Qoǵam • 06 Sáýir, 2021

Adam ómirin qutqarýshylar

207 ret kórsetildi

Elimizdiń batysyndaǵy kópsalaly medısınalyq-profıldi mekeme –Aqtóbe Medısına ortalyǵyndaǵy joǵary sanattaǵy kardıohırýrg, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty Berik Qasymov basqaratyn kardıohırýrgııa bólimshesiniń dárigerleri júrek naýqasyna shaldyqqan talaı azamatty aıaqtan turǵyzǵan kásibı mamandar. Sonyń bir dáleli, byltyr shildeniń basynda koronavırýs órshigen tusta kardıohırýrgııa bólimshesiniń qyzmetkerleri óz ómirin qaterge tige otyryp, ókpeni jasandy jeldetý apparatynyń kúshi jetpegen naýqastardy aman alyp qaldy.

О́tken jyldyń maýsym-shildesinde koronavırýs indeti sharyqtap turǵanda kardıohırýrgter ómir men ólimniń arasynda jatqan naýqastardy qutqarýǵa barynsha kúsh saldy. Olar júrekke ota ja­salǵannan keıingi naýqastyń ók­pesine qosylatyn apparatty qoldandy. Koro­navırýsqa shaldyqqandardy emdeý hattamasyna múlde qaıshy bolsa da, amalsyzdan osyndaı amalǵa barǵan. «Ádette koronavırýsqa shaldyǵyp, tynys alýy qıyndaǵan naýqas reanımasııa­da jatady. Bul jerde de hali nasharlasa, ókpeni jasandy jeldetý apparatyna qosady. Al eger apparattyń shamasy kel­mese ne isteý kerek? Jazda Aqtóbe me­dı­sına ortalyǵyna koronavırýsqa shal­dyq­qandar kóptep túsip jatty. In­fek­sııalyq bólimshede aýyr halde jat­qan, ókpeni jasandy jeldetý apparatynan ajyratylǵan eki naýqasqa «EKMO» apparatyn (ekstrakorporaldi membrandy oksıgenasııa) qostyq. Oǵan jasandy qan aınaldyrý apparaty taǵy jalǵanady. Birinshi naýqas kótere almady, júrip ketti. Ol buryn eki ret ınfarkt alǵan eken. Ekinshisin aman alyp qaldyq».

Olar 29 jastaǵy Aleksandr Losevtiń ómiri úshin kúresip, ajal tyrnaǵynan qutqardy. «COVID-19 sonshalyqty aýyr dep oılamadym. Maýsym aıynyń ortasynda Shalqar aýdanyna baryp kelgen soń qatty aýyrdym. Áýelgi kúnderi boıym­dy álsizdik bıledi, ystyǵym kóterildi, dári-dármek kómektespedi. Eki aptadan soń júre almaı qaldym. Tunshyǵa bastadym. 6 shilde kúni jedel járdem shaqyr­tyl­dy. Meni medısına ortalyǵyna jet­kizdi. Satýrasııa óte tómen. Aýa jetpeı tunshyǵa bastaǵanda, ókpeni jasan­dy jeldetý apparatyna qosty. Biraq kómektespedi. Esim­nen aıryldym. Hı­rýrgter narkozdyń kó­megimen ókpeni almastyratyn apparatqa qosypty. 16 kún osy apparatta jattym. Dárigerler kúni-túni baqylap turdy. Bir kúni ózdiginen demala alady dep apparattan ajyratty. 28 shilde –dárigerler meni ajaldan qutqarǵan kún. Men ómirimdi qutqaryp qalǵan Aq­tóbe medısına ortalyǵy kardıohırýrgııa bólimshesiniń meńgerýshisi Berik Jaqsylyquly Qasymovqa erekshe rızamyn. Osy azamat meni ómirge qaıta ákeldi. Sol kúnderi osy ortalyqqa naýqastar óte kóp túsip jatty. Medısına qyzmetkerleri kúni-túni qabaq shytpaı naýqastardy tikesinen tik turyp júrip emdedi. Kúndiz-túni uıyqtamaı, aýyr kıimmen qapyryq ystyqta qatty sharshap júrse de, ústi-ús­tine túsip jatqan naýqastardan kómek­terin aıaǵan joq. Basymnan ótken osy jaǵdaıdan keıin ár adam óz ómirin de, ózgeniń ómirin de saqtaýdy jete túsinýi kerek dep senimdi túrde aıtamyn. Bizge syrttan eshkim kó­mekke kelgen joq, basy­myzǵa is túskende óz dárigerlerimiz ben medbıkelerimiz ǵana qutqardy», deıdi Aleksandr Losev.

