Áleýmet qamyna – aıryqsha nazar

Bıyl 118 myń páter salynady

Memleket basshysynyń «Nur Otan» par­tııasynyń XVIII sezinde bergen tapsyrmalaryn iske asyrý aıasynda halyq­tyń áleýmettik osal toptaryna jalǵa beri­letin jáne nesıelik turǵyn úı salý qarqyny týraly Indýstrııa jáne ınfra­qu­rylymdyq damý mınıstri Roman Sklıar baıandady.

«Byltyr 12,5 mln sharshy metr tur­ǵyn úı paıdalanýǵa berildi, bul 2017 jyldyń deńgeıinen 12,1 paıyzǵa jo­ǵary. Barlyǵy 113,7 myń kóp páterli já­ne jeke úıler salyndy. Turǵyn úı qury­lysyndaǵy qazaqstandyq qamtý úlesi 9 paıyzǵa artty», dedi R. Sklıar.

Bıyl 13,1 mln sharshy metr jańa tur­ǵyn úı nemese 118 myń páter salý josparlanǵan. Mınıstrdiń aıtýynsha, memlekettik ınvestısııalar esebinen 1,5 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi, bul baspanaǵa muqtaj 27 myńnan astam adamdy qamtamasyz etedi. 2019 jyldyń basynan beri (qańtar-aqpan aılary) barlyq qarjy kózderi esebinen 1,7 mln sharshy metr turǵyn úı nemese 15 myń baspana paıdalanýǵa berildi (kommersııalyq turǵyn úıler men jeke turǵyn úılerdi qosa alǵanda).

Jappaı turǵyn úı qurylysy júrip jatqan aýdandarǵa ınjenerlik jelilerdi salý úshin bıyl 81,7 mlrd teńge bólý qarastyrylyp otyr.

Sonymen qatar mınıstr satyp alý quqyǵynsyz arendalyq turǵyn úı salý týraly aıtyp berdi.

«Satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úılerdiń qurylysy úshin óńirlerge respýblıkalyq bıýdjetten 32,8 mlrd teńge qarastyrylǵan. Shamamen 4,5 myń páterdiń qurylysy josparlanýda. Memleket basshysynyń «Nur Otan» partııasynyń XVIII sezin­de bergen tapsyrmalaryn iske asyrý maqsatynda 2019 jylǵa bıýdjetti naq­ty­laý aıasynda kóp balaly otbasylar úshin jaldamaly turǵyn úıdiń qurylysyna jáne satyp alýǵa óńirlerge 50 mlrd teńge bólý qarastyrylǵan. Jalpy, atalǵan is-sharaǵa 7 jyl ishinde 350 mlrd teńge bólý kózdeledi. Bul jyl saıyn 6 myń kóp balaly otbasyn pátermen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Iаǵnı 7 jylda 40 myńnan astam páter beriledi», dedi R.Sklıar.

Bul úshin búginde 25 mlrd teńgeniń qurylys jobalary tizimi jasalǵan. Daıyn páterlerdi satyp alý úshin 25 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bul kóp balaly otbasylardyń turǵyn úı máselelerin sheshýdi tezdetýge yqpal etedi. 2019 jylǵa Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynda jumys isteıtin jastar úshin 1 myń jaldamaly páter qurylysyna 7,2 mlrd teńge qarastyryldy. 3 jylda 3 myń páterdiń qurylysyna 21,6 mlrd teńge qarastyrylyp otyr. Kredıttik turǵyn úı baǵyty boıynsha bıyl ákimdikter 11 719 páterdiń qurylysyna 108,8 mlrd teńge tartýdy josparlap otyr. Turǵyn úı qurylys jınaq banki arqyly kóp balaly otbasylar, múgedek balalary bar nemese múgedek bala tárbıelep otyrǵan otbasylar jáne tolyq emes otbasylarǵa 20 jylǵa deıin alǵashqy jarnasy 10 paıyz bolatyn jyldyq stavkasy 2 paıyzdyq jeńildetilgen kredıtteý júıesin engizý josparlanyp otyr.

Alǵashqy jarnaǵa turǵyn úı sertıfıkatyn paıdalanýǵa múmkindik bar.

Atalǵan mehanızmdi 3 jyl ishinde iske asyrý úshin jyl saıyn 50 mlrd teńgeden 150 mlrd teńge qajet bolady.

«Eger «7-20-25» baǵdarlamasy kóbine tó­lem qabileti bar halyqty qamtıtyn bolsa, bul oraıda áleý­met­tik sala men bıýd­jettik uıym jumys­shylary úshin «Tur­ǵyn­úı­qurylys­jınaq» bankiniń ónimine ba­symdyq berilmek. Salymshylar sany 1,3 mıllıonǵa jetti, jınaq kólemi 624 mlrd teńgeni qurady», dep túıindedi R.Sklıar.

