Pikir • 14 Qańtar, 2021

Kemeline kelgen eldiń kelbeti

31 ret kórsetildi

Úsh onjyldyqty tarıh jylnamasyna jazdyrǵan táýelsizdigimizdiń syndarly sátteri men kemeldengen kezeńderine sarabdal baǵa berip, el erteńin jasampaz urpaqpen saralaǵan Memleket basshysynyń «Táýelsizdik bárinen qymbat» maqalasy ár qazaqstandyqtyń kókeıindegi «óz oıyn» dóp basyp, túıtkilderiniń sheshýin tapqandaı.

 

Táýelsiz memlekettiń irgesi qalan­ǵan alǵashqy jyldardan bastap, keregesi keńeıip, shańyraǵy bıik­tegen ekinshi onjyldyqta, qana­tyn keńge jaıyp, álemdik deń­geıde sharyqtaı bastaǵan úshinshi onjyl­dyqta baǵyndyrǵan mejele­rimizdi bir maqsatqa ákelip tujy­rym­daıdy. Bul – ádiletti memleket. Osy ádiletti memlekettiń shejiresin túgendeýge jol ashqan «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasyndaǵy jetis­tikterimizdi tól tarıhymyzdyń tııa­naqty jazylýymen sabaqtastyrady. Maqalada atap kórsetilgen tarıhı kezeńderdiń zerttelýindegi kemshin tustardyń basty sebebi – tarıhqa ǵylymı ustanymy joq tulǵalardyń «aralasatyndyǵy». Ulttyq múd­dege saı keletin kóp tomdyq jańa tarıhymyzdyń áli tolyq jazyl­ma­ǵandyǵyn, akademııalyq úlgidegi jańa tarıhymyzdy jazýdy dereý bastaý kerektigin mindetteıdi. Qalaı jazýdyń aıqyn jolyn usynady: «Árbir halyq óziniń arǵy-bergi tarı­hyn ózi jazýy tıis. Bóten ıdeo­logııanyń jetegimen júrýge bol­maıdy... Tarıhpen saıasatkerler emes, tarıhshylar aınalysýy kerek».

Ult tarıhyn boljammen emes, dáleldi aqıqatpen túzetin – tarıh­shylar ǵana. Osy tusta Qadyr aqynnyń:

О́kinishti

Kóp nárseni kesh bilgen.

Oqymysty!

Kómek kútpe esh tilden!

Tarıh qymbat qandaı bolsa, sol kúıde,

Táýir tarıh suramaımyn esh­kimnen! – degen óleń joldary Mem­leket basshysynyń salıqaly oılary­men úndeskendeı.

Maqalanyń mazmuny kóp túıt­kildiń túıinin tarqatyp, baıyp­ty oılarymen basty qundy­lyq­tarymyzdy qasterleý men qadirleı bilýdi ár azamattyń ar-ojdany men sanasyna júkteıdi. Ata-babamyzdyń qanymen qorǵalyp, Ata zańymyzben halyqtyń menshigine aınalǵan jerimizdiń baǵasy «Qazaq úshin toqymdaı jerdiń ózi – qymbat, bir ýys topyraqtyń ózi – altyn» qanatty sózimen beriledi. Taba­nyn tiregen jerinde turyp, Jer máselesin urandatyp, qur daq­pyrttyń jeteginde júretinderge «qa­zaqtyń jeriniń eshbir sheteldiktiń menshigine berilmeıtindigin, eshqashan satyl­maıtyndyǵyn» aqıqat túrinde eskertedi. Qasıetti qara jerdiń baǵasyn bilip almaı, ony qorǵaı bi­lýimiz – ekitalaı. Týǵan jerdiń bir ýys topyraǵyna zar bolǵan boz­daq­tardyń taǵdyry – osynyń dáleli.

