Bul – úshinshi ónerkásiptik dáýirdiń birinshi qalasy
Qyrkúıek aıynda Astana EKSPO-2017 kórme kesheniniń eń úzdik eskız-ıdeıasy, onyń ishinde EKSPO-2017 nysanynyń sımvoly anyqtalatyn halyq-aralyq baıqaýdyń qorytyn-dysy shyǵarylady. Arnaıy qurylǵan tehnıkalyq keńes baıqaýǵa kelip túsken jobalar-dyń ishinen eń úzdik te mańyzdy on jobany iriktep aldy. Endi osy jobalardyń ishinen Astana EKSPO-2017 kórme kesheniniń eń úzdik eskız-ıdeıasynyń jeńimpazy anyqtalatyn bolady. Biz oqyrmandarymyzdy halyqaralyq baıqaýǵa kelip túsken ondaǵan jobalardyń ishinen iriktelip alynǵan osy úzdik eskız-ıdeıalarymen tanystyrýdy jón kórdik.
Bul – úshinshi ónerkásiptik dáýirdiń birinshi qalasy
Qyrkúıek aıynda Astana EKSPO-2017 kórme kesheniniń eń úzdik eskız-ıdeıasy, onyń ishinde EKSPO-2017 nysanynyń sımvoly anyqtalatyn halyq-aralyq baıqaýdyń qorytyn-dysy shyǵarylady. Arnaıy qurylǵan tehnıkalyq keńes baıqaýǵa kelip túsken jobalar-dyń ishinen eń úzdik te mańyzdy on jobany iriktep aldy. Endi osy jobalardyń ishinen Astana EKSPO-2017 kórme kesheniniń eń úzdik eskız-ıdeıasynyń jeńimpazy anyqtalatyn bolady. Biz oqyrmandarymyzdy halyqaralyq baıqaýǵa kelip túsken ondaǵan jobalardyń ishinen iriktelip alynǵan osy úzdik eskız-ıdeıalarymen tanystyrýdy jón kórdik.
Bolashaq EKSPO-Sıtı ortalyǵynda Báıterek monýmenti jáne Nazarbaev Ýnıversıtetimen bir baǵytta ornalasqan Qazaqstan pavılony bar. Pavılon dızaıny «Zamanaýı kıiz úıge» uqsas jasalǵan. Bul joba dástúrli qazaq arhıtektýrasynyń jahandyq órkenıetke ulasqan zamanaýı kelbetin pash etedi. Bul eskız-jobanyń avtory – Adrıan Smıt bastaǵan AQSh sáýletshiler toby. Amerıkalyq avtorlar ózderiniń negizgi oıyn dástúrli kıiz úıdiń otbasy kólemine aýqymdalǵan kishirek tujyrymdamasyn búkil qoǵam kólemine jaýap beretin úlken zamanaýı kıiz úıge ulastyra otyryp berýge tyrysady.
Jobanyń syrtqy dıagonaldyq keregesi zamanaýı kıiz úı qurylymynyń syrtqy kóleminiń jıegi retinde qyzmet etedi. Kıiz úıdiń eki qabatty kerege júıesi munda mekendeýshilerdi qorshaǵan ortadan oqshaýlaýmen qatar, onyń tabıǵı energııasyn jınaqtaıdy. Avtorlardyń kózqarasy boıynsha, osy eskız-joba qazaqtyń ulttyq dástúrlerin «Úshinshi ónerkásiptik revolıýsııa» jáne «Bolashaq energııasy» prınsıpterimen baılanystyrady. Pavılon sheńberinde birneshe amfıteatrlar, abattandyrylǵan saıabaqtar ornalasqan. Qoǵamdyq paıdalanýdaǵy ashyq keńistikter, saıabaqtar men gúlzarlar birin-biri tolyqtyrady. Qazaqstan Eltańbasy negizindegi zamanaýı kıiz úıdiń shańyraǵy aspan aıasyndaǵy kúmbez retinde aınalaǵa sáýle shashady. Avtorlar ıdeıasy boıynsha, EKSPO-Sıtı – Úshinshi ónerkásiptik dáýirdiń birinshi qalasy. Atalmysh eskız-ıdeıanyń negizgi tujyrymdamasy boıynsha EKSPO-Sıtı bolashaq qalalardyń úlgisi bolýmen qatar, ol jańǵyrtylǵan energııa qýatyn damytý jáne taratý ortalyǵy bolmaq. Al bul zamanaýı tehnologııalardy ashatyn zerthanalar bolashaq urpaq ıgiligine aınalmaq.
Halyqaralyq baıqaýǵa kelip túsken ekinshi bir eskız-ıdeıanyń jobasy «Bolashaq álemi» dep atalady. Eskız-ıdeıanyń avtory – «Kazgor» jobalaý akademııasy» JShS. Bul jobanyń negizine Adam jáne Ǵaryshtyń úzdiksiz baılanys ıdeıasy alynǵan. «Uly jarylys» saldarynan paıda bolǵan galaktıkalyq elementter aspan asty keńistigindegi tirshilik kózi bolyp tabylady. Bul jobany jasaýshylardyń kózqarasy boıynsha Qazaqstan bolashaqta ǵarysh energııasyn ıgerýde kóshbasshy bolýǵa tıis. Avtorlardyń málimdeýinshe, eskız jobadaǵy «Gelıo» nemese «Kún jelkeni» balama qýat kózderin ashatyn bolashaq Halyqaralyq ǵylymı-zertteý ortalyǵy bolmaq. Bul ortalyq bolashaqta Jer bıoqýatyn saqtaýda sheshýshi ról oınaıdy. Jobanyń negizgi tujyrymy «Jańǵyrtylǵan balama energııa» qýatynyń halyqaralyq ǵylymı-zertteý ortalyǵy» – EKSPO-2017 sımvolyna aınalady.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretterde: «Zamanaýı kıizúı» jáne «Bolashaq álemi» eskız-ıdeıalardyń jobasy.
