Megapolıster jolymen damyp keledi

Keptelekti azaıtatyn jolaıryq qajet

Kólik sany artyp, kóshe qozǵalysy kúrdelene túsken qazirgi kezde shahardyń basqa kóshelerin aıtpaǵanda keń Qonaev dańǵylynyń ózinde – keptelek. Osy másele boıynsha qala ákimdigi uzaq ýaqyt zertteý jumystaryn júrgizý arqyly qalada iri jolaıryqtardy kóbeıtetin bolyp sheshti. Bul jóninde qala ákiminiń orynbasary Maqsut Isahov qaladaǵy jol qurylysy jumystaryna qatysty kezdesýde aıtyp ótti. Osylaısha shahardaǵy keptelekti azaıtpaq.

«Qazirgi tańda qala kóshelerine sarap­tama júrgizý nátıjesinde, jolaý­shy­­lar­dyń qolaılylyǵy úshin Qonaev dań­­­ǵyly men Rysqulov kósheleriniń qıy­­­ly­syna zamanaýı jolaıryǵyn salý qa­­jettigi týyndaýda. Kúndelikti kepte­lekten mezi bolǵan turǵyndardyń narazy­lyǵyn baıqap otyrmyz», deıdi Maqsut Isahov.

Sonymen qatar bıyl qaladaǵy 259 nysanda 416 shaqyrym jol qurylysyn júr­gizý josparlanǵan bolatyn. Qazirgi tańda 160 kóshede 203 shaqyrym jol jón­deý ju­mysy aıaqtaldy. Endigi jerde 99 kóshe, 213 shaqyrym jóndeý jumystary qaldy.

Qyrkúıektiń sońyna deıin birneshe jol qurylysy men jol ótkelderin retke keltirý, aıaldama men baǵdarsham ornatý, kósheni tańbalaý jumystary aıaqtalady. Al Qonaev kóshesiniń Túrkistan kóshesi­nen ári qaraıǵy jalǵasy da salynyp, 1-kezeńi jeltoqsan aıynda tolyq aıaqtalady.

Sondaı-aq M.Isahov aıaldamalardyń ornatylý barysyn, velojolaqtardyń salynýyn, velostansalardyń ornalasýy men paıdalanylýyn, qalaǵa kireberis Shymkent-Tashkent ótkelindegi jóndeý jumystaryn tanystyrdy.

Qazir máseleni sheshýdiń bir joly retinde qaladaǵy Rysqulov kóshesi men Qonaev dańǵylynyń qıylysynda jo­laı­ryq salý maqsatynda qurylys ju­mys­tary bastaldy. Joba bıyl qazan aıynda bastalyp, kelesi jyldyń jel­toqsan aıyn­da aıaqtalady dep josparlanýda.

Jobanyń bas merdigeri – «Bazis Construction» JShS, avtorlyq qadaǵalaý­shy – «Saýlet-SKB» JShS, tehnıkalyq qadaǵalaýshy – «Akmol Teh Nadzor» jaýapkershiligi shekteýli seriktestikteri.

Qazirgi ýaqytta nysanda jasyl jelek­­terdi qaıta otyrǵyzý, gaz, sý qubyr­lary­nyń orlaryn qazý, jalpy sany 105 temir­betondy qadalar ornyn burǵylaý, armatýramen órilgen qańqalar ornatý jáne beton quıý jumystary júrgizilip jatyr. Temirbetondy qadalardy salýdaǵy maqsat – Qonaev dańǵyly boıynda ornalasqan kópqabatty turǵyn úıden topyraqqa túsetin júktemelerdi ustaý. Jobaǵa sáıkes Qonaev dańǵyly bo­ıynda uzyndyǵy 540 metrdi quraıtyn tonnel salynady. Bul da bolsa jaıaý júrginshilerdiń kóshedegi qozǵalysynyń qaýipsizdigi men qolaılylyǵyna eleýli jaǵdaı týǵyzatyny belgili.

Bul shahardaǵy ekinshi iri jolaıryq bolmaq. Aldyńǵysy Temirlan tasjoly boıynan salynǵan edi.

