Áskerı polıgondar kólemi qysqaryp keledi

Keshe Parlament Senatynyń spıkeri Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen palatanyń kezekti jalpy otyrysy ótti. Onda úsh zań jobasy boıynsha talqylaý boldy. Otyrystyń kún tártibi boıynsha birinshi kezekte «1995 jylǵy 20 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy Embi polıgonyn paıdalaný jáne jalǵa berý sharttary týraly kelisimniń jáne 1996 jylǵy 18 qazandaǵy Qazaqstan Úkimeti men Reseı Úkimeti arasyndaǵy Embi synaq polıgonyn jaldaý týraly sharttyń qoldanysyn toqtatý jónindegi sharalar týraly Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy Hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy talqyǵa tústi. Bul jóninde Qorǵanys mınıstriniń orynbasary Oqas Saparov baıandama jasady. «Hattamaǵa 2016 jylǵy 20 qazanda Máskeýde qol qoıyldy. Qujat boıynsha Embi synaq polıgonyn jaldaý jáne paıdalaný tártibin retteıtin halyqaralyq sharttardyń qoldanysy toqtatylady. Sondaı-aq, Reseıge ýaqytsha paıdalanýǵa berilgen jer telimderin, jyljymaly nemese jyljymaıtyn múlikterdi qabyldaý, berý jónindegi qajetti is-sharalardy júr­gizý kózdelgen. Hattamanyń ereje­lerine sáıkes, Embi polıgonyn qa­byldaý, berýdi taraptardyń ókilderi­nen quralǵan birlesken komıssııa júzege asyrady. Bul rette, polıgon­nyń jer telimderin ári qaraı paıda­laný úshin jaramdy jaǵdaıda qaıtary­lady. Reseı tarapyna polıgondy paı­dalaný boıynsha tıisti mindet­terin oryndaýyna qatysty shaǵym­dar joq. Polıgondy jaldaýdan shy­ǵarý aımaqtyń ekonomıkalyq damýyna qolaıly áser etedi. Onyń ishinde qaı­ta­rylǵan jerlerdi ári qaraı paı­daly qazbalardy barlaý, aýyl sharýa­shy­lyǵymen aınalysatyn kásipkerlerdiń, uıymdardyń múd­desinde paıdalanýǵa múmkindik beredi», – dedi Qorǵanys mınıstriniń orynbasary. Budan bólek, baıandamashy Embi polıgonyn jaldaýdan shyǵarý Elbasynyń Reseı Federasııasyna jalǵa berilgen áskerı polıgondardyń aýmaǵyn qaıta qaraý týraly tapsyrmasyn oryndaý jónindegi jumystardyń jalǵasy bolyp tabylatynyn aıta kelip, senatorlardy atalǵan zań jobasyn qoldaýǵa shaqyrdy. Baıandama aıaqtalǵan soń Oqas Saparovqa suraqtar qoıylyp, olarǵa naqty jaýaptar qaıtaryldy. Otyrysta atalǵan zań jobasy boıynsha qosymsha baıandama jasaǵan Parlament Senaty Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komı­tetiniń múshesi Muhtar Altyn­baev Hattamanyń maqsaty 2017 jyl­dyń qańtarynan bastap Qazaqstan Respýb­lıkasy buryn jasaǵan Polıgondy paıdalaný jáne jalǵa berý sharttary týraly kelisimniń jáne Synaq polıgonyn jaldaý týraly sharttyń qoldanysyn toqtatý bolyp tabylatynyn atap ótti. Ol, sondaı-aq, Hattama aıasynda Reseıdiń Qazaqstanǵa Embi polı­go­ny­nyń jer telimderin, jyljymaly jáne jyljymaıtyn múlkin olardyń amortızasııasyn eskere otyryp, odan ári paıdalaný úshin jaramdy kúıde berý kózdeletinin, osy zań jobasy Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń bıylǵy 10 naýryzdaǵy keńeıtilgen otyrysynda Qorǵanys mınıstrligi ókilderiniń, ózge de komıtetter depýtattarynyń jáne apparat qyzmetkerleriniń qatysýymen qaralǵanyn jetkizdi. Onyń sózine qaraǵanda, zań jobasy boıynsha Senattyń turaqty komıtetterinen eskertpeler men usynystar túspegen. Sóziniń sońynda ol zań jobasyn qabyldaýdy usyndy. Talqylaý barysynda senator Ikram Adyrbekov qaralyp otyrǵan zań jobasynyń mańyzy zor ekenin, Memleket basshysy jalǵa berilgen áskerı polıgondardyń kólemin qysqartyp, olardy el ekonomıkasyna paıdalaný kerektigin talap etip kele jatqanyn jetkizdi. «Mine, osyǵan sáıkes 2014-2016 jyldar aralyǵynda Qaraǵandy, Qyzylorda, Jambyl, Aqtóbe, Atyraý jáne Batys Qazaqstan oblystary aımaqtaryndaǵy Saryshaǵan jáne Memlekettik ushý-synaq ortalyǵy polıgondarynyń jalpy kólemi 1,5 mıllıon gektardan astam jer telimderin jalǵa berý týraly kelisimsharttar toqtatyldy. Bul baǵyttaǵy naqty sharalardyń júzege asýyna