Aýyz sýdy zańsyz paıdalanǵan

Keı eldi mekendegi jurtshylyq taza sýdyń dámin tatpasa, Tarazdaǵy kásip­kerler aýyz sýdy aǵyl-tegil paıdalanyp otyr eken. Kóne shahardyń «jańashyl» kásip­ker­leri kólik jýý keshenderi men monshalarǵa jáne basseınderge tushy sýdy ońdy-soldy tutynǵan. Zańdy belden basqan kásipkerlik nysandardyń sany 300-den asyp jyǵylady. Júzden astam monsha ıesiniń sanaýlysy ǵana sýdy paıdalaný týraly tıisti qujatty zań aıasynda rásimdegen.

Tabıǵatty qorǵaý prokýratýrasy qol­danystaǵy zańdy syrt aınalyp ótýge ty­ry­s­­qan kásipkerlerdiń zańsyz áreketin ásh­ke­reledi. Aýyz sýdy armansyz ári ruqsat­syz paıdalanyp kelgen azamattar endi zań aıasynda aıyppul arqalaýy múmkin. Prokýratý­ra ókilderiniń aıtýynsha, olarǵa áli de bolsa resmı túrde ýaqyt berildi. Sol ýaqyt­ty tıimdi paıdalanǵandar ǵana jazadan qutylatyn kórinedi.

Derekke júginsek, oblys ortalyǵyndaǵy 150-ge jýyq kólik jýý ortalyǵynyń bar bolǵany 7-eýi ǵana sýdy paıdalaný boıyn­sha tıisti qujattardy rásimdegen. Al qalǵan­dary zań talaptaryn oryndaýǵa kelgende selqostyq tanytqan. Sondaı-aq Taraz­daǵy 30-dan asa qoǵamdyq basseınniń eshqaı­sysy jumysyn zańǵa saı istemegen. Osy­laısha, tirshilik nárin ońdy-soldy, ysyrap etip paıdalanyp kelgen.

Kásip ashýǵa kelgende aldyna jan sal­maǵan azamattar «Jambyl sý» mekemesi­niń teńgerimindegi jerasty sýyn eshqandaı qujatsyz tutynyp kelgen. Alaıda kásipker­lik nysan ıeleri taza sýdy «Shý-Talas basseıni» ınspeksııasynyń resmı ruqsatymen ǵana tutynýǵa tıis bolǵan. Biraq ondaı qadamǵa barmaǵan. Resmı derekke júginsek, árbir qoǵamdyq monsha ıesi jylyna 11–20 myń tonna aralyǵynda sý tutynady eken. Al taza sýdy zańsyz paıdalanǵan monsha ıeleriniń sany 100-den asatynyn eskersek, bul sandy birneshe eseleýge týra keledi.

«Taza sýdy zańsyz paıdalanǵan kásip­ker­lerge birinshi maýsymǵa deıin ýaqyt berilgenin aıta ketken jón. Olar mejeli mer­zim ishinde aýyz sýdy paıdalanýǵa qatys­ty qujatty rásimdep úlgerýi kerek. Olaı bol­maǵan jaǵdaıda Ákimshilik quqyq buzý­shy­lyq týraly kodekstiń 41-babyna sáıkes aıyp­pul arqalaıdy», deıdi óńirlik tabıǵat­ty qorǵaý prokýratýrasynyń aǵa prokýro­ry Erik Álmahanov.

Elimizde birneshe jyl boıy kásipkerlik nysandardy tekserýge moratorıı jarııa­lan­ǵany málim. Bir sózben aıtqanda, kásipkerlik nysan basshylary jón-josyqsyz tekserýlerden qutylǵan bolatyn. Alaıda tekseris joq jerde zańsyzdyq beleń alatynyn ýaqyt­tyń ózi kórsetip otyr. Bılik tarapy­nan jasalǵan qamqorlyqty kásipkerler jeke maq­satyna paıdalanyp, zańsyzdyqqa barǵan­dary da az emes. Olar aýyz sýdy zańsyz tuty­ný arqyly salyq tóleýden de jaltarǵan.

Jambyl oblysy