Eki eldiń aqyn qyzdary úni
Qıly zamannyń qyryn kelgen qyrsyǵynan qazaqtyń bútin jeri qaq jarylyp, bútin jurty ekige aırylyp, bir jaǵy – Qytaı, ekinshi jaǵy – patshalyq Reseıdiń qol astynda qalǵan edi. Sodan beri de jyljyp jyldar, ǵasyrlar óte shyqty. О́tken ótip, ketken ketti. О́kinishimiz endigi jerde tarıh betinde qalatyn shyǵar. Eń bastysy, qazaq jurty ózinde qalǵan jerine kók Týyn tigip, azattyǵyn jarııalady. Irgeli elge aınaldy. О́zgemen ıyq tirestirip, sóılesetin kúnge qol jetkizdi. Shekarasyn shegendedi. Biz bul oıdy «Folıant» baspasy shyǵaryp, taıaýda ǵana qolymyzǵa tıgen «Qos burym» atty jyr jınaǵyn oqyǵan soń órbitip otyrmyz.
Jyr jınaǵyna Qytaı memleketinde turyp jatqan qandas qazaq qyzdary men Qazaq eliniń aqyn qyzdarynyń óleńderi toptastyrylypty. Alǵy sózin Farıza Ońǵarsynova jazypty. Bul dúnıeni: «Bul sırek keletin baqyt sezimi, ómirdiń tynysy, tirshiliktiń maǵynasy ...Qazaq eli men Qytaıdaǵy qazaq aqyn qyzdarynyń jyr jınaǵynan men sol «sırek keletin baqyt sezimin» jáne «adam baqytyn jasaýdaǵy árbir isti ónerge aınaldyrý múmkindigi týraly» shertken syrlaryn kórdim» deıdi. Budan keıin: «Qytaı elindegi baýyrlarymyzdyń sol jaqtaǵy ulttyq ádebıetimiz saıası daýyldardyń astynda qalyp qoımaı, órkendeı berýine qosyp jatqan úlesi qomaqty der edim. Búgingi Qytaı jerindegi qazaq aqyndarynyń, onyń ishinde aqyn qyzdarymyzdyń shyǵarmalarynan men saf altyndaı shynaıy bolmysty kóremin. Kóremin de soǵan myń da bir shúkirshilik etemin», dep shyndyqty alǵa tartady.
On úsh aqyn qyzdyń jyrlary kirgen kitapqa kóz júgirtip otyrǵanda alabaǵannyń ortaq maqsatqa, ulttyq oı-óriske, jan dúnıeniń tebirenisine eshqandaı da tosqaýyl bola almaıtynyn birden ańǵarasyń. Mysaly, kıeli Semeıdiń aqyn qyzy Marjan Absalyqova men shekaranyń arǵy betindegi tarbaǵataılyq Amangúl Muratbekqyzynyń óleńderindegi ana men áke týraly tolǵanystary bir arnada toǵysady. Marjan Ershýdyń «Isataı-Mahambet» poemasyndaǵy órshil rýh pen dórbiljindik Jeńisnur Patqoldaqyzy jyrlaryndaǵy lırıkalyq ıirimderdegi ádemi halyqtyq ushtasýlar kóńilińe jylylyq uıalatady. Tanakóz Tolqynqyzynyń ózine tán san qyrly poezııasy men arǵy bettegi Nurjanat Nurlyqanqyzynyń ınabatty jyr joldaryndaǵy astasyp ketetin tustardan qazaqy qalypty kórip ishiń jylıdy. Jany bir, qany bir qazaq qaıda júrse de, arýdyń qos burymyndaı bir bolady eken-aý degizedi. Mundaı jyr jolyndaǵy qazaq qyzdarynyń tabysýy aldaǵy ýaqytta jalǵasa berse, qarym-qatynas bekip, jatbaýyr bolýdan qutylyp, ult rýhanııatynyń molaıýyna jol ashyla bereri sózsiz. Onyń ústine jınaqtyń birinshi betine «Birinshi kitap» dep jazylǵan eken. Soǵan qaraǵanda jyr jınaqtary jalǵasa beretin sekildi. Láıim solaı bolsa, ult rýhanııaty utylmas edi. Qazaq qyzdarynyń jyrlary eki eldiń ortasyndaǵy altyn kópirge aınalyp, tabysý men tanysý jalǵasa bermek.
Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan».
