Jemqorlyqpen kúres báseńsimeıdi

Elbasynyń tapsyrmalary negizinde jáne zańnamamen júktel­gen mindetterdi oryndaý maq­sa­tyn­da qarjy polısııasy organ­darynyń jedel-tergeý qyzmeti ótken jyly sybaılas jemqor­lyq­qa jáne «kóleńkeli ekono­mı­kaǵa» qarsy kúresýge, azamattar men memlekettiń quqyqtaryn qor­ǵaýǵa, shaǵyn jáne orta bıznes sýbek­tilerin qoldaýǵa, azamat­tardyń ta­rapynan senimdi art­tyrý­ǵa ba­ǵyt­taldy. Bul týraly qarjy polı­sııasy organdarynyń basshylyǵy tolyq quramda bas qosqan ve­domstvonyń 2010 jyl­ǵy qyzmeti­niń nátıjeleri qory­tyn­dylanǵan agenttiktiń keńeı­til­gen alqa oty­rysynda sóz boldy. О́tken jylǵa kóz júgirter bol­saq, qarjy polısııasy organ­darynyń jumys sapasy men qyz­metiniń ashyqtyǵy halyq pen kásip­kerlerdiń olarǵa degen seni­mi­niń artýyna jaǵdaı jasady. Bul azamattar men uıymdardyń tarapynan kelip túsken aryzdar sanynyń kóbeıýinen kórinis taýyp otyr. Máselen, jeke jáne zańdy tulǵalardan 40 myńdaı aryz kelip tústi. Atalǵan kezeńde 6 myń­nan astam ekonomıkalyq qylmys anyqtaldy, olardyń úshten birin salyq tóleýden jaltarý jáne jalǵan kásipkerlik faktileri qu­ra­dy. Ońtústik Qazaqstan obly­syn­da jalpy somasy 2,4 mln.teńge turatyn jalǵan býhgalterlik qujattardy satqan adam us­taldy. Onyń 7 jalǵan kásiporyn tirkep, kommersııalyq uıymdarǵa qarajatty qolma-qol aqshaǵa aýys­tyrýǵa qyzmet jasaıtyn uıym­dasqan qylmystyq toptyń múshesi ekendigi dáleldendi. Qoldan jasalǵan spırtti ishim­dikterdi daıyndaıtyn astyr­tyn sehtardyń qyzmeti halyqtyń den­saýlyǵy úshin asa qaýipti bolyp tabylady. Osy oraıda spırtti ishim­dikter jasaýmen aınalysqan 22 astyrtyn sehtyń jáne esepke alynbaǵan alkogol ónimin shyǵar­ǵan 2 zaýyttyń zań­syz qyzmeti toqtatyldy. Zańsyz aınalymnan 28,5 mln.teńgeniń araq-sharaby já­ne jarty mıllıonnan astam jal­ǵan markalar tárkilendi. Elbasynyń Jarlyǵymen jem­qor­lyq quqyq buzýshylyqtardyń jolyn kesý, onyń ishinde jem­qor­lyqqa júıeli túrde qarsy turý qarjy polısııasynyń aıryqsha quzyretine jatqyzylǵany belgili. Bul oraıda qarjy polısııasy organdary 1568 sybaılas jem­qor­lyq qylmysty anyqtady, 1,5 myń­nan astam osyndaı qyl­mys­tyq is sotqa joldandy. Sybaılas jem­qor­lyq qylmystardyń jar­ty­synan kóbin paraqorlyq jáne bıýdjet qarajatyn talan-tarajǵa salý faktileri qurap otyr. Mysaly, paraqorlyq úshin Indýstrııa jáne saýda mınıstrliginiń basqarma bas­tyǵy Turmahan, Aq­tóbe obly­syndaǵy Tobyl-Torǵaı ekologııa departamentiniń basty­ǵy Dadın, Aqmola oblysynyń Shor­tandy aýdandyq halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵynyń bas­tyǵy Kóp­tileýov, Atyraý oblystyq orman jáne ańshylyq sharýashylyǵynyń aý­maq­tyq ınspeksııasy bastyǵynyń orynbasary Mýsın, bıýdjet qara­jatyn talan-tarajǵa salǵany úshin jumyspen qamtý jáne áleý­mettik baǵdarlamalar Atyraý qa­la­lyq bóliminiń bastyǵy Baıazıtova, Qara­ǵandy oblysynyń kedendik baqy­laý departamentiniń bas býhgalteri Mılenkova, qyzmettik óki­lettigin teris paıdalanǵany úshin Qostanaı oblysynyń Denısov aýdanynyń ákimi Kýshnır, Mańǵystaý obly­synyń Qaraqııa aýdanynyń qury­lys bóliminiń bastyǵy Tajaıaqov, Qaraǵandy ob­lysynyń kóshi-qon basqarmasy­nyń bólim bastyǵy Ta­byldy sottaldy. Sol sııaqty Shyǵys Qazaqstan oblysynda Tabıǵı monopo­lııa­lar­dy retteý oblystyq departamenti bastyǵynyń orynbasary Qoqyr­baev qamaýǵa alyndy. Ol janar jaǵar maı satý lısenzııa­syn tezdetip resimdeý úshin kásip­kerden 450 myń teńge alý ústinde ustaldy. Bızneske zańsyz aralasý faktilerin anyqtaý qarjy polı­sııasy or­gandarynda da júrgizi­ledi. О́tken jyly atalmysh faktiler boıynsha 5 qyzmetker qyl­mystyq jaýapqa, 44 qyzmetker tártiptik jaýap­tylyqqa tartyl­dy, onyń ishinde 17 qyzmetker laýa­­zymynan bosa­tyl­dy, olar­dyń 3-eýi oblystyq departament bas­ty­ǵy. Shaǵyn já­ne orta bıznes sýbektilerin tekserýge tyıym sal­ǵan moratorıı mer­ziminiń bitkendigine qaramas­tan, Agenttik tór­aǵa­synyń buıry­ǵymen qarjy po­lı­sııasy organ­dary­nyń jeke qu­ra­my óz qyzmetin moratorıı jaǵ­daıynda da jal­ǵastyrýda. Sha­ǵyn jáne orta ká­sip­kerlik sýbekti­lerin tekserý halyq densaýlyǵyna zııandy dári-dármek pen azyq-túliktiń zańsyz aınalymyna baı­la­nysty bolsa ár kezde de júrgizile bermek. Aleksandr TASBOLATOV.