– Ikram Adyrbekuly, Táýelsizdik alǵan sát esińizde me? Bul tarıhı oqıǵany qalaı qabyldadyńyz? Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda qandaı qıyndyqtar boldy?
– Qazaqstan álemdegi táýelsiz elder qataryna qosylyp, quqyǵy bir, azat, derbes memleket bolǵanyna jaqynda otyz jyl tolady. Osy bir tarıh ólshemindegi qysqa ýaqytta qazaq ulty ǵalamat jetistikke jetti, tuǵyry bıik, shekarasy shegendelgen egemendi el atandy, óz taǵdyryn ózi aıqyndaıtyn dárejege ıe boldy, halyqaralyq qoǵamdastyqta abyroı, bedeli artty. Iаdrolyq qarýdan bas tartyp, Azııadaǵy ortaq qaýipsizdikti qamtamasyz etetin uıym quryp, álemde, óńirde beıbitshilik pen ózara senimniń ornyǵa túsýine zor úles qosty. О́tken zamandy eske túsirip, qazirgi elińizdiń jetken dárejesin oılasańyz, qýanyshqa bólenesiz, túsine bilgen adamǵa bul – shyndyq.
Mine, sol elimiz táýelsizdigin alǵan tusta biz orta jasqa kelip qalǵan bolatynbyz. Keńestik dáýirdiń salǵan jolymen, tártip-talabymen óstik, bilim aldyq, qyzmet ettik. Bizge ol qoǵam eshqashan ózgermeıtindeı kórinetin. Biraq 80-jyldardyń aıaǵy men 90-jyldardyń basynda tek Qazaqstanda ǵana emes, jalpy Keńes Odaǵynyń keńistiginde júıege qarsy narazylyqtar, qozǵalystar paıda bolyp, jappaı jetispeýshilik, kedeıshilik oryn aldy, kommýnıstik ıdeologııaǵa negizdelgen qoǵamnyń bolashaǵyna kópshilik kúmánmen qaraı bastady. Aqyry Keńes Odaǵy ydyrap, tarap bitti. Qazaqstan ortalyqpen tyǵyz qarjy-ekonomıkalyq baılanysyn úzbeı, ydyraý prosesin sońyna deıin sabyrlyqpen kútti. Asyqpaǵan sebebi – bul prosestiń qalaı da bolatyny belgili edi. Bizdiń bılik kópetnosty eldegi tynyshtyqty, turaqtylyqty saqtap qalý úshin, asyqpaı, aqylmen, baıyppen áreket jasady.
Táýelsizdik alý qaı ultqa bolsyn – zor baqyt, basqa qonǵan baq. Qazaq halqy úshin bul – ǵasyrlar boıy jaýgershilikpen ótken ata-babalarymyzdyń armany. Árıne, biz ony tereń sezindik, qýandyq, baqytqa bólendik. Onyń artynda qansha qıyndyq bar ekenin de ile ańǵara bastadyq. Qazaqstanǵa burynǵy ortalyqtan keletin qarjy men kómek sap tyıyldy. Onyń ústine, sol qıyn kezeńde elimizde turyp jatqan ózge etnos ókilderi óziniń tarıhı otanyna kóshe bastady. Olardyń kóbi elimizdegi iri kásiporyndardyń jaýapty qyzmetkerleri, jumysshylary, mamandary bolatyn. Al qazaq ultynyń ishinen aýyr ónerkásipte birinshi basshy nemese orta deńgeıde basshy bolyp qyzmet atqarǵandar sany azdaý boldy. Sondaı bilikti mamandardyń ketip qalýy kóp qıyndyq týǵyzdy. Ásirese, Máskeýden Kommýnıstik partııanyń sheshimimen taǵaıyndalǵan iri kásiporyn basshylary eldiń bolashaǵyna kúmánmen qarady, jergilikti bılikke asa qoldaý bildire qoımady. Osyndaı jaǵdaıda iri kásiporyndar jumysshylary Úkimetten, Memleket basshysynan tezirek jaǵdaıdy túzep, jalaqy men zeınetaqyny