Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Áıgili shyǵarma belgili kompozıtor Altynbek Qorazbaevtyń úni arqyly qulaǵyńa jetkende janaryń dymqyldana túsedi. Jyldar boıy ulynyń qazasyna senbegen keıýananyń beınesi kóz aldyńda kólbeńdep turyp alady. О́n boıyńdy bılep alǵan beımálim sezim jeteginen aryla almaı qalasyń.
«Saǵyndym Jeksenqulym, Qosshyǵulym,
О́zekti jaryp shyqqan qos shybyǵym.
Qyryq jyl ańyraǵan sorly ananyń,
Zaryna qulaǵyńdy tosshy búgin»,
dep bastalatyn áıgili ándegi muń men zar júrekke batady. Merki dalasynan beımálim keńistikke kóz tigip, kún uzaqqa uldaryn saryla, saǵyna tosqan ananyń senimi qalaısha kúıresin?
Boz jýsan jamylǵan baıtaq dalanyń tóbesine qara bult úıirilip tur ma dersiń. Aqsha bult emes, sheksiz zar men muńdy, qaıǵyny jetektegen, kók tósinde janyna muń toltyryp júzgen qatpar bult pa dep te topshylaısyń. Áıteýir, keıýana senimine qara daq túsirgisi keletindeı.
Sodan soń... Jeksenquly men Qosshyǵulynyń ólimine senbeıtin, boıynda áldebir óshpes, ólmes úmittiń jalyny saqtalǵan, júzindegi taramdalǵan ájimdi úmit jaryǵyna almastyrǵysy keletin anany elestetip, óziń de qamyǵasyń.
Keıipker qasireti kimdi beıjaı qaldyrsyn? Ándi tyńdap otyryp óziń de júregińe júk artqandaı bolasyń. Janyń aýyrady. Surapyl soǵysqa attanǵan qos qulynshaǵynyń jolyna ólgenshe qaraǵan shesheıdiń qasireti boıyńa sińip ketedi. Eshbir ana balasyn ólimge qımaıdy ǵoı...
«Eki ulyń maıdan dalasynda erlikpen mert boldy» degen qaraly habarǵa senbeıdi, ılanǵysy kelmeıdi. Mundaı habardy qabyldaýǵa da zaýqy joq. Janynyń jarasyn jasyrǵysy kelgen keıýananyń muńy kimdi de bolsyn tolǵandyrmaı qoımaıtyny anyq.
Dál osy án arqyly Qyzylsaı qazaq saharasyna tanyldy. Qyzylsaıǵa tabany tıgen adam qara kempirdi, Qalı ananyń muńyn ózinshe estigendeı kúı keshetini daýsyz. Dramalyq án shýmaqtary boıyńdy órtteı sharpı túsedi. Keıýananyń zary kókten estilip, qara jerde jańǵyryp turǵandaı bolady. Bir sózben aıtqanda, Altynbek Qorazbaev «Qara kempir» áni arqyly ádebıette jasalýǵa tıis tıptik obrazdy jasaǵany anyq. Qysqasy, kompozıtor keıýanaǵa ánmen eskertkish qoıdy.
«Qyzylsaı qyrat-qyrat belesi kóp,
Beleste qos bozdaqtyń elesi kóp.
Bilemin ólim bar ǵoı, óle almaımyn,
О́ıtkeni mal-múlkimniń egesi joq.
Kóńilim sonsha nege qońyrlaıdy-