Máseleni qaraý barysynda «Baspana» ıpote­kalyq uıymy» AQ basqarma tór­aǵasy Q.Altynbekov «7-20-25» baǵdar­­la­masy boıynsha 120 mlrd teńge somasyna 10,5 ótinim berilgenin, onyń ishinde bankter 72 mlrd teńge somasyna 6,2 myń ótinimdi maquldaǵanyn aıtty. Ol, sonymen qatar baǵdarlama sharttarynyń ózgergenin jetkizdi, bul halyqty qamtýdy arttyrýǵa, onyń ishinde tabysy tómen otbasylardy da qamtýǵa múmkindik beredi.

О́ńirlerde turǵyn úı qurylysyn damytý týraly Pavlodar oblysynyń ákimi Bolat Baqaýov pen Batys Qazaqstan ob­lysynyń ákimi Altaı Kólginov baıandady.

Úkimet basshysy Asqar Mamın atalǵan oblystarda turǵyn úı qury­ly­syn júrgizýde mejeden keshigýshilik bar ekendigin faktiler keltire otyryp aıtyp ótti. Ákimderge sóz berilýiniń de sebebi osy boldy. Ákimder jumystyń sylbyr tartý sebepterine toqtalyp, bári qalpyna keletindigi týraly ýáde berdi.

О́z kezeginde Premer-Mınıstrdiń orynbasary Jeńis Qasymbek baspanaǵa muq­taj jandardy turǵyn úımen qamta­masyz etýge qajetti qarajat bıýdjette tolyq qarastyrylǵanyn aıtty. Bir aı ishinde alǵashqy páterler berile bastaıdy. Osyǵan oraı J.Qasymbek jergilikti atqarýshy organdarǵa atalǵan máseleni erekshe baqylaýda ustaýdy tapsyrdy.

Páter bólý mamyrdan bastalady

«Nurly jer» jáne «7-20-25» baǵdar­la­malary – halyqtyń turǵyn úı jaǵ­daıyn jaqsartý jónindegi Elbasynyń áleý­mettik saıasatynyń negizi», dep túıindedi Pre­mer-Mınıstr A.Mamın. Osyǵan oraı Úkimet basshysy kelesi baǵyttar bo­ıyn­sha sharalar qabyldaý kerektigin atap ótti.

Birinshi. Turǵyn úı qurylysyn odan ári damytý.

«Bıyl biz 13,1 mln sharshy metr pá­terdi paıdalanýǵa berýimiz kerek. Ákim­dik­ter jáne tıisti memlekettik organdar jer telimderin bólý, ınjenerlik-kom­mý­naldyq ınfraqurylymdy salý, sonymen qatar ınvestısııalyq turǵyn úı jobalaryn súıemeldeý boıynsha jumys qar­qynyn arttyrýy qajet», dedi A.Mamın.

Sonymen qatar Memleket basshy­sy­nyń tapsyrmasyna sáıkes jeke turǵyn úı qurylysynda ortaq arhıtektýralyq kelbetti saqtaý kerek. Premer-Mınıstr atap ótkendeı, bul tapsyrma tek úsh óńirde: Aqtóbe, Soltústik Qazaqstan jáne Qostanaı oblystarynda oryndalǵan. Al qalǵan óńirlerde bul baǵytta jumys endi bastalýda. «Sondyqtan osy jumystyń qarqynyn arttyrýdy tapsyramyn», dedi Úkimet basshysy.

Ekinshi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha «Nurly jer» baǵ­darlamasyna ózgerister engizý. El­basynyń áleýmettik qamqorlyq sharalaryn iske asyrý aıasynda 5 jyldyń ishinde jyl saıyn 6 myńǵa jýyq kóp balaly otbasy úımen qamtamasyz etiledi. «1 mamyrdan bastap páter bólýdi bastaımyz. Turǵyn úı qurylys jınaq banki arqyly jeńildikti zaım boıynsha 22,5 myń otbasy baspana alady», dedi A. Mamın. Bul tetik zańnamalyq aktilerge ózgerister en­gi­zilgen soń iske qosylatyny atap ótildi.

Úshinshi. Qurylystaǵy otandyq úles­ti 90 paıyzǵa deıin ulǵaıtý.

Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Elbasy qurylystaǵy otandyq úlesti ul­ǵaıtý mindetin qoıdy. Otandyq qury­lys materıaldaryn shyǵarý qara­paıym zattar ekonomıkasy baǵdarla­masynyń arnaıy baǵyty bolyp tabylady. Onyń oryn­dalýyna 600 mlrd teńge kóleminde qarajat bólinip otyr.

«Bul úshin jeńildikti qarjylandyrý men memlekettik qoldaý sharalary kóz­delgen. Osy baǵytta jańa jobalardy damytý kerek. Jergilikti ónimdi paıdalaný ekonomıkanyń basqa salalaryna mýltıplıkatıvtik áser etedi, jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik beredi», dedi Premer-Mınıstr. 