ýaqtyly berýdi talap etýmen boldy. Bılik tarapynan Táýelsizdikti saqtaý úshin kópetnosty halyqtyń senimine kirip, shuǵyl qımyldar, is-áreketter jasaý qajettigi týyndady. Sol tusta úkimet jekeshelendirý prosesin jedel júrgizýge májbúr boldy dep oılaımyn. Qazaq ultynan halyqaralyq qarjylyq uıymdarmen jumys isteıtin, shetten qarajat tarta alatyn, naryqtyq júıeni jetik biletin azamattar az boldy. Sol kúrdeli kezeńdi syrttan kelgen bıznes ókilderi utymdy paıdalandy. Birshama iri kásiporyn halyqaralyq saýdada tájirıbesi bar, sheteldik bankterden qarjy tarta alatyn, kúrdeli máselelerdi shuǵyl sheshe alatyn azamattardyń qolyna ótip ketti. Negizgi maqsat – táýelsizdikti saqtaý boldy da, sol asyǵys qabyldanǵan sheshimder táýelsizdikke tólegen qunymyz sekildi kórinedi maǵan búginde. Degenmen qazaqtyń jeri baı, asty men ústi paıdaly qazbaǵa áli de toly. Ony ıgerý bolashaq urpaqtyń enshisinde dep oılaımyn. Elimizde zaman talabyna saı tereń bilimdi, patrıot, ultjandy jastar ósip kele jatyr, sol sebepti bul máselege optımıstik turǵyda qaraımyn.
– Sońǵy 30 jyldaǵy eldiń negizgi jetistikterine toqtala ketseńiz. Áli de aqsap turǵan salalar qaısy?
– Qazaqstannyń sol kezdegi Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń moınyna óte aýyr júk túskeni barshaǵa belgili. Birinshiden, jańadan paıda bolǵan táýelsiz memleketti halyqaralyq qaýymdastyqqa tanystyrý, moıyndatý, Birikken Ulttar Uıymyna, basqa da bedeldi halyqaralyq uıymdarǵa múshe bolý, yqpaldy memleketterde elshilikter ashý, olarmen tyǵyz qarym-qatynas ornatý sekildi jańa asa ózekti máseleler týyndady. Ishtegi ekonomıkalyq jaǵdaıdyń qanshalyqty qıyn bolǵanyn joǵaryda aıtyp óttik. Odan bólek, shekaramyz áli resmı belgilenbegen edi, keńes dáýirinde kelisilgen shekaradan basqa arnaıy sheshim, qujat bolmady. Memlekettiń, táýelsizdiktiń taǵdyryn aıqyndaıtyn eń mańyzdy másele – osy shekara máselesi. Buryn keńes dáýirinde Damansk aralynda shekaraǵa baılanysty Keńes Odaǵy men Qytaı arasyndaǵy qaqtyǵysta qansha áskerdiń mert bolǵany belgili. Jalańashkól tusynda da sondaı qaqtyǵys boldy. Bul sol kezge deıin eki el arasyndaǵy shekara máselesiniń tolyq sheshilmegenin kórsetedi. Buryn shekara máselesi boıynsha Qytaımen tek Keńes Odaǵy kelissóz júrgizetin bolsa, endi Ortalyq Azııa memleketteri jeke-jeke osy kúrdeli máselemen aınalysýy kerek boldy. Reseıdiń sol kezdegi Prezıdenti B.Elsınmen N.Nazarbaevtyń jaqsy qarym-qatynasta, syılastyqta, dostyqta bolǵany belgili. Soǵan baılanysty Reseıdiń syrtqy ister mınıstrligi bizge Qytaımen jasalǵan burynǵy qujattardy paıdalanýǵa múmkindik berdi. Sonymen qatar olar bizdiń shekaraǵa baılanysty ustanymdardy qoldap otyrdy. Osylaısha, bizde quqyqtyq negiz boldy. Ekinshi jaǵynan, Prezıdent Nursultan