О́ńir tynysyndaǵy tyń serpin

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Qaraǵandy oblysyna jumys saparynyń ekinshi kúninde iske qosylǵan jobalardyń tusaýyn kesti. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń óndiristi aımaqqa jumys saparynyń jalǵasy keshe Qaraǵandynyń janynda bıylǵy jazda irge kótergen aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan jeńil ushaqtar shyǵarýdy qolǵa alǵan «Suńqar» JShS zaýytynda bolýdan bastaldy. Ekonomıkalyq áleýettiń kúsheıgendigine naqty aıǵaq retindegi bul iri joba mejelengen merzimde júzege asyrylǵan edi. Bastapqy kezde kásiporyn «Fermer 2», sodan keıin «Fermer 500» atalatyn ushaqtardy qurastyryp, tapsyrystarǵa sáı­kes sanyn ulǵaıtýdy kózdeıdi. Bular agrotehnıkalyq shara­lar­dy júrgizýge, tótenshe jaǵ­daılarda qoldanýǵa, medı­sı­na­lyq qyzmet salasynda kómek kórsetýge arnalǵan ushqyr áýe kemeleri. Aldaǵy jyly «Suńqar» atty tórt oryndyq túri kók júzinde samǵasa, 10 oryndyqqa kóshiriletin kún de alys emes. Osyndaı ushaqtar­dyń bir tıimdiligi – basqarýǵa jeńil. Oǵan kádimgi avtomobıl janar maıyn paıdalanýǵa bol­a­dy. Arnaýly ushý-qoný jola­ǵyn­syz-aq tegis jer betinen kó­te­rile beredi. Memleket basshy­syna onyń daıyn úlgileriniń ushyp-qoný tehnıkalyq kór­set­kishteri kórsetildi. Budan soń Nursultan Nazarbaev oblystaǵy kásiporyndarda atqarylǵan mańyzdy joba­lar­dyń telekópir arqyly iske qo­sy­lý tusaýkeserine qatysýǵa keldi. О́ńir ómirindegi osynaý aı­týly oqıǵaǵa baılanysty ob­lys ákimi Serik Ahmetov sóz alyp, Elbasyǵa aımaqtaǵy áleý­mettik-ekonomıkalyq jaǵdaı týraly keńinen baıan etti. Or­taǵa salynǵanyndaı, táýel­siz­dik jyldarynda negizgi sala­da­ǵy ónerkásiptik áleýet saqta­lyp qana qoımaı, damýdyń jańa satysyna kóterilý jyl­dan-jylǵa nyǵaıyp keledi. 20 jyl ishinde jalpy ónim kólemi burynǵy kezeńmen salystyrýǵa bolmaıtyn deńgeıde ósip, byl­tyr 2 trln. teńgeni qurasa, ınvestısııa úlesi de anaǵurlym artty. Ol bıyl 1,5 trln. teń­gege jetkeli otyr. Sonyń ishinde óńdeýshi sektorǵa 600 mlrd. teńge salynǵan. Údemeli ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn odan ári te­reńdetý taıaýdaǵy ýaqytta onyń kólemin 30 paıyzǵa ulǵaıtýǵa yqpal etpek. Indýs­trııalan­dy­rý kartasyna engizilgen aımaq úshin aıryqsha mańyzdy 50 joba jergilikti ekonomıkaǵa 300 mlrd. teńge qamtyp, 5 myń jumys ornyn ashýǵa múmkindik bergendigi ataldy. Memleket basshysynyń tap­syrmasyna sáıkes óńir óndi­risine tyń serpin jasaıtyn eki ınnovasııalyq jobany iske asy­rý jalǵastyrylýda. Tehno­lo­gııalyq gazdy tazartý jáne metan gazyn zalalsyzdandyrý boıynsha óndiristik qural-jab­dyqtar daıyndalyp jatyr. Ar­naýly ekonomıkalyq aımaq qurý jobasy úlken ózgerister kúttiredi. Bul sharanyń basym baǵyty metallýrgııalyq sala, máshıne jasaý kesheni, hımııa ónerkásibi, qurylys materıal­dary óndirisi bolady. Qazirdiń ózinde 10 ınvestor atalǵan jo­baǵa atsalysýǵa daıyn. «Búgin Sizdiń tikeleı