynǵanmen, jaramsyzdyq kórsetkishi de 3 ese az. Bul – alynǵan ónimniń sapasyn qadaǵalaǵannyń, durys saqtalýyn qamtamasyz etýdiń nátıjesi» degen joldan bıýdjet qarjysyna alynǵan dúnıeniń ysyrap bolǵanyna qınalǵan jannyń keıpi baıqalmaǵan edi.
Apta basynda oblys ákimi Nurlybek Nálibaevtyń tóraǵalyǵymen ótken májiliste azyq-túlik ysyrabyna jol bergen korporasııanyń jumysyna tıisti baǵa berildi. Aımaq basshysy bul aksıonerlik qoǵam basshysynyń qateligi ekenin, ysyraptyń aldyn alýǵa bolatynyn aıtty. Májiliste «Baıqońyr» ÁKK» AQ basqarma tóraǵasy Samat Ernııazov qyzmetinen bosatyldy.
– Kıe, kepıet degennen qoryqpaıtyn myna qylyqtaryńyzdy aqtap alatyn eshqandaı sóz joq. Bul áreketterińizge narazy jurtqa ne aıtarymyzdy bilmeı otyrmyz. Máseleniń burynnan bar ekenin bile tura qoımadaǵy ónimderdi basqa maqsatqa paıdalaný joldaryn izdemeý, 126 tonna ónim shirigenshe qarap otyrý – eldiń jaǵdaıyna jany ashıtyn adamnyń tirligi emes. «Qoımadaǵy shyǵyn jyldaǵydan 3 ese az boldy» degen jaýaptaryńyz – «Sýǵa ketken tal qarmaıdynyń» keri. Bul sizdiń basshy retinde jumysty tıisti deńgeıde úılestire almaǵanyńyzdy kórsetedi. Bazardaǵy baǵanyń kúnne-kúnge aspandap bara jatqanyn bile tura júzdegen tonna ónimdi jaramsyz qylǵan sizderdiń tirlikterińizge kóz juma qaraı almaımyz. Sizge bizdiń aramyzda oryn joq, – dedi oblys ákimi.
О́nim shirigenshe sharasyz otyrǵan basshy ornynan bosatylsa, oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasynyń basshysy Talǵat Dúısebaevqa qatań sógis jarııalandy. Basqarma basshysyna endi osyndaı qatelik qaıtalansa, ornynan bosatylatyndyǵy eskertildi.
Alda máslıhat depýtattarynan, Qoǵamdyq keńes ókilderi men janashyr azamattardan jasaqtalǵan komıssııa qurylyp, korporasııa men turaqtandyrý qorynyń jumysy tolyq tekseriletin boldy. Kinálilerdiń jaýapqa tartylatyny sózsiz. Aldaǵy ýaqytta mundaı jaǵdaı qaıtalanbas úshin tıisti usynystar ázirlenedi.
Sondyqtan komıssııa saladaǵy kem-ketikti anyqtap qana qoımaı, ony boldyrmaýdyń jolyn usynýy qajet. Qoıma eskirse, jóndeledi. О́nim syımasa, jańa qoıma salynady.
Qyzylorda