Densaýlyqtan artyq baılyq joq

Ońtústikte sheteldik ataqty dárigerler sheberlik synybyn ótkizýde Memlekettiń qýaty ekonomıkalyq-áleýmettik jaǵdaılardan bólek turǵyndarynyń densaýly­ǵymen ólshenedi. Eń basty baılyq – densaýlyq. Halyqtyń aýzynan aq maı aǵyzyp qoısań da medısınalyq emdeý jaǵynan aqsap jatsań, zamanaýı qondyrǵylarǵa qolyń jetpese, onda ol memlekettiń joly ońǵarylýy qıyn. Elbasymyz «Jańa álemdegi jańa Qazaqstan» atty halyqqa Joldaýynda elimizdiń jańa kezeń­degi damýynda memlekettik saıasattyń baǵyt­ta­ry­nyń biri – medısınalyq qyzmet sapasyn jaq­­­sar­tý jáne densaýlyq saqtaý sa­lasynda joǵary tehnolo­gııa­­­lyq júıeni damytý kerektigin qadap aıtqan. Ońtústik Qazaqstan obly­s­ynda sońǵy jyldary densaý­lyq saqtaý salasynda aıtar­lyqtaı jumystar júrgizilip, nátıjesinde oblystyń negizgi demografııalyq kórsetkishi jaqsardy. Oblysta ómir súrý­­diń ortasha jasy 69,8 (respýblıkada bul kórsetkish – 68,8) qurady. Turǵyndar óliminiń jalpy kórsetkishi respýblıka boıynsha eń tómengi deńgeıde. Oblysta jyl saıyn 75 myńnan asa bala dúnıege keledi, demek, elimizdiń árbir tórtinshi turǵyny Ońtústiktiń úlesinde degen sóz. Táýelsizdik jyldarynda ana ólimi 5 ese azaıdy, bul 1991 jyldan bergi kórsetkish. Bala ólimi 2 esege jýyq tómendedi. «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdar­lamasyndaǵy basty mindetterdiń biri – oblystyń densaýlyq saqtaý salasynda joǵary bilikti kadr­lar daıarlaý jáne densaýlyq saqtaý salasynyń básekege qabiletti kadrlar áleýetin qurý bolsa, bul Ońtústik Qazaqstan oblysynda tabysty túrde júzege asýda. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Jumaǵalı Ismaılov joǵarydan nusqaý kútpeı-aq oblys medısınasyn jaqsartýdyń ózindik josparyn jasap, halyqaralyq standartqa engen álemdik ortalyqtarmen tıimdi baılanys júıesin jasady. Sońǵy eki jylda oblysta densaýlyq saqtaý basqarmasy mamandardy shetelde tájirıbeden ótkizip, sonymen qatar Lıtva, Polsha, Izraıl, Túrkııa, Reseı, Ýkraınanyń belgili medısınalyq ortalyqtarynan ataqty ǵalymdardy shaqyryp, oqytýdy uıymdastyrdy. Jaqynda, 24-25 qarasha aralyǵynda Shym­kentte Ońtústik Qazaqstan oblysynyń densaýlyq saqtaý basqarmasy Lıtva densaýlyq ǵylymy ýnıversıtetimen birlesip, «Ana men bala ómirin qut­qaratyn qol – emdeýdiń tıimdi ádisteri jáne kó­mek kórsetýge júıeli kózqaras» dep atalatyn I-halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konfere­n­sııa­syn ótkizdi. Konferensııanyń maqsaty men mindeti birlese atqarǵan jumystan qorytyndy shyǵarý jáne Lıtva densaýlyq ǵylymy ýnıversıtetimen úsh jyldyq birlestiktiń mehanızmderin júzege asyrý jáne jańa tehnologııany kórsetý bolyp taby­lady. Biz osy konferensııa aıasynda Lıtvanyń ataq­ty