Memlekettik baǵdarlamamen salynǵan úılerdiń úlesi kóp

El Prezıdenti óz Joldaýynda ult bolashaǵy – jastarǵa qoldaý kórsetý kerek ekenin aıtty. Búginde jastarǵa eń basty kómek baspanamen qamtý bolmaq. Osy túıtkil oń sheshilse, qanshama páter jaldap, qınalyp júrgen jastardyń armanyna qanat biter edi. Bul másele, ásirese jastar jıi shoǵyrlanǵan iri orta­lyqtarda qordalanǵan. Jýyrda jastardy tolǵandyrǵan osy másele boıynsha Shymkent qalalyq Turǵyn úı basqarmasy aqjoltaı jańalyqpen bólisti.

Endigide «Jastar» turǵyn úı baǵyty­men baspana alýǵa qujat qabyldaý jel­toqsan aıynda bastalmaq. Bul týraly qalalyq aqparattyq-kommýnıkasııalyq ortalyǵynda ótken baspasóz brıfınginde Shym­kent qalalyq Turǵyn úı basqar­masy­nyń basshysy Ǵalymjan Tólepov málimdedi.

«Bıylǵy Joldaýdyń 4-tarmaǵy bas­pana máselesine tikeleı baılanysty. Joldaýda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev kezekte turǵan adam­dardyń baspana máselesin tezirek sheshý kerek ekenin basa aıtty. Osy maqsatta tıisti jumystar atqarylýda. Sonyń biri – «Jumys isteıtin jastarǵa satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin tur­ǵyn úı» baǵyty. Bul baǵyt boıynsha jyl sońyna deıin 300 páter beriledi. Al ótinishter «Shymkent-Baspana» avto­mat­tandyrylǵan júıesi arqyly jeltoqsan aıynda qabyldanady», dedi Ǵ.Tólepov.

Onyń aıtýynsha, búginde qalalyq baspana kezegine jalpy 40 148 adam tir­kelgen. Onyń ishinde 13 332-si áleý­met­tik jaǵynan álsiz top sanalady, al jetim jáne ata-anasynyń qamqor­lyǵyn­syz qalǵan balalar 1642-ni quraǵan. Osy ret­te áleýmettik jaǵy­nan álsiz top sana­tyn­­daǵylarǵa beriletin turǵyn úıdiń 20 pa­­ıyzy jetim jáne ata-anasynyń qam­­qor­­lyǵynsyz qalǵan balalarǵa tıe­sili. Iаǵnı bıyl 48 arendalyq páter­diń kil­ti jetim jáne ata-anasynyń qamqor­ly­ǵyn­­syz qalǵan balalarǵa tapsyryldy. Jal­­py, 2020 jyly «Nurly jer» memle­ket­­tik baǵdarlamasy aıasynda satyp alý quqy­ǵynsyz 1 596 arendalyq baspana berildi.

Turǵyn úı kezegine tirkelgen azamattar boıynsha 118 678 óńdeý júrgizilip, ıeliginde turǵyn úı tirkelgen, basqa eldi mekenge qonys aýdarǵan, sanatyn joǵaltqan jáne qaıtys bolý sebep­terimen 4 456 azamat turǵyn úı alý tiziminen shyǵarylǵan. Bul tekserý jumys­tary turaqty túrde jalǵasady.

Azamattar óz kezegi týraly málimetti «E-gov» elektrondy portaly nemese basqarmanyń 8 700 674 20 52 WhatsApp nómiri arqyly bile alady.

Buǵan qosa shahardaǵy baspanaǵa shyn muqtaj 101 azamatqa turǵyn úı sertıfıkaty berildi. Bıyl «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasynyń «7-20-25», «2-10-20» jáne «Jumys isteıtin jastarǵa satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úı» turǵyn úı baǵyttaryn avtomattandyrý maqsatynda «Shymkent-Baspana» aqparattyq júıesiniń jumysy qalyptasty.

Sondaı-aq basqarma basshysy kredıt­tik turǵyn úı baǵyttarynyń oryndalý barysymen tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, «2-10-20» turǵyn úı baǵyty boıynsha 224 otbasy áleýmettik nesıelendirý shartymen turǵyn úıge qol jetkizdi. Onyń ishinde kópbalaly otbasylar – 114, tolyq emes otbasylar – 60, múgedek balany tárbıeleýshi otbasy – 50. Sonymen qatar «2-10-20» – «Baqytty otbasy» kredıttik turǵyn úı baǵyty boıynsha bastapqy jarnasynyń bir bóligine áleýmettik kómek retinde qaıtarymsyz negizde jergilikti bıýdjet esebinen bólingen 100 mln teńgege 101 azamatqa turǵyn úı sertıfıkattary berildi.