Nazarbaev Qytaıdyń sol kezdegi Tóraǵasy Szıan Szemınmen tyǵyz qarym-qatynas, syılastyq, túsinistik, senim ornata bildi. Sonyń nátıjesinde shekara máselesi uzaqqa sozylmaı ońtaıly sheshile bastady. Birinshi shekaranyń syzyǵyn anyqtaý – delımıtasııa prosesi júrdi, odan keıin demarkasııa jasaldy. Osylarǵa jol ashqan sońǵy qujatqa 1996 jyly Szıan Szemınniń Qazaqstanǵa kelgen memlekettik saparynda qol qoıyldy. Osylaısha Qazaqstan – Qytaı arasyndaǵy shekara máselesi túbegeıli sheshimin tapty. Jalpy, Qytaıdyń tarıhynda bir elmen shekara máselesin túbegeıli sheship tastaǵany sırek. Japonııa, Ońtústik Koreıa, Fılıppın, Vetnam, Nepal, Úndistan kórshi Qytaı elimen shekara máselesin osy kúnge deıin tolyq sheshe almaı keledi. Sondyqtan Qazaqstan – Qytaı arasyndaǵy shekaranyń zańdy túrde túpkilikti sheshilgenin baǵalaýymyz kerek. Bul – Táýelsizdigimizde jetken negizgi jetistikterimizdiń biri ekeni daýsyz. Sondaı-aq jeti myń shaqyrymnan astamǵa sozylǵan Reseımen shekara máselesin sheshý, kelisimge kelý, rásimdeý de asa ózekti, mańyzdy boldy. Tuńǵysh Prezıdentimiz osy baǵytta da nátıjeli jumys atqardy. Odan bólek, Orta Azııadaǵy kórshilerimizben de shekara máselesinde tolyqtaı kelisimge keldik.
Osyǵan qarap jáne Táýelsizdik jyldary júıeli júrgizilgen, asa tıimdi bolǵan eldiń syrtqy saıasatyn saralaı kele, Qazaqstannyń táýelsiz memleket bolýyna Elbasy úlken daıyndyqpen kelgenin baıqaısyz. 1992 jyly qazan aıynda BUU 47-shi Bas assambleıasynda Nursultan Ábishuly tuńǵysh ret táýelsiz memlekettiń basshysy retinde sóz sóıledi. Sol minberde kóptegen strategııalyq mańyzy bar usynystar jasady. Shyndyǵynda, keshe ǵana paıda bolǵan egemen eldiń basshysynyń bıik minberden jahandyq, óńirlik, postkeńestik aýmaq úshin mańyzdy máselelerdi kóterýi – úlken táýekel. Sebebi sondaı deńgeıde aıtylǵan usynystar umytylmaıdy, ári qaraı jalǵasyn taýyp, iske asýy kerek. Sol sessııada Nursultan Nazarbaev tuńǵysh ret Azııadaǵy qaýipsizdik pen yntymaqtastyqty qamtamasyz etý úshin Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesin (AО́SShK) qurýdy usyndy. Kórip otyrǵanymyzdaı, ol qazir halyqaralyq bedeldi uıymǵa aınaldy, búgingi kúni Azııadaǵy 28 memleket uıymǵa múshe. 1992 jyly aıtylǵan usynystyń búginde osyndaı dárejede iske asýy Elbasynyń talapshyldyǵyn, tabandylyǵyn, ózektilik pen suranysty boljaı bilýin kórsetedi. Sonymen qatar Tuńǵysh Prezıdentimiz Eýrazııalyq keńistikte biregeı qaýipsizdik pen yntymaqtastyq aımaǵyn qurý týraly sóz qozǵady. Sol baǵyttaǵy nátıjeli jumystyń arqasynda 2010 jyly elordada Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketter basshylarynyń sammıti ótip, Astana deklarasııasy qabyldandy. Ol atalǵan bedeldi uıymnyń strategııalyq mańyzy bar negizgi qujatyna aınaldy.