bizdiń áriptesterimiz úlken úlesterin qosty. Sonyń nátıjesinde, qoǵamda buryn oryn alǵan el qaýipsizdigine baılanysty ártúrli pikirler, qobaljýlar búginde basyldy dep aıtýǵa bolady. Sonymen qatar, kórshi Reseımen ortaq áýe qorǵanysy júıesine baılanysty birlesken áskerı ushý-synaq polıgondarynyń bolýy oryndy ekeni sózsiz. Reseı jalǵa alǵan polıgondardy Qazaqstan Qarýly Kúshteri tolyqtaı óz maqsattaryna paıdalana alady jáne birlesken jattyǵýlar ótkizýge múmkindik bar», – dedi I.Adyrbekov. Daýysqa salý nátıjesinde mem­leketimizdiń múddesi úshin mańyzdy má­se­le qamtylǵan zań jobasy qabyl­dandy. Otyrysta Parlament Máji­lisi maquldaǵan «Qazaqstan Respýb­lıka­synyń keıbir zańnamalyq aktilerine qylmystyq-atqarý zańnamasyn jetil­dirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy eki oqylymda qaraldy. Bul jóninde baıandama jasaǵan Par­lament Májilisiniń depýtaty Svet­lana Bychkova qaralyp otyrǵan zań jo­basynyń negizi maqsaty qolda­nys­taǵy zańnamany Qyl­mystyq-atqarý kodeksiniń ereje­lerine sáıkes keltirý bolyp tabylatynyn aıtty. Jalpy, zań jobasymen Qazaqstan Respýblıkasynyń 20 zańnamalyq aktisine túzetýler engiziledi. Olardyń 5-ýi kodeks bolyp tabylady: Neke (erli-zaıyptylyq) jáne otbasy týraly kodeks, Qylmystyq, Qylmystyq-prosestik, Qylmystyq-atqarý jáne Azamattyq prosestik kodeksteri. Sondaı-aq, elimizdiń 15 zańy, olardyń ishin­de «Bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynan bosatylǵan adamdardy ákimshilik qadaǵalaý týraly», «Adam­dardy qoǵamnan ýaqytsha oqshaýlaýdy qamtamasyz etetin arnaýly mekemelerde ustaý tártibi men sharttary týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki ister organdary týraly», «Bilim týraly» zańdar jáne basqalar bar. Atap aıtqanda, Qylmystyq kodekske ózgerister bas bostandyǵynan aıyrý sııaqty jaza túrin retteıtin erejelerdi naqtylaıdy. Arnaýly qabyldaý oryndarynyń qurylysyn qarjylandyrýdyń gra­fı­­gin eskere otyryp, Qylmystyq kodeks­­tiń «Qamaqqa alý» degen 45-babyn qol­­danysqa engizýdiń merzimin 2020 jyl­dyń 1 qańtaryna aýystyrý kózde­ledi. Bul baptyń áskerı qyz­met­shi­lerge qatysty qoldanylýy, son­daı-aq, aıyppul, qoǵamdyq nemese túzeý jumystary túrindegi jazalar­dy qamaqqa alýmen aýystyrý jaǵdaı­lar­ynda qoldanylýy buǵan jatpaıdy. Sonymen qatar, zań jobasyn tal­qylaý barysynda ony elimizdiń qolda­nystaǵy zańnamasyna sáıkes keltirýge baǵyttalǵan túzetýler engizý qajettigi týyndady. Qujat reglamentke sáıkes, senatorlardyń 7 túzetýimen Májiliske jiberildi. Kelesi kezekte Parlament Máji­lisi maquldaǵan «Qazaqstan Respýblı­kasynyń Ekologııalyq kodeksine ózge­rister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy eki oqylymda qaralyp, ol qa­byldandy. Bul jóninde birinshi oqy­­lymda Parlament Májilisiniń de­pý­ta­ty Quralaı Qaraken baıandama jasady. Jalpy, qujat elimizdegi qolda­nystaǵy ekologııalyq zańnamany jetil­dirýge jáne ony quqyqtyq qoldaný táji­rı­besi kezinde anyqtalǵan quqyq­tyq olqylyqtardy joıýǵa baǵyttal­ǵan. Zań jobasy qorshaǵan ortaǵa eleýli áser etpeıtin nysandar jónin­de jobalyq qujattar boıynsha qoǵam­dyq tyńdaýlar ótkizý qajettigi týraly erejelerdi alyp tastaýdy kóz­deıdi. Sondaı-aq, qujat negizinde turmys­tyq qatty qaldyqtardy aldyn ala óńdeý jasamaı polıgondarǵa qabyl­daý men kómýge tyıym salatyn Eko­logııalyq kodeks erejelerin qolda­nysqa engizý merzimderi ózgeredi. Qor­shaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy ýáki­letti organnyń parnıktik gazdar shy­ǵaryndylaryn kvotalaý jáne olardy bólý maqsatynda parnıktik gazdardyń úlestik dárejeleriniń tizbesin ázirleý jáne bekitý bóligindegi quzyreti naq­ty­lanady. О́zgerister, sondaı-aq, sar­qyndy sýlardy tabıǵı jáne jasandy sý obektilerine aǵyzýdy retteý boıynsha erejelerdi naqtylaýdy da kózdeıdi. Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan»