Únemshildikke úıreneıik

Tutynýshylardy sý, jylý jáne elektr energııasyn únemdeýge, al osy kommýnaldyq qyzmet túrin ón­di­rý­shiler men taratýshylardy normatıvtik shyǵyndardy tómendetýge jáne óz jumystarynyń tıimdiligi men senimdiligin arttyrýǵa úıretý basty maqsatymyz ben mindetimiz, dep túı­indedi Tabıǵı monopolııa­lar­dy retteý agenttiginiń tóraǵasy Nurlan Al­dabergenov óziniń ja­qyn­da bolǵan Aqtaý qalasyna sa­pary týraly BAQ ókilderine aıtqan áńgimesin. Elimizdiń monopolııaǵa qarsy kú­res agenttiginiń basshysy munda «TKSh-ny tarıf saıasaty arqyly modernızasııalaý» degen taqyryp­ta keńes ótkizdi. Osy keńeste adam­dar­dy kommýnaldyq resýrstardy uq­yp­tylyqpen paıdalaný rýhynda tár­bıeleý týraly ǵana sóz bolǵan joq, sonymen birge salaǵa qatysty basqa da máseleler tilge tıek etildi. Tutynýshylarǵa keletin bolsaq, olardy únemshildikke úıretýdiń bas­­ty máselesi kommýnaldyq qyz­met­terge eki satyly, al keıinnen úsh satyly tarıfter engizý bolyp tabylady. Iаǵnı, bul qyzmet túr­le­rin tutynýdyń normatıvtik shy­ǵyn­­da­ryn, onymen qosa bul shy­ǵyn­dar­dy taratý júıeleriniń júk­temeleri osy ketken ýaqytta ósi­rip jibergen tutynýshylar únem­shil­dik ja­saıtyn azamattardan ál­deqaıda kóp tólem tóleıtin bola­dy. Al tabıǵı monopolıster tara­pyna Tabıǵı mo­no­polııalardy retteý agenttigi (TMRA) negizsiz ózderi kórsetetin qyzmet túrleriniń baǵa­syn arttyrýǵa tos­qaýyl qoıý bolyp tabylady. Negizinen bul ózderiniń óndiristi qaıta qurý jáne modernızasııalaý jónin­degi baǵdarlamala­ryn oryndamaǵan kommýnaldyq mo­nopolııa sýbekti­le­rine qatysty. Nurlan Aldabergenov óziniń baıan­damasynda Aqtaý qalasynyń tıisti kásiporyndarynda qaıta qurý jáne modernızasııalaý baǵdarla­ma­la­ry, sonymen birge kommýnaldyq qyzmet túrlerine saralanǵan tarıfter engizý jumystary oıdaǵy­daı júzege asyrylýda, dep atap kór­­setti. Máselen, Aqtaý qalasyn­da bı­ylǵy jyldyń basynan beri os­yndaı sharalardyń nátıjesinde 21 mıllıon teńgeden astam elektr en­ergııasy, 8 mıllıon teńgege jýyq nemese 50 myń tekshe metr sý ún­em­delgen. Sý únemdeý Mańǵystaý óńi­ri úshin mańyzdy másele bolyp ta­bylady. Sebebi, munda sýdyń tarıfi joǵary, árbir tekshe metri 190 teń­gege jetedi. Qazirdiń ózinde eki satyly tarıf engizý nátıjesinde elektr energııasyn únemdeý tıimdiligi elimiz boıynsha 2 mıllıard teńgeden asty. Bolashaqta úsh saty­ly tarıfke kóshý josparlanýda. TMRA bas­shysy ásirese «Mań­ǵys­taý elektr jelileri boıynsha ta­ratýshy kom­pa­nııasy» AQ-nyń ju­mysyna joǵary baǵa berdi. Jyl­dan jylǵa bul ká­siporyn elektr energııasynyń normatıvtik-tehnı­kalyq shyǵyndaryn azaıtyp, óziniń energetıkalyq qýa­tyn jáne jumys senimdiligin art­ty­ryp keledi. Eger 2006 jyly normatıvtik-teh­nıkalyq shyǵyndar 9,52 paıyz bolsa, 2010 jyly ol 8,4 paıyzǵa tómendetildi. Búginde «Mańǵystaý elektr jelileri boıynsha taratýshy kompanııasy» AQ-nyń taratý jelilerindegi elektr energııasynyń shy­ǵyny elimizdegi Aqmola elektr jelileri boıynsha taratýshy kompa­nııasynan basqa 14 energetıkalyq kom­panııanyń ishinde eń tómen bo­lyp tabylady. Sonymen birge, «Mań­­ǵys­taý elektr jelileri boı­ynsha taratýshy kompanııasy» AQ-nyń tarıftary elimizdegi eń tómen tarıfteriniń birinen sana­lady. Odan tek Shyǵys Qazaqstan jáne Jezqazǵan elektr jelileri boı­yn­sha taratýshy kompanııalary tıisinshe 3,85 paıyz tómen. «Mańǵystaý elektr jelileri boı­ynsha taratýshy kompanııasy» AQ jumys istep turǵan qosalqy stansalardy qaıta qurý jáne jańa stansalar salý jónindegi baǵdar­la­many oıdaǵydaı júzege asyrýda. 2005 jyldan 2010 jylǵa deıin bul óńirde 9 energetıkalyq nysan sa­lyn­dy jáne qaıta quryldy. Osy­nyń nátıjesinde kompanııanyń el­ektr jelileriniń qýaty ósip, 395,5 MVA jetti. Bul jerde erekshe atap kórsetetin mańyzdy másele, bul baǵ­darlamalardy júzege asyrý úshin kompanııa óz qarjylary ar­qyly ınvestısııa salyp keldi jáne bul úrdisti odan ári jalǵastyrýda. Nurlan Aldabergenov óz só­zinde tarıfti ósirýdi jaqtamaı­tyn­dyǵyn aıta kelip, bul máselede obektıvti ekonomıkalyq faktor­lar­dyń bar ekendigin, ony nazarǵa almaýǵa bol­maıtyndyǵyn atap kór­setti. TMRA tabıǵı monopolı­s­ter­diń tarıftik saıasatynyń barynsha ashyq bolýy­na qol jetkizý úshin kú­resýde. Solaı bola tursa da, kom­mýnaldyq tarıfterge tólenetin shy­ǵyndardy azaıtýdyń eń senimdi joly – bul barlyq tutynýshylar­dyń ózderi paı­dalanatyn kommý­naldyq re­sýrs­taryn únemdeýi jáne óndirýshiler men tasymaldaýshy­lar­dyń normatıvtik shyǵyndardy tu­raq­ty túrde azaıtýy bolyp tabylady. Vıktor GÝMNIKOV. Aqtaý.