BUU sessııasynda Elbasy Keńes Odaǵynan ydyraǵan memleketterdiń arasynda kedendik yntymaqtastyq qurý týraly da áńgime qozǵady. Joǵalǵan ekonomıkalyq ıntegrasııa men baılanysty qalpyna keltirip, árbir eldiń múddesine jumys isteý máselesin kóterdi. Ol kezde endi ǵana Keńes Odaǵynan taraǵan, táýelsizdik alǵan memleketterde asa qyzyǵýshylyq bolmady. Biraq ýaqyt barlyǵyn óz ornyna qoıyp berdi. Basynda Kedendik odaq qurylsa, qazir ol Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa ulasyp otyr.
Elbasy sol BUU sessııasynda shekara boıynda qaýipti, qysymdy azaıtyp, yntymaqtastyq ornatý máselelerin de kóterdi. Bul keıin Qytaı basshysy Szıan Szemınnen qoldaý taýyp, Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń qurylýyna alyp keldi. Búgingi kúni bul – shekaralas elder arasyndaǵy senimdi, yntymaqtastyqty, dostyqty qamtamasyz etip otyrǵan bedeldi halyqaralyq uıym.
Jalpy, bir qoǵamnan ekinshi qoǵamǵa ótý – óte kúrdeli prosess ekendigi tarıhtan belgili. Barlyǵyn túbegeıli buzyp, qaıta qurastyrý degen ońaı sharýa emes. Sondyqtan da Táýelsizdik jyldary jetken jetistikterimizge qaramastan, problemalar áli de jetkilikti. Mysaly, terrıtorııamyzdyń úlkendigine, álemdik naryqqa jetkizetin kólik joldarynyń qymbattyǵyna baılanysty bizde shyǵarǵan ónimderdiń quny joǵary, álemdegi básekelestikke tótep berýi qıyn. Osyǵan baılanysty qazir Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev qarapaıym zattar ekonomıkasyna betburys jasaý ústinde. Sonymen qatar bizde óndiriletin negizgi shıkizat – munaı, gaz, metall bolsyn, tereń óńdeýdi qolǵa alýdy talap etip otyr. Mine, osy baǵytta Úkimet naqty jumys júrgizip jatqandaı kórinedi maǵan.
– Elimizdegi bılik transferi, Qazaqstannyń ishki jáne syrtqy saıasattaǵy sabaqtastyǵy týraly oıyńyz qandaı?
– Bizdegi bılik tranzıti tıisti daıyndyqpen, baıyppen, baısaldy ótti dep aıtýǵa bolady. О́ıtkeni, Elbasynyń tańdaýy eldegi ishki jaǵdaıdy, barlyq salany jaqsy biletin, elge eńbegi sińgen, halyq senetin, qurmetteıtin azamatqa tústi. Ol – Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev. Ol Premer-Mınıstr boldy, eldegi problemalardy tereń biledi. Burynǵy BUU-y Bas hatshysynyń orynbasary retinde halyqaralyq qoǵamdastyqtyń búgingi jaǵdaıynan tolyq habardar, sol ortada bedeldi saıasatker. Tranzıttik kezeńde osyndaı tulǵanyń eldiń basshysy bolýy – úlken jetistik, mańyzdy tarıhı sheshim. Qasym-Jomart Kemelulynyń alǵashqy qadamdarynan osy mártebeli qyzmetine tıisti daıyndyqpen kelgenin baıqaısyz. Meniń paıymdaýymsha, osy eki jylda bılik te, halyq ta ózgergen sekildi. Halyqtyń únine qulaq asatyn memleket degen uǵym, talap paıda boldy. Shynynda solaı. Qazir bılik basyndaǵy azamattar halyqpen tyǵyz baılanysta bolý úshin aqparattyq tehnologııany keń paıdalanýǵa kóshti, jarııalylyq kúsheıdi. Aryz-shaǵymdar aıaqsyz qalmaıtyn boldy. Bul – qoǵamdaǵy jaqsy ózgeris. Bilim, medısına salasyna erekshe mán berildi. Muǵalimderdiń dárejesi artyp, jalaqylary eki esege deıin kóbeıdi. Kezinde Nursultan Ábishulynyń medısına salasyna ozyq tehnologııalardy engizý baǵytyndaǵy bastamalary, talaby búginde jemisin berip otyr. Oǵan qosa, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev medısına qyzmetkerleriniń jalaqysyn kóterý, áleýmettik qoldaý kórsetý máselelerin de jolǵa qoıdy. Qazaqstannyń tuńǵysh ret COVID-19 indetine qarsy vaksına shyǵarýy – úlken ǵylymı jetistik. Ony halyqaralyq qoǵamdastyq ta joǵary baǵalap otyr.