1 qazandaǵy jaǵdaıǵa sáıkes, «7-20-25» tur­ǵyn úı baǵyty boıynsha 885 aza­mat jańa páterdiń kiltin alǵan. Jyl sońyna deıin «7-20-25», «2-10-20» baǵyt­tary bo­ıynsha 4 nesıelik úı, «5-20-25» baǵy­ty boıynsha «Qazaqstannyńturǵynúıqu­ry­lysjınaqbanki» AQ arqyly JAO-da kezekte turǵandarǵa 16 nesıelik úı, «Qazaqstannyńturǵynúıqurylysjınaq­banki» AQ baǵyty boıynsha bank salymshylaryna (JAO-da kezekte tur­ǵan­darǵa – 50 paıyz, salymshylarǵa – 50 paıyz) 6 kredıttik úı paıdalanýǵa beriledi. Qýantarlyǵy, Shymkentte «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha 9 aı­da 20 turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen.

Shymkent – qurylysy qaınaǵan alyp shahar. Úshinshi megapolıste bıyl 9 aıda qurylys salasynda birqatar jumys atqaryldy. Bul jyly 154 nysan­nyń qurylysy josparlanǵan. Salada negizinen kópqabatty turǵyn úıler qurylysyna basymdyq berilýde. Atap aıtqanda, «Nur­ly jer» memlekettik baǵdarlamasy sheń­berinde bıýdjet esebinen 92 úıdiń qu­ry­lysy iske asyrylýda. 9 aıda 20 úı paı­­dalanýǵa tapsyryldy. Onyń ishinde Ákim­­shilik-iskerlik ortalyǵynda 528 páter­lik 8 turǵyn úı, «Shymkent sıtı» sha­ǵyn aýdanynda 888 páterli 12 turǵyn úı bar. Qazan aıynda «Shymkent sıtı» sha­ǵyn aýdanyndaǵy 160 páterli 4 úı, jel­toq­sanda «Turan» shaǵyn aýdanynda 1708 páterli 27 turǵyn úı paıdalanýǵa beri­ledi. Jyl aıaǵynda jalpy 3 284 otbasy óz bas­panasyn satyp alý múmkindigine ıe bolady.

Bıyl qosymsha 5 arendalyq úıdiń qurylysy aıaqtalyp, 280 páter tapsyry­lady. Budan bólek, qarashada naryq­tan 696 páter satyp alynady. Nátıjesinde, jalpy 976 arendalyq páter turǵyn úı kezeginde turǵan azamattarǵa beriledi. Onyń ishinde 378-i – kópbalaly otba­sylarǵa, 298-i – áleýmettik osal toptarǵa, 300-i jumys isteıtin jastarǵa beriledi.

Qurylys basqarmasynyń aıtýynsha, 9 aıda 357, 2 myń sharshy metr turǵyn úı tapsyrylyp, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda ósim 118 paıyzdy qurady. Jyl sońyna deıin 254,8 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa beri­ledi. 201 kópqabatty turǵyn úıdi ınje­nerlik ınfraqurylymmen qamta­masyz etý maqsatynda 34 nysannyń qurylysy júrgizilýde. 1 nysannyń qurylysy aıaqtalyp, 39 turǵyn úı jáne 1 mektep qajetti ınfraqurylymmen qamtylǵan.

Medısına quraldaryn óndirýdi qolǵa aldy

Indet asqynyp turǵan jaz basynda Shymkent qalasynyń medısınalyq mekemeleri biraz synaqpen betpe-bet keldi. Ásirese jasandy tynys aldyrý apparatynyń jetispeýshiligi baıqaldy.

Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin shahardaǵy «Qazmedprıbor» mekemesi naýqastarǵa arnalǵan biregeı qurylǵy jasap shyǵara bastady. Shahardaǵy medısınalyq ujymdarǵa aldaǵy ýaqytta 100-den asa jasandy tynystandyrý quraly jetkizilmek. Pandemııa kezinde naýqastardyń ómirin saqtaýǵa eń qajetti qurylǵy jasap shyǵaratyn kásiporynnyń jumysymen Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenov tanysty. Covid-19 in­detiniń yqtımal jańa tolqynyna daıyn­dyq barysyn, jańa apparattardyń óndiris qýatyn pysyqtady.