Táýelsiz elimizdiń máńgilik úshta­ǵanynyń biri – ana tilimiz týraly da maqalada alǵash ret memle­kettik deńgeıde Paryz ben Mindet tóńireginde oı qozǵalady. Qazaq tili­niń memlekettik mártebesi, Til týraly zańdar, tilderdi damytý maq­satyndaǵy baǵdarlamalar otyz jyldyq tarıhymyzda qazaq tilin meńgerýdi emes, meńgertýdi min­det tutyp kelgeni ras. 90-jyl­dardyń basynda Úkimet tarapynan qar­jylandyrylǵan til úıretý úıir­meleri, arnaıy kýrstar mekemeler men uıymdardyń qyzmetkerlerine qyzmet etti. Mektepter men joǵary oqý oryndaryndaǵy memlekettik tildi meńgertý saǵattary ulǵaıtyldy. Biraq nátıje mardymsyz bolyp, keıin úıirmeler tarap, saǵattar yq­shamdala bastady. О́ıtkeni úıren­gisi kelmegen tulǵany qandaı qara­jatpen, qandaı ádistememen úıret­seń de, memlekettik tildi meńgertýge bolmaıtyndyǵyn ýaqyt dáleldedi. Táýelsizdigimizdiń otyz jyldyq tarı­hyndaǵy memlekettik tildi meńge­rý deńgeıin saralaı kelip, Prezı­dentimiz «Memlekettik tildi bilý – Qazaqstannyń árbir azam­a­tynyń paryzy. Mindeti dep te aıtýǵa bolady» degen tujyrym jasaıdy. Paryz ben mindetti júzege asyrý úshin aldymen ár adamda nıet bolý kerek ekendigin de nazardan tys qaldyrmaıdy.

Táýelsizdigimizdiń qundylyǵyn oqyrmanyn eleń etkizer «Táýelsizdik – bárinen de qymbat» degen taqy­ryp­taǵy maqalamen aıshyqtap bergen Memleket basshysy egemen elimizdiń tórtinshi onjyldyqtaǵy rýhanı belesin, kemel kelbetin, aıqyn maq­satyn jańa tarıhymyzdyń jalǵasy ispettes jeke-jeke baǵdarlama tul­ǵasynda usynǵandaı.

 

Edil MAMYTBEKOV,

Parlament Senatynyń depýtaty,

Qaısar QADYRQULOV,

Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń oqytýshysy

Sońǵy jańalyqtar

Naýryz aıynda aýa raıy qandaı bolady?

Aýa raıy • Búgin, 13:30

Nur-Sultan «sary aımaqqa» qaıta endi

Koronavırýs • Búgin, 10:41

Qazaqstanda lombardtar jabylady

Ekonomıka • Búgin, 10:30

Shymkentte otbasylyq bıznes damyp keledi

Aımaqtar • Búgin, 09:53

Búgin 1 naýryz – Alǵys aıtý kúni

Rýhanııat • Búgin, 09:13

Bakýden ushqan bulbul

О́ner • Búgin, 06:57

Juptyq synda top jardy

Sport • Búgin, 06:55

Jambyl jyly jyrlaıdy

Rýhanııat • Búgin, 06:53

Alty medalmen oraldy

Sport • Búgin, 06:52

«Metallýrgpen» baq synaıdy

Sport • Búgin, 06:51

Balalar kitaphanasy jańartyldy

Ádebıet • Búgin, 06:50

Alǵys gımni shyrqaldy

Aımaqtar • Búgin, 06:48

Jelaıaqtar О́skemende saıysty

Sport • Búgin, 06:47

Jas balýandar beldesýi

Sport • Búgin, 06:46

Qysqy trıatlon jarysy ótti

Sport • Búgin, 06:44

Kitap-adamdar

Ádebıet • Búgin, 06:38

Rektor etalony

Rýhanııat • Búgin, 06:36

О́zgege uqsamaıtyn ómir

Rýhanııat • Búgin, 06:34

Abyz aqyndy Anadoly ulyqtady

Ádebıet • Búgin, 06:33

Jambyl murasy – ult rýhanııatynyń aınasy

Rýhanııat • Búgin, 06:31

Ǵasyrlyq shejiresi bar áýlet

Qoǵam • Búgin, 06:26

Kóńili darhan halyq

Qoǵam • Búgin, 06:17

Júregimiz – Qazaqstanda

Qoǵam • Búgin, 06:14

Boıymda qazaqylyq bar

Qoǵam • Búgin, 06:13

Álemde balamasy joq biregeı teatr

Teatr • Búgin, 06:11

Uqsas jańalyqtar