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń qyzmetinde alǵashqy kúnnen basshylyqqa alǵan sabaqtastyqqa keler bolsaq, elimizde turaqtylyq, tynyshtyq, syılastyq, beıbit ómir saqtalyp qaldy. Memleket basshysy halyqqa Joldaýynda aıtyp ótkenindeı, bizdiń barlyq sala boıynsha jetistigimiz bar, jastarymyz bilimdi, tehnologııa men tehnıkany jetik meńgergen, álemniń ozyq joǵary oqý oryndarynda bilim alyp, dúnıe júzin aralap kórip júr. Alaıda áli de bolsa, ulttyq rýhanı bolmysymyz, ishki dúnıemiz kóp ózgere qoıǵan joq. Baıaǵy sol nemquraıdylyq, kóp nársege shúkirshilik etip, izdenbeý, alǵa jyljymaý, kózboıaýshylyq ta bar, jemqorlyq ta órship tur. Sol sebepten Prezıdent Joldaýynda ulttyń sapasy degen uǵym aıtyldy. Shynynda jer qoınaýyndaǵy baılyq qansha kóp bolǵanymen, sony durys paıdalanyp, ıgilikke jaratý úshin – tereń bilim men biliktilik, Otanǵa degen súıispenshilik, din, til, týǵan jerge degen qurmet kerek-aq. Mysalǵa, qazir ınvestısııa tartý týraly kóp aıtamyz. Negizinde, onyń eki jaǵy bar. Birinshisi, barynsha ishtegi múmkindikterdi paıdalaný, el azamattaryn memlekettiń, jerdiń baılyǵyna ıe etý, olardy ósirý, qoldaý, básekelestik qabiletin joǵary deńgeıge jetkizý. О́ıtkeni, ózimizden shyqqan ınvestorlardyń jóni bólek. О́ziniń kindigi baılanǵan, tamyryn tereń jaıǵan jerdiń, eldiń dástúrin, tarıhyn, tilin, dinin qadirleıtin azamat óz otbasynyń, urpaǵynyń bolashaǵyn osy elmen baılanystyrady. Ol tapqan dúnıesin otbasymen qatar, óz eliniń ıgiligine jaratady. Al endi syrttan kelgen ınvestordyń maqsaty – barynsha baılyq tabý, sol baılyqty elden erkin shyǵaryp, qaı jerde paıdaly bolsa, Afrıka ma, álde Latyn Amerıkasy ma, sol elge baryp salý, odan taǵy paıda tabý. Bylaısha aıtqanda, ol – ǵalamdyq sferada júrgen adam. Al bizge keregi – otandyq ınvestor. Bizdiń elde de baı-baqýatty adamdar kóp bolýy kerek. Meniń túsinigimshe, eger elde ulttyq ekonomıkalyq táýelsizdik bolmasa, saıası táýelsizdik te bolmaıdy. Barlyǵynyń negizi ekonomıka, qarjy bolǵandyqtan, baılyqqa kim ıe bolsa, sol adam saıası sheshimderge de áser ete alady. Menińshe, Qasym-Jomart Kemelulynyń osy baǵytta kóp oılary bar ekendigi anyq. Bir sózinde Prezıdent iri kásiporyndardyń valıýtalyq qarjylary bizdiń eldiń bankterinde emes, shetelde saqtalatynyn aıtyp ótti. Senimsizdik bar. Qaı sektordy alsańyz da betondap tastaǵan monopolııa degen pikir aıtyldy. Sonyń barlyǵyn retteý, bir júıege keltirý úshin Prezıdent arnaıy organ quryp, tıisti sheshimder qabyldady. Osy problemalardyń bári bolashaqta Prezıdenttiń tabandylyǵymen, talabymen sheshiletin bolar degen úmittemin.