«Qazmedprıbor» mekemesinde jasandy tynystandyrý apparatyn qurastyrý má­se­lesi koronavırýs indeti órship turǵan jaz­­da kóterilgen. Sol ýaqytta qalalyq ákim­­dik pen kompanııa jetekshileri vırýs juq­tyryp, sonyń saldarynan ókpesi q­a­byn­­ǵan naýqastardy emdeýge asa qajet ja­san­dy tynystandyrý apparattaryn ózi­­mizde shyǵarý máselesin talqylaǵan bo­la­tyn. Sol kelisim nátıjesin berip, kom­­­panııada arnaıy apparattardy quras­ty­ra­tyn jeli ashyldy. Munda 30-ǵa jýyq ma­man jumys isteıdi. Jeliniń óndiris qýa­ty táýligine 20-25 apparat shyǵarýǵa jetedi.

«О́kpeni jasandy tynystandyrý apparattaryn qurastyratyn mamandarymyz arnaıy daıyndyqtan ótken. Bul apparat jabdyǵynyń 60 paıyzy Qazaqstanda jasalǵan, qalǵan bólshekteri AQSh, Qytaı jáne Germanııadan jetkiziledi. О́zimizde shyǵarylǵan soń, baǵasy basqa balamalarynan 20 paıyzǵa tómen. Aldaǵy ýaqytta Shymkent qalasyna ǵana emes, elimizdiń basqa da qalalaryna jetkizýdi josparlap otyrmyz. Mysaly, Almaty, Qaraǵandy, Atyraý qalalarynyń ákimdikterimen kelisimshart jasadyq. Jalpy, osy ýaqytqa deıin Qazaqstannyń barlyq óńirine bizdiń kompanııanyń 50 mlrd-tan asa medısınalyq qural-jabdyǵy jetkizilgen», deıdi «Qazmedprıbor» JShS dırektory Qanybek Qanatbekuly.

Shymkenttik óndirýshi jyl sońyna deıin elimiz boıynsha 500 jasandy tynys­tandyrý apparatyn jetkizýdi jos­parlap otyr. Degenmen negizgi tutynýshy Shymkent qalasy bolmaq. Qalalyq den­saý­­lyq saqtaý basqarmasynyń jetek­shi­leriniń aıtýynsha, úshinshi megapolıste qurastyrylǵan alǵashqy jasandy tynystandyrý apparatyn №1 aýrýhanada synaqtan ótkizipti.

«Koronavırýstyń yqtımal jańa tolqynyna daıyndyq barysynda Shymkenttegi medısınalyq mekemelerdiń qurylǵylarǵa degen suranysynyń negizin osy jergilikti óndirýshi qamtamasyz etip otyr. Osy aıdyń sońyna deıin 126 jasandy tynystandyrý apparaty densaýlyq saqtaý basqarmasyna tapsyrylady. Odan bólek bizge qajet «Bobrov» apparaty, reanımasııalyq kereýetter men jabdyqtar da osynda shyǵarylady. Eń bastysy – otandyq ónimderdiń tıisti lısenzııasy bar», deıdi shahardyń bas dárigeri Baqytjan Pozılov.

Kásiporyn jumysymen tanysqan qala ákimi M.Áıtenov naýqastardy emdeýde otandyq medısına ónimderin de paı­dalanýǵa shaqyrdy. Sondaı-aq qajetti provızorlyq tósektik oryn osy epı­demııalyq ahýalǵa baılanysty ázirlenetinin jetkizdi.