2008 jyly Aqtóbede aımaqtyq kardıohırýrgııa ortalyǵy ashyldy. Osy ortalyqtyń ashylýyna sol kezdegi Aqtóbe memlekettik medısına ýnıversıtetiniń rektory, medısına ǵylymdarynyń doktory Sálim Berkimbaevtyń yqpaly zor boldy. Ortalyq ashylǵan boıy júrek yrǵaǵy buzylǵan naýqastardy emdeýge ar­nalǵan arıtmologııalyq kereýet sany kóbeıtildi. Sol jyldary aqtóbelik dári­gerlerdiń biliktiligin arttyrýǵa erek­she kóńil bólindi. Ozyq sheteldik klı­nıkalarda bilimin jetildirgen kardıo­hırýrgter júrek qaqpaqshalaryn aýys­tyrý men qan tamyrlaryn keńeıtýdi jaqsy meńgerip, týabitti aqaýlary bar naýqastarǵa ota jasaı bastady. Sodan keıin júrekke ashyq túrde jasalatyn otalarǵa kóshti. Berik Qasymovtyń aıtýynsha, dárigerlik qyzmettiń osy túri 5-6 mamannyń qatysýymen jasalatyn adam ómirine qaýiptiligi óte joǵary ke­shendi ota­lar sanatyna kiredi. «Bul jerde bilikti mamandardan bólek qymbat ke­shendi apparattar kerek. Otalarǵa ar­nalǵan keshendi jabdyqtardyń eń ozy­ǵy Eýropa men AQSh-ta jasalynady. Ota jasaıtyn apparat jaqsy bolsa, hı­rýrgtiń jumysy jeńildeıdi», deıdi ol.

Berik Jaqsylyquly 2007 jyly Izraıl­degi Tel-A-Shomer qalasyndaǵy medısınalyq ortalyqta 4 aı bilim jetil­dirgen kezde, ızraıldik mamandarmen birge 3D formatynda júrekti aınaldyryp kórsetetin apparattyń kómegimen jasalatyn otalarǵa qatysqan.

Búginde osy ortalyqta tájirıbeli kar­dıohırýrgter mektebi qalyptasty. Sonyń bir dáleli, sońǵy tórt jyldan beri kardıo­hırýrgııa bólimshesiniń dárigerleri 3 myńnan astam adamnyń ómirin qutqardy.

2015 jyldyń qarashasynan bastap oblystyq balalar aýrýhanasynda kardıohırýrgııa bólimshesi ashyldy. Berik Jaqsylyquly: «Jańa týǵan nárestege ota jasaý 3-4 jastaǵy balaǵa jasaǵan otadan áldeqaıda aýyr. Alaıda sábıdiń ómir súrýi úshin dáriger qoldan kelgenniń bárin jasaýy tıis. Osy jaǵyn jańa dúnıe esigin ashqan sábıge ota jasaýǵa qarsylyq bildiretin ata-analarǵa eskertemiz. Qa­zir balalar arasynda týabitti júrek aýrý­larynyń túrleri kóbeıip barady. Osydan eki jyl buryn Aqtóbe oblysynda dúnıege kelgen 20 myńǵa jýyq sábıdiń 140-160-sy týabitti júrek aýrýyna shaldyqqandyǵy anyqtaldy. Jú­rek naýqasynyń jeńil jáne aýyr túri bolady. Tórt jyldan beri aqtóbelik dárigerler onyń eki túrine de ota jasap júr», deıdi.

Hırýrgtiń aıtýynsha, sábılerdiń týabitti júrek syrqatyna shaldyǵyp ómir­ge kelýiniń túrli sebepteri bar. Jatyr­da­ǵy uryqtyń alǵashqy úsh aıynda ishki aǵ­zalary damıdy. Osy kezde syrttan jasalǵan «shabýyldar» uryqqa kesel bolyp jabysady. Oǵan jatyrdaǵy nárestege ınfeksııanyń juǵýy, anasynyń juqpaly syrqatqa shaldyǵýy ne dári-dármekti qabyldaýy sebep bolýy múmkin. Sol úshin de júktilikke jaýapty qaraý kerek. Qazirgi kez­de ýltradybystyq tekserý kezinde uryq­tyń alǵashqy aıynda aqaýlary anyq­talsa, dárigerler júktilikti erte buzý­ǵa keńes beredi. Kóp jaǵdaıda ata-ana kelis­peı jatady. Biraq ómir boıy naýqas, mú­gedek sábıdi ómirge ákelý, ony baǵyp-qaǵyp ósirý áke-sheshe úshin ońaı emes. Sol úshin júktilikti jos­par­laý máselesine óte jaýapty qaraý kerek.

