Jańa Konstıtýsııanyń qabyldanýyna baılanysty jarııalanǵan raqymshylyq qoǵamda keń qoldaý taýyp otyr. Bul bastama jazalaý júıesin izgilendirýge, sottalǵan azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa jáne olardyń qoǵamǵa qaıta beıimdelýine múmkindik berýdi kózdeıdi. Sonymen qatar raqymshylyq tek qylmystyq jazalardy jeńildetýmen shektelmeı, ákimshilik quqyq buzýshylyqtar boıynsha salynǵan keıbir aıyppuldardy da qamtıdy.
Ishki ister mınıstrliginiń málimetinshe, ákimshilik raqymshylyq aıasynda esepten shyǵarylatyn aıyppuldar tolyqtaı elektrondy júıe arqyly joıylady. Azamattarǵa qandaı da bir mekemege baryp ótinish jazýdyń nemese qosymsha anyqtama jınaýdyń qajeti joq. Barlyq rásim avtomattandyrylǵan tártippen júzege asyrylady. Raqymshylyq qoldanylǵannan keıin azamattarǵa bul týraly arnaıy SMS-habarlama joldanady.
Aıyppuldardyń basym bóligi jol qozǵalysy erejelerin buzýǵa qatysty ákimshilik quqyq buzýshylyqtarǵa baılanysty bolady. Máselen, qaýipsizdik beldigin taqpaý, jolaq belgilerin saqtamaý, sondaı-aq qoǵamdyq tynyshtyq pen abattandyrý qaǵıdalaryn buzýǵa baılanysty salynǵan aıyppuldar raqymshylyq sheńberinde qarastyrylady.
Jańa zań aıasynda sottalǵan áıelderdiń jaǵdaıyna erekshe nazar aýdarylǵan. Jalpy alǵanda raqymshylyq sharalary úsh myńǵa jýyq áıelge qatysty qoldanylýy múmkin. Olardyń arasynda júkti áıelder, kámeletke tolmaǵan balalary bar analar jáne probasııalyq baqylaýda júrgen azamattar bar. Zań áıelderdiń quqyqtyq jaǵdaıyn jaqsartyp qana qoımaı, olardyń otbasymen baılanysyn nyǵaıtýǵa jáne balalaryn tárbıeleýge múmkindik berýdi maqsat etedi.
Raqymshylyq aıasynda qansha adamnyń aıyppuly keshiriledi?
Aldyn ala esepteýler boıynsha raqymshylyq sharalary 16 myńnan astam sottalǵan adamdy qamtıdy. Sonyń nátıjesinde shamamen 4,5 myń adam qylmystyq jaýaptylyqtan nemese jazadan bosatylsa, taǵy myńdaǵan azamattyń jaza merzimi qysqartylyp, quqyqtyq jaǵdaıy jeńildetiledi. Degenmen raqymshylyq ár adamǵa jeke qaralady. Onyń qoldanylýy jasalǵan qylmystyń sıpatyna, keltirilgen zııannyń ótelýine, sondaı-aq sottalǵan adamnyń túzelý deńgeıine baılanysty bolady.
Keıingi jyldary elimizde áıelder men balalardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan birqatar mańyzdy zańnamalyq ózgeris engizildi. Sonyń ishinde kámeletke tolmaǵan balalary bar áıelderge jazany keıinge qaldyrý múmkindigi keńeıtilip, túzeý mekemelerindegi áleýmettik-turmystyq jaǵdaılardy jaqsartý boıynsha naqty sharalar qabyldandy.
Kimderge raqymshylyq jasalady?
Sonymen birge raqymshylyqtyń belgili bir sanattaǵy aýyr qylmystarǵa qatysy joq ekenin atap ótken jón. Terrorızm, ekstremızm, sybaılas jemqorlyq, adam óltirý, adam saýdasy, memlekettik opasyzdyq jáne balalarǵa qarsy jasalǵan aýyr qylmystar úshin sottalǵandarǵa raqymshylyq qoldanylmaıdy.
Raqymshylyq – zańdy buzýshylyqty aqtaý emes, kerisinshe qoǵamǵa qaıta oralýǵa múmkindik berý arqyly adam taǵdyryn túzetýge baǵyttalǵan gýmanıstik qadam. Ol memlekettiń ádilettilik pen adamgershilik qaǵıdattaryn ustanatynyn kórsetetin mańyzdy quqyqtyq tetik bolyp sanalady.