– Qoǵamdaǵy eń ózekti máselelerdiń biri – jemqorlyq dedińiz. Oǵan qarsy kúres týraly ne aıtar edińiz?
– Álemde bul baǵytta jetistikke jetken memleketter bar. Memlekettik qyzmet degenimiz – ómir boıy memleketke qyzmet etý, bar sanaly ǵumyryn soǵan arnaý degen sóz. Olaı bolsa, memleket óz qyzmetkeriniń eńbek etken kezi men zeınetke shyqqandaǵy ómirine jaýapty bolýy kerek. Ekijaqty jaýapkershilik: siz memlekettiń aldynda jaýaptysyz, al memleket sizge turmysta muqtaj bolmaýyńyzǵa, bala-shaǵańyzdyń jetkilikti jaǵdaıda ómir súrýine jáne zeınetke shyqqanda qamsyz bolýyńyzǵa jaýapty. Al endi búginde jas maman kelip qyzmetke ornalasady, jalaqysy tómen, baspanasy joq, otbasymen birge jaldamaly páterde turady. Ol qalaı kún kóredi? Osy jóninde ozyq memleketterdiń tájirıbesi bar. Mysaly, jaldaǵan páteriniń aqysyn tóleý, qyzmettik páter berý, balalaryna qosymsha qarajat bólý. Osyndaı qamqorlyq baryn bilgen qyzmetker memleket, halyq úshin aıanbaı, alańdamaı qyzmet etýge daıar bolatyny sózsiz. Al eger onyń tapqan aılyǵy shaılyǵyna jetpeı jatsa, balalary jetispeýshilikten kózderi móldirep qarap otyrsa, mundaı jaǵdaı ony jemqorlyqqa ıtermeleıdi. Alaıda joǵary laýazymdaǵy qyzmetkerdiń tabysy jetkilikti bola tura, jemqorlyq qylmysqa baratyn bolsa, ony aqtaý múmkin emes, ol tıisti jazasyn alýy kerek. Degenmen, ár adamnyń qasyna kúzetshi qoıa almaımyz. Negizinde qoǵamnyń ózi jemqorlyqqa tózbeýi kerek, jemqorlyqpen kúres – tek memlekettik organnyń mindeti ǵana emes, ár azamattyń paryzy, jaýapkershiligi. Álemdik tájirıbege qarasańyz, saıası partııalar derbes, tabandy, halyqqa janashyr, ustanymy berik, olıgarh toptarmen baılanysy joq bolǵan kezde, bir-birin ańdyp-aq jemqorlyqqa jol bermeıdi. Olar bir jaǵdaı bola qalsa, dabyl qaǵyp, jemqordy halyqqa áshkerelep, onyń bolashaǵyna balta shaýyp tastaıdy. Bul endi qoǵamnyń damý dárejesine baılanysty. Biz qazir osy baǵyttaǵy jumystyń basyndamyz.
– Qazirgi jahandaný úrdisi barysynda ulttyq qundylyqtarymyzdy qalaı saqtaımyz?