Koronavırýs indeti órshigen kezde naýqastardy ajaldan arashalaǵan hı­rýrgtiń óz túıgeni bar. Berik Qasymov ókpeni jasandy jeldetý apparaty almaıtyn óte aýyr haldegi naýqastardy «EKMO» apparatynyń kómegimen aman alyp qalýǵa bolady dep koronavırýsty emdeý protokolyna engizýdi usyndy. О́kinishke qaraı, qazir Aqtóbe oblysynda «EKMO» apparaty bar bolǵany eki dana ǵana. Qazir onyń bireýi Medısına ortalyǵynyń, al ekinshisi – oblystyq balalar aýrýhanasynyń kardıohırýrgııa bólimshelerinde tur. Osy apparatty kóptep satyp alý kerek dep aıtqan tájirıbeli mamannyń usynysyna ázir eshkim nazar aýdarmaı otyr.

 Júregi ustap qalǵan naýqastardyń ómirin qutqarý úshin sanaýly sekýndtar ǵana kerek. Ásirese, ınfarktke shal­dyqqan adamǵa birer mınýt qana sheshýshi ról atqarady. Hırýrgter muny «altyn saǵat» dep ataıdy. Bul jerde aýa jetpeı tunshyǵyp jatqan naýqasqa sanaýly úsh-tórt mınýt ishinde kómek kórsetip úlgerý kerek. Osy jaǵynan Berik Qasymov Aq­tóbe qalasynda eki máseleni shuǵyl she­shýdi usynady. Birinshisi, qymbat bolsa da ókpeni almastyratyn «EKMO» jabdyǵyn kóptep satyp alý kerek. Oǵan naýqastyń qanyn aınaldyratyn, kómir­qyshqyl gazyn áketip, ottegine qanyq­tyrǵan kúıde aǵzaǵa qaıta aınaldyryp ákeletin jasandy qan aınaldyrý appa­raty qosylady. Ekinshi másele – shuǵyl kómek kórsetetin kardıologııalyq ortalyqtardy qalanyń ár bóliginde ashý kerek. Qazirgi ýaqytta jú­regi syr bergen naýqastardy qalanyń úsh medısınalyq mekemesi qabyldaıdy. Sonyń biri Aqtóbe medısına ortalyǵy, ekinshisi jedel járdem aýrýhanasy, úshin­shisi – qalalyq aýrýhana. Alaıda osy úsh mekemeniń kardıologııalyq bólim­she­leriniń qabyldaý kesteleri ártúr­li. Sondyqtan jedel járdem shuǵyl kó­mekti qajet etetin naýqastardy ár mez­gilde qabyldaıtyn úsh ortalyqqa kezek-kezek tasýǵa májbúr. Onyń ústine, bul medısınalyq mekemeler bir-birinen óte alshaq ornalasqan. Máselen, qalanyń shet jaǵynda turatyn naýqastardy osy ortalyqqa jedel járdem 25-30 mı­­nýt­ta jetkizedi. Sebebi turǵyndar eń kóp sho­ǵyr­­lanǵan Zarechnyı nemese Jı­lıan­ka eldi mekenderi men Aqtóbe Me­dı­sına ortalyǵynyń arasy 30 sha­qyrym. «Naý­qasty aýrýhanaǵa shuǵyl jet­ki­zýge kóp ýaqyt ketetindikten, biraz adam­­nyń ómirin qutqara almaı jat­qa­ny­myz shyndyq», degen Berik Jaq­sy­­lyquly qalanyń ár shetinde birneshe kardıologııalyq ortalyq ashýdy usyndy. О́ńir medısınasynyń jetistigin de, kem­shilik tustaryn da jaqsy biletin bilikti dá­­ri­gerlerdiń keńesiniń qa­zirgi tusta óte qa­­jet ekenin jurtshylyq jaqsy túsinip otyr.

 

Aqtóbe oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Tekeli laı kóshkininen tazartylyp jatyr

Aımaqtar • Búgin, 19:53

Bıyl Almatyda myń jas baspanaly bolady

Aımaqtar • Búgin, 17:44

AQSh-ta shirkeýge shabýyl jasaldy

Oqıǵa • Búgin, 17:15

Batys Qazaqstanda jastar shtaby quryldy

Aımaqtar • Búgin, 16:23

Dollar qymbattady

Qarjy • Búgin, 15:55

Uqsas jańalyqtar