«Osydan 3-4 aı buryn, jazdaǵy jaǵ­daıǵa baılanysty «Qazmedprıbor» meke­mesiniń basshylyǵymen kezdesýde jasandy apparat shyǵaramyz dep edi. Mine, sol kúnge jetip otyrmyz. Osy aptanyń sońyna deıin qaladaǵy medısınalyq meke­melerge 88 apparat jetkiziledi. Bu­ǵan qosa 200-deı monıtorǵa, basqa da qajet ónimderge tapsyrys berdik. Shym­kent qalasynyń densaýlyq saqtaý salasyn damytyp, arnaıy medısınalyq qural-jabdyqtar satyp alý úshin bıyl jer­gilikti bıýdjetten 6,6 mlrd teńge bólin­di. Bul – 2019 jylǵy qarjymen salys­tyrǵanda 6 ese kóp. Osylaısha Mem­leket basshysynyń turǵyndarǵa sapa­ly medısınalyq qyzmet kórsetý jónin­degi tapsyrmasyn oryndap jatyr­myz. Jazdaǵy indet kezinde qalada provı­zorlyq oryndarda barlyǵy 3 810 tósektik orynǵa jetkizip edik. Al qazir 5 myńnan asa tósektik orynǵa daıynbyz. Materıaldyq turǵydan daıyndalyp, qosymsha 3 kompıýterlik tomografııa apparatyn aldyrdyq, búginde olardyń sany 17-ge jetti. Bizdiń esep boıynsha kúnine 1500-2000 adam KT-dan tekserýden óte alady. Buǵan qosa ottegi núktelerin qarastyryp, jansaqtaý bólimderin daıyndadyq. Qazirgi tańda Shymkent boıynsha koronavırýs indetimen kúreske arnalǵan 1 060 tósektik  oryn bar. Jaman aıtpaı, jaqsy joq, jaǵdaı ýshyǵa tússe, bes saǵattyń ishinde 4 myń orynǵa, al táýliktiń ishinde 5 myń orynǵa jetkize alamyz. Sonymen qatar №2 aýrýhanada kúrdeli jóndeý jumysy júrgizilýde, ol jerde indetke shaldyqqandardy emdeý úshin qosymsha 500 oryn qaralady», dedi M.Áıtenov.

Qala ákimi shahardaǵy epıdemııalyq jaǵdaıdy turaqtandyrý úshin júıeli jumys istelip jatqanyn, ınfeksııa oshaq­tary jáne vırýs juqtyrǵan naýqas­tarmen baılanysta bolǵan adamdar ambýla­tor­lyq baqylaýǵa alynǵanyn, ol úshin jergilikti emhanalarda 200-den asa mobıldi brıgada jasaqtalǵanyn aıtty.

Kógaldandyrýǵa basa kóńil bólinedi

Iri qalalar úshin birinshi kezekte ekologııa máselesi, onyń ishinde taza aýa óte mańyzdy. Jaǵdaıdy qalypta ustap turý úshin qalanyń ósimdik jamylǵysyn kútip-baptap, jasyl beldeýin keńeıte túsý qajet-aq.

Búginde osy baǵytta Shymkent qalasy­nyń tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasy birqatar jumys atqarǵan. Sonyń biri «Jasyl beldeý» mekemesiniń mamandary bıyl 250 gektar aýmaqqa orman patologııalyq tekserýlerin júrgizdi. Sondaı-aq orman órtiniń aldyn alý maqsatynda myń gektarǵa jýyq jer ýchaskesiniń 30 shaqyrymyna mıneraldy jolaq salǵan.

70 gektar jer jyrtylyp, 60 gektar aýmaqtaǵy aǵashtar kesilip, kesilgen shyrpylar syrtqa shyǵarylǵan. 20 gektar aýmaqqa sýǵarý aryqtary jasalǵan jáne 25 gektarǵa egilgen kóshetter arasy qopsytylǵan. Al 25 gektar jerde aram shópter shabylǵan. Búginde 396 gektar jer ýchaskesi tolyǵymen jyrtylyp, aǵash egýge daıyndalypty.

Sonymen qatar «Badam orman jáne janýar­lar dúnıesin qorǵaý jónindegi» MM-ne qarasty orman tuqymbaǵynda egil­gen aǵash-kóshetterdi kútip-baptaý ju­mys­tary júr­gizilgen. 9 aı kóleminde jalpy 2 gektar jerge sýǵarý, aram shóp­terden tazartý já­ne mıneraldy tyńaıt­qysh engizilgen. Odan ózge, basqarma maman­darynyń máli­­metinshe, 11 gektardy alyp jatqan Shym­­saıa shatqalynda da egil­gen aǵash-kó­shet­terge kútip-baptaý jumystary júrgizilýde.

Shymkent