qatysýyńyzben 7 jańa óndiristiń iske qosylýy torqaly toı aldyndaǵy to­laıym tabystardyń bir pa­ra­sy», dep túıindelgen aımaq bas­shy­synyń esebinen soń, osy jo­ba­lardy iske asyrǵan kásip­oryndar eńbekkerleri telekó­pir­ge qosyldy. Oǵan aldymen «Qaraǵandy­ener­goortalyq» JShS 3 jylý-elektr ortalyǵynyń ujym músheleri shyqty. Munda jańa týrbogenerator salynyp, jo­balyq qýaty 157 MVT pen 185 Gkall/saǵatqa jetkizilgen. Bul energetıkalyq jáne jylý qýa­tyn óndirýdi barynsha keńeı­týge múmkindik jasaıdy. So­ny­men birge, ol taratylatyn aı­maq­ta qýat tapshylyǵyn tómen­detýge de tıimdi áser etedi. Prezıdentten atalǵan óndiris býynynyń iske qosylýyna ruq­sat berilýi suralǵannan soń ny­san birden jumysqa kiristi. Seriktestik eńbekkerleri Elba­sy­nyń ózi oǵan dem berýin zor qýanyshpen qabyldady. «Asa qadirli Nursultan Ábishuly. Jo­ǵary oqý ornyn bitirgen soń osynda eńbek etip kelemin. Elimizdegi órkendi ózgeristerdiń jarqyn bir nyshany bizdiń ká­siporyn tynysynan da tany­la­dy. Aldaǵy ýaqytta ómirimizdiń odan saıyn nurlana túsýine senimimiz úlken. Osynyń bári Sizdiń kóregen basshylyǵy­ńyz­dyń arqasynda dep bilemiz», dedi jas jumysshy Tóleýhan Dýan­bekov. Kelesi kezekte Aqtas kentinde telekommýnıkasııalyq kabel shyǵaratyn «Kelsıs» JShS-nyń osy óniminiń tusaýy kesildi. Ol belgi berý sapasyn jaqsartýǵa arnalǵan jáne ınternet jyldamdyǵyn kú­sheı­tedi. Elbasy sodan keıin Buqar jyraý aýdanynyń Úshtóbe aýy­lyn­daǵy jańadan jańǵyr­tyl­ǵan qus fabrıkasy ujymy múshe­lerimen teledıdar arqyly júzdesip, eńbekterine tabys tiledi. Bul kásiporynnyń tuty­ný­shylarǵa jylyna 110 mıllıon jumyrtqa jóneltýge múm­kindigi bar. Oblysta Memleket basshy­sy­nyń balabaqshalardaǵy oryn­nyń jetispeýshiligi máselesin she­shý tapsyrmasyna baıla­nys­ty olardyń qurylysyn jedeldete júrgizý úshin bar múm­kindikterdi paıdalanýǵa basa kóńil bólinýde. Búginde búldir­shinderdiń 80 paıyzy mektep jasyna deıingi mekemelermen qamtylǵan. Aldaǵy úsh jylda jetkinshekterdiń bári aıaly qamqorlyqqa bólene alady. Bul rette memlekettik-jekemenshik áriptestigi sheńberinde túriktiń «7 Piramit» kompanııasymen ja­sal­ǵan konsessııalyq joba boı­ynsha Qaraǵandy qalasynda ár­qaısysy 320 oryndyq 11 ba­labaqsha salynady. Munyń ózi 3 pen 6 jas aralyǵyndaǵy jetkinshekter úshin 3500 orynnyń ashylýyna jaǵdaı jasaıdy. Osy jóninde Nursultan Ábish­ulyna atalǵan kompanııanyń basshysy Olý Mustafa málim etti. Elbasy bul jobaǵa sát­tilik tiledi. Búginde jergilikti kásip­oryn­dardyń birqatary buǵan deıin óndirilip kórmegen ónim­derdi shyǵarýǵa ynta tanytýda. «Arselor Mıttal Temirtaý» AQ temir joldarǵa arnalǵan relster jasaýdy qolǵa alǵany osy telekópir kezinde málim boldy. Oǵan kóptep tapsyrys berýge «Qazaqstan temir joly» AQ tarapynan ynta tany­ty­lyp, osyǵan baılanysty me­morandýmǵa qol qoıyldy. Nursultan Nazarbaev tele­kó­pir arqyly júzdesýge, kezdesýge qatysýshylar aldyndaǵy óz sózinde údemeli ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda elimizde iske asyrylǵan jobalardyń otan­dyq ekonomıkaǵa úlken serpin týǵyzǵandyǵyna toq­tal­dy. Solardy jetildire túsip, órkendeý jolyn odan saıyn óristetý memlekettik basym ba­ǵyt bolyp qala beredi. Básekege qabiletti óndiris qýat-qabiletin kúsheıtý – qazaqstandyq eko­no­mıka kemel kelesheginiń kepili. Jyl saıynǵy 7 paıyzdyq or­nyqty damýǵa qol jetkizildi. Bul álem elderiniń qazirgi jaǵdaıymen salystyrǵanda eń aldyńǵy qatarly kórsetkishtiń birinen sanalady. Memleket bas­shysy otandyq óndiristiń alyp oshaǵy – Jezqazǵan aıma­ǵynyń áleýmettik-ekonomı­ka­lyq jaǵdaıy arnaıy baǵ­dar­la­ma boıynsha jaqsara túspek­ti­gin atap ótti. Bul habar jyly qabyldandy. Elbasy jurtshylyq ókil­de­rimen áńgimeden soń buqaralyq aqparat quraldaryna bergen suhbatynda bylaı dedi: «El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy merekesi qarsańynda óńirlerdi ara­lap, iske asyrylyp jatqan údemeli ındýstrııalyq-ınnova­sııalyq baǵdarlamanyń oryn­da­lýy barysyn tekserip júrge­nimdi bilesizder. Mine, bul joly Qaraǵandy oblysyna keldik. Qazaqstanda bıyl 234 jańa óndiris ashyldy. Taǵy da 122-si jumysyn bastaǵaly tur. Sóı­tip, 44 myń jumys orny qu­rylatyn bolady. Muny kóp­te­gen otba­synyń qýanyshy sa­naı­myn. Ekonomıkany damytýǵa ba­ǵyt­talǵan jumysty jalǵas­tyra beremiz. Sonyń ishinde elimizde eshqashan bolyp kórmegen óndirister qurylyp jatyr. Qa­raǵandyda tuńǵysh avıasııa zaýy­ty irge kóterdi. Buǵan deıin ushaq jasalǵan joq edi. Burynǵy An-2 ushaǵy qazir qoldanýǵa jaramsyz. Bular solardy almastyrady. Tikushaq qurastyratyn zaýyttar da paıda bolady. Qaraǵandy – elimizdegi eń óndiristi aımaq. Domna peshi, bolat quıý, basqa da iri jobalar iske asyryldy. Mektepter, aýrýhanalar, sport keshenderi salynýda. Osynyń bári meniń tapsyrmam boıynsha halyq ıgiligine arnalyp atqarylýdaǵy ister. Bular «Nur Otan» HDP-nyń da baǵdarlamasyna sáıkes jasalyp jatqan jumystar. Demek, el qýaty artyp, tur­mys jaqsara beretin bolady». Budan soń Nursultan Nazarbaev Buqar jyraý dańǵyly boıyndaǵy alańda turǵyzyl­ǵan bıiktigi 47 metr, ushar ba­syn­da altyn qaptyrmamen ap­tal­ǵan qyran qus beınesi som­dal­ǵan Táýelsizdik moný­menti­niń ashy­lý saltanatyna qatys­ty. Qala, aımaq tarıhyna jar­qyn bet bolyp qosylar oqıǵa qýa­ny­shyn bólisýge qaýyshqan jurt­shylyq ókilderi, eńbegi men esimi eleýli qaýym, bo­lashaq­qa senimderi berik jastar Tuńǵysh Prezıdentti ystyq kóńilmen, súıispenshilik sezimmen qarsy aldy. Osy jerde buryn keshegi keńestik júıe kóseminiń eskertkishi turýshy edi. Ýaqyttan artyq tóreshi joq. Kelmeske ketken kúnmen birge ol da ketti aqyry. Táýelsizdiktiń qıyn jo­lyn jeńgen, jemisin tatqan halyqtyń onyń alynyp tas­ta­lýy, ornyna jańarǵan ómirge jarasty belgi ornatylýy tilegi oryndaldy. Aıqyn NESIPBAI. Qaraǵandy. ----------------------------------------- Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.