dárigerleri sheberlik synyp ótkizgen oblys­tyq klınıkalyq balalar aýrýhanasynyń bas dá­rigeri, óńir medısınasynyń ońalýynda ózindik úlesi bar Ánýar Maı­ma­qov myrza­ny áńgimege tart­qan edik. Bı­yl “Nursát” sha­ǵyn aýdanyn­daǵy jańa záýlim ǵı­maratqa kóshken aýrýhanada Elbasy­nyń ózi bolyp, dári­ger­lerge aq tileý aıtqan bola­tyn. Bas dáriger osyndaǵy at­qa­rylǵan jumystardy júlgeledi. Jańa aýrýhana jan-jaqty jańa ádiske beıimdelgen me­dı­sı­nalyq keshenniń qyzme­tin atqarady. Aýrýhanada 15 jasqa deıingi balalarǵa táý­lik boıy pedıatrııalyq pen hırýrgııalyq mamandan­dy­ryl­­ǵan medısınalyq kómek kórsetiledi, – deıdi bas dáriger. Munda BDU-nyń talaptaryna saı eýropalyq standartqa sáıkes eń teńdessiz dıagnostıkalyq vı­­zýalızasııalyq kesheni magnıtti-rezonanstyq tomo­grafııa, sandyq rentgenografııa, endovıdeo­hırýr­­­gııa, ýltradybysty zertteý jáne datchıkpen, mo­nıtorlyq jylý júıesimen jaryqtaý ná­restelerge arnalǵan ınkýbatorlarmen qamtama­syz etilgen. Sońǵy úlgidegi jańartylǵan dıagnostıkalyq sáýleli, fýnksıonaldy, endoskopııaly, bıohı­mııa­ly, ımmýnologııaly, aýdıometrli jáne taǵy basqa dıagnostıkalyq jabdyqtarmen jabdyqtal­ǵan. Bul júıke júıesiniń jáne asqazan-ishek týa paıda bol­­ǵan aqaýlyqtary bar balalarǵa joǵary dá­re­je­de medısınalyq kómek kórsetýge múmkin­shilik beredi. Aýrýhananyń quramynda 1 aýysymda 240 naý­qas qabyldaýǵa múmkindigi bar emhana or­na­las­qan. Munda jan-jaqty beıindi mamandan­dy­ryl­ǵan medısınalyq kómek kórsetedi. Aýrýhanada Ońtústik Qazaqstan memlekettik farmasevtıkalyq akademııa jáne Q.A.Iаsaýı at­yndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıte­ti­niń klınıkalyq bazalary ornalasqan. Oblystyq balalar aýrýhanasynda 900-den astam qyzmetker bar, onyń 146-sy joǵary sanatta­­­ǵy dárigerler. Aýrýhanada tájirıbeli, mamandan­dy­rylǵan kadrlar jumys isteıdi. Sońǵy eki jyl­da aýrýhananyń 30-dan astam dárigerleri alys jáne ja­qyn shetelderdiń klınıkalarynda táji­­rı­­be jınaq­tap, oqyp keldi. Oblystyq balalar aýrýha­na­syn­da halyqaralyq jetekshi maman­dar­dyń qa­ty­­sýy­men 5 sheberlik synyp uıym­das­ty­ryl­dy. Atap aıtqanda, Reseı ǵylymı-zertteý ýnı­versı­te­tiniń professory M.Degtıarevanyń, No­­­vosibir memlekettik medısına ýnıversıteti ma­man­da­ry­nyń qatysýymen dárister tyńdaldy. 2011 jylǵy 17-22 qarasha aralyǵynda Lıtvadan Kaýnas qala­sy­nyń medısına ýnıversıtetiniń profes­­­sory, Eý­ropadaǵy ataqty balalar hırýrgy V. Baraýs­kas­tyń qatysýymen balalar hırýrgııasy jáne operasııadan keıingi kútim taqyrybynda sheberlik synyp júrgizildi. Bul is-shara tikeleı ob­lys­tyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy Ju­m­a­ǵ­alı Qazybaıuly Ismaılovtyń qoldaýymen uı­ym­dastyryldy. Sheberlik synyp aıasynda teo­rııa­lyq jáne praktıkalyq tájirıbelerimen bó­li­sip, bizdiń qyzmetkerler bilimderin joǵarylatýda. Aýrýhananyń jańa ǵımaraty iske qosylýy oblystaǵy balalarǵa sapaly deńgeıde medı­sı­nalyq kómek kórsetý jáne jas nárestelerdiń ólim kórsetkishin tómendetý úshin úlesin qosady. 