– Jahandaný úrdisinde úlken ózgerister bolyp jatyr. Ár memleket óziniń ulttyq múddesin qorǵaýǵa kóshti. Soǵan sáıkes Dúnıejúzilik saýda uıymynyń bedeli túsip ketti, ol burynǵydaı bárin rettep otyratyn fýnksııasynan aıyrylýǵa jaqyn. Bul – bir jaǵdaı. Ekinshi jaǵdaı, jalpy halyqaralyq qatynastar da úlken ózgeristerge ushyrady. Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin qalyptasqan halyqaralyq quqyq buzyldy. 1994 jyly jeltoqsan aıynda Býdapeshtte BUU Qaýipsizdik komıtetine kiretin memleketter ıadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartqan memleketterge terrıtorııasynyń, shekarasynyń myzǵymastyǵyna kepildik bergen bolatyn. Endi qazir sol deklarasııa saqtalmaı otyr. Alysqa barmaı-aq ony postkeńestik elderdiń búgingi jaǵdaıynan kórýge bolady. Iri, alpaýyt memleketter basqa elderdiń ishki isine tikeleı aralasatyn zaman týdy. Mine, osyndaı jaǵdaıda Qazaqstannyń táýelsizdigin, egemendigin, derbes saıasatyn saqtap qalý – el men el basshylyǵy úshin asa zor jaýapkershilik, erekshe kúrdeli mindet.
Ulttyq qundylyqtardy saqtaýǵa kelsek, ulttyq tilde, bolmysta, ortada tárbıe alǵan, tarıhyna, ata-anasyna qurmetpen qarap, ultqa tán dástúrlerdi saqtap ósken bala Batystyń búgingi jaǵymsyz úrdisterine tótep bere alady. Al ondaı tárbıe kórmegen bala eliktep, solardyń yqpalyna, qarmaǵyna túsip qalady. Sondyqtan rýhanı jańǵyrý, ulttyq sapany arttyrý kerek degen el Prezıdentiniń búgingi talaby osydan shyǵady. Tarıhymyz, dástúrimiz, dinimiz ben tilimizdi tereń bilip, qurmettesek qana ulttyq qundylyqtarymyz saqtalyp, damyp, japondar sııaqty syrttan keletin keleńsiz dúnıelerge, aǵymdarǵa tótep bere alatyn ımmýnıteti bar ultqa aınalamyz.
– Siz kóp jyldar boıy elshilik qyzmette bolyp, elimizdiń halyqaralyq arenadaǵy ımıdjin qalyptastyrýǵa eńbek ettińiz. Osy jóninde ne aıtasyz?
– Táýelsizdikke qol jetkizgennen keıin Elbasynyń syrtqy saıasatta da keń aýqymdy jumys atqarýyna týra keldi. Álemdik, óńirlik qaýipsizdikti saqtaý, damytý maqsatynda kóptegen bastamalar kóterip, el astanasynda halyqaralyq deńgeıdegi forýmdar ótkizýdi qolǵa aldy. Sonyń nátıjesinde qysqa ýaqytta Qazaqstan, el astanasy halyqaralyq qaýymdastyqta keńinen tanyldy, mártebesi artty, úlken senimge, abyroıǵa ıe boldy.
Endigi basty maqsat – táýelsizdigimizdi tuǵyrly etý, elimizdiń egemendigi men qaýipsizdigin nyǵaıtý, syrtqy saıasatty baısaldyqpen, berik ustanymmen júrgize otyryp, eldegi ishki turaqtylyqty, beıbit ómirdi saqtaý, damytý, jasampaz eńbekti qamtamasyz etý. Ol – elimizdiń jarqyn bolashaǵynyń kepili. Osy baǵytta barshamyz óz úlesimizdi qosa bereıik. Táýelsizdigimiz máńgilik bolsyn!
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Merýert BÚRKITBAI,
«Egemen Qazaqstan»
