Elbasynyń tapsyrmalary negizinde jáne zańnamamen júktelgen mindetterdi oryndaý maqsatynda qarjy polısııasy organdarynyń jedel-tergeý qyzmeti ótken jyly sybaılas jemqorlyqqa jáne «kóleńkeli ekonomıkaǵa» qarsy kúresýge, azamattar men memlekettiń quqyqtaryn qorǵaýǵa, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerin qoldaýǵa, azamattardyń tarapynan senimdi arttyrýǵa baǵyttaldy. Bul týraly qarjy polısııasy organdarynyń basshylyǵy tolyq quramda bas qosqan vedomstvonyń 2010 jylǵy qyzmetiniń nátıjeleri qorytyndylanǵan agenttiktiń keńeıtilgen alqa otyrysynda sóz boldy.
О́tken jylǵa kóz júgirter bolsaq, qarjy polısııasy organdarynyń jumys sapasy men qyzmetiniń ashyqtyǵy halyq pen kásipkerlerdiń olarǵa degen seniminiń artýyna jaǵdaı jasady. Bul azamattar men uıymdardyń tarapynan kelip túsken aryzdar sanynyń kóbeıýinen kórinis taýyp otyr. Máselen, jeke jáne zańdy tulǵalardan 40 myńdaı aryz kelip tústi. Atalǵan kezeńde 6 myńnan astam ekonomıkalyq qylmys anyqtaldy, olardyń úshten birin salyq tóleýden jaltarý jáne jalǵan kásipkerlik faktileri qurady. Ońtústik Qazaqstan oblysynda jalpy somasy 2,4 mln.teńge turatyn jalǵan býhgalterlik qujattardy satqan adam ustaldy. Onyń 7 jalǵan kásiporyn tirkep, kommersııalyq uıymdarǵa qarajatty qolma-qol aqshaǵa aýystyrýǵa qyzmet jasaıtyn uıymdasqan qylmystyq toptyń múshesi ekendigi dáleldendi.
Qoldan jasalǵan spırtti ishimdikterdi daıyndaıtyn astyrtyn sehtardyń qyzmeti halyqtyń densaýlyǵy úshin asa qaýipti bolyp tabylady. Osy oraıda spırtti ishimdikter jasaýmen aınalysqan 22 astyrtyn sehtyń jáne esepke alynbaǵan alkogol ónimin shyǵarǵan 2 zaýyttyń zańsyz qyzmeti toqtatyldy. Zańsyz aınalymnan 28,5 mln.teńgeniń araq-sharaby jáne jarty mıllıonnan astam jalǵan markalar tárkilendi.
Elbasynyń Jarlyǵymen jemqorlyq quqyq buzýshylyqtardyń jolyn kesý, onyń ishinde jemqorlyqqa júıeli túrde qarsy turý qarjy polısııasynyń aıryqsha quzyretine jatqyzylǵany belgili. Bul oraıda qarjy polısııasy organdary 1568 sybaılas jemqorlyq qylmysty anyqtady, 1,5 myńnan astam osyndaı qylmystyq is sotqa joldandy. Sybaılas jemqorlyq qylmystardyń jartysynan kóbin paraqorlyq jáne bıýdjet qarajatyn talan-tarajǵa salý faktileri qurap otyr. Mysaly, paraqorlyq úshin Indýstrııa jáne saýda mınıstrliginiń basqarma bastyǵy Turmahan, Aqtóbe oblysyndaǵy Tobyl-Torǵaı ekologııa departamentiniń bastyǵy Dadın, Aqmola oblysynyń Shortandy aýdandyq halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵynyń bastyǵy Kóptileýov, Atyraý oblystyq orman jáne ańshylyq sharýashylyǵynyń aýmaqtyq ınspeksııasy bastyǵynyń orynbasary Mýsın, bıýdjet qarajatyn talan-tarajǵa salǵany úshin jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar Atyraý qalalyq bóliminiń bastyǵy Baıazıtova, Qaraǵandy oblysynyń kedendik baqylaý departamentiniń bas býhgalteri Mılenkova, qyzmettik ókilettigin teris paıdalanǵany úshin Qostanaı oblysynyń Denısov aýdanynyń ákimi Kýshnır, Mańǵystaý oblysynyń Qaraqııa aýdanynyń qurylys bóliminiń bastyǵy Tajaıaqov, Qaraǵandy oblysynyń kóshi-qon basqarmasynyń bólim bastyǵy Tabyldy sottaldy.
Sol sııaqty Shyǵys Qazaqstan oblysynda Tabıǵı monopolııalardy retteý oblystyq departamenti bastyǵynyń orynbasary Qoqyrbaev qamaýǵa alyndy. Ol janar jaǵar maı satý lısenzııasyn tezdetip resimdeý úshin kásipkerden 450 myń teńge alý ústinde ustaldy. Bızneske zańsyz aralasý faktilerin anyqtaý qarjy polısııasy organdarynda da júrgiziledi. О́tken jyly atalmysh faktiler boıynsha 5 qyzmetker qylmystyq jaýapqa, 44 qyzmetker tártiptik jaýaptylyqqa tartyldy, onyń ishinde 17 qyzmetker laýazymynan bosatyldy, olardyń 3-eýi oblystyq departament bastyǵy. Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerin tekserýge tyıym salǵan moratorıı merziminiń bitkendigine qaramastan, Agenttik tóraǵasynyń buıryǵymen qarjy polısııasy organdarynyń jeke quramy óz qyzmetin moratorıı jaǵdaıynda da jalǵastyrýda. Shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerin tekserý halyq densaýlyǵyna zııandy dári-dármek pen azyq-túliktiń zańsyz aınalymyna baılanysty bolsa ár kezde de júrgizile bermek.
Aleksandr TASBOLATOV.