2010 jyly oblystyq balalar aýrýhanasy QR DSM-niń akkredıtteý komıssııasynyń sheshiminiń negizinde tórt jylǵa akkredıttelgen dep ta­nyldy. Bolashaqta balalarǵa mamandandyrylǵan jáne joǵary mamandandyrylǵan kómektiń ári qaraı damýy josparlanyp, onyń ishinde eń mańyzdysy neonataldy hırýrgııany damytý belgilengen. 2009 jyldan bastap týa bitken aqaýlyqtardy jedel emdeýdiń jańa ádisteri engizile bastaǵan. Hırýrgııa patologııasy bar jas nárestelerdi aldyn-ala daıyndaý jáne tekserý algorıtmin engizý, gıdronefrozdyń túrli dárejede rekonstrýktıvti operasııa jasaý qolǵa alyndy. Hırýrgııada jańa tehnologııa-dıagnostıkalyq endobeınehırýrgııalyq laparoskopııany qoldaný­dy bastady. Neırohırýrgııalyq naýqastardyń emi jáne dıagnostıkasy jaqsarý úshin ár túrli qysymmen shýnttyq júıimen jasalynatyn ventrıkýloperıtoneostomııa otasy engizildi. Aqaýdyń ornyn keltirý úshin bas protokrılony, súıek sementi, me­­­­tal­lokonstrýksııa, aıaq jáne ıyq súıekterin or­ny­na keltirý úshin Ilızarov apparaty, týa paıda bol­­ǵan jambas súıektiń shyǵýynyń emi jáne fýnk­­sıonaldyq ádisi, sındaktılııa teri plastı­ka­sy, oınamaly sanǵa jedel emi qoldanylady. LOR júıeleriniń zaqymdaný dıagnostıkasyn anyqtaýda 2008 jyly operasııalyq mıkroskop jáne mamandardy oqytýdyń arqasynda hırýrgııa­lyq áreket keń kóleminde ulǵaıyp, alǵashqy ret estý qabiletin jaqsartý úshin — dabyl jarǵaǵyn merıngoplastıka otasy, antrotomııa, tımpanoplastıka qoldanylady. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy men Birikken Ulttar Uıymynyń Balalar qory us­yn­ǵan aýrýlardy emdeýdi birlesip júrgizý ádisterin engizý maqsatymen oblystyq balalar aýrýhana­synda byltyrǵy jyldan beri ortalyq ashyldy. Onda oblys kóleminde atalǵan baǵdarlamalardy bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórse­tetin medısına qyzmetkerlerin úıretý jumys­tary jalǵasýda. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń buıryǵyna sáıkes oblystyq balalar aýrýhana­syn­da medısına qyzmetkerlerin úzdiksiz kásibı damytý oqý ortalyǵy ashyldy. Osy oqý orta­lyǵynda balalarǵa jedel medısınalyq kómek kórsetý ádisterin úıretedi. Tusaýkeser rásimine Elbasymyzdyń ózi qa­ty­syp, zamanaýı medısınalyq qondyrǵylardyń ju­mysymen tanysyp, aq jeleńdi abzal jan­dar­dyń jumysyna tabys tilegen oblystyq balalar aýrýhanasynda osyndaı tolymdy jumystar atqarylyp jatyr. Baqtııar TAIJAN. Ońtústik Qazaqstan oblysy.