Bul rette Túrkistan qalasynda aýqym­­dy qurylys júrip jatqany atap ótil­di. Osy jerde qurylys materıal­da­ryn shyǵarý boıynsha jobalar júzege asy­rylýy qajet. Jalpy, osyndaı óndi­ris­terdi barlyq óńirde qurý tapsyryldy.

Áleýmettik eńbek qatynastaryn retteýdiń tıimdi júıesi qurylmaq

Sonymen qatar Úkimet otyrysynda eńbek salasynyń túıtkildi máseleleri qa­raldy. Osy másele boıynsha Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Ber­dibek Saparbaevtyń baıandamasy tyń­da­lyp, eńbek qatynastaryn retteý sha­ralary týraly usynystaryna qoldaý bildirildi.

«Búginde el ekonomıkasynda 6,6 mln-ǵa tarta jaldamaly jumysker jumys isteýde, belsendi jumys istep turǵan 165 myń kásiporyn bar. Bul azamattardyń eń­bek quqyqtaryn qorǵaý jáne eńbek qatynastaryn retteý qaı qoǵamnyń bol­sa da ózekti máselesi», dep atap ótti B.Sa­parbaev.

Mınıstrdiń aıtýynsha, jumys­ker­lerdiń aldynda jalaqy boıynsha bereshekti óteý máselesi erekshe baqy­laýda. 2018 jyly memlekettik eńbek ıns­pektorlary jalaqy boıynsha 1,2 myń kásiporynda 3,7 mlrd teńgeden as­tam somaǵa bereshekti aıqyndady. Den qoıý boıynsha qabyldanǵan shara­lar nátıjesinde 32 myńnan astam ju­mys­kerdiń quqyqtary qorǵaldy, olarǵa 3,2 mlrd teńge tólendi.

Atalǵan másele boıynsha sóz alǵan Kásipodaqtar federasııasynyń tóraǵa­sy Baqytjan Ábdiraıym Úkimet múshe­­­lerine áleýmettik áriptestik boıyn­­­sha oblystyq úshjaqty komıssııa­lar jumysyn jandandyrýdy jáne ujym­dyq sharttar boıynsha máseleni tu­raq­ty túrde júzege asyrylýyn qaraý­ǵa usynys jasady. Osy másele boıynsha «Atameken» UKP-nyń ókili de sóz alyp, jumys berýshilerdiń múddesin de bildire ketti.

Máseleni qorytyndylaǵan Premer-Mınıstr A.Mamın áleýmettik-eńbek qatynastaryn retteýdiń tıimdi júıesin qurý qajettigin ataı otyryp, óńir ákim­derine eńbek ujymdarynda áleýmettik qaqtyǵystardyń týyndaýyna jol bermeý máselesin baqylaýda ustaýdy tapsyrdy.

«Jumysshylardyń negizsiz bosaty­lýyna jol bermeý kerek», dedi Pre­mer-Mınıstr. Jumysshylardyń áleý­mettik kóńil kúıin jaqsartý – Elba­sy saıasatynyń negizi baǵyty. Úkimet áleý­mettik qaqtyǵystarǵa jol ber­meý boıynsha jumystar júrgizip jatyr. A.Mamın kásiporyndarda jumys­shy­lardyń eńbek jáne áleýmettik máselelerin durys sheshýdiń mysaldaryn keltirip ótti. 

Kóptegen kompanııa Memleket bas­shysynyń jalaqysy tómen jumys­shy­lardyń eńbekaqysyn arttyrý jónindegi bastamasyna qoldaý bildirdi. Osyǵan baılanysty Premer-Mınıstr barlyq óńirde oń tájirıbeni belsene qolǵa alýdy tapsyrdy.

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵ­aý mınıstrligine óz kezeginde Kásip­­odaqtar federasııasy men «Atame­ken» UKP-nyń búgingi otyrysta aıtylǵan usynystaryn muqııat qarap, ortaq she­shimge kelý tapsyryldy.

«Úshjaqty komıssııalardyń jumys formatyn qaıta qaraý kerek, ásirese óńir­lerde. Olar belsendi jumys jasaýy qa­jet. Bul oraıda formalızmge jol berýge bolmaıdy», dep atap ótti A.Mamın.

Sonymen qatar Premer-Mınıstr eńbek qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń mańy­zyn atap ótti. Osyǵan oraı Eń­bek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mı­nıstrligine tıisti memlekettik organdarmen jáne kásipodaqtarmen birlesip bir aı ishinde eńbek qaýipsizdigi boıynsha bes jylǵa arnalǵan keshendi Jol kartasyn ázirleý tapsyryldy.

Suńǵat ÁLIPBAI,

«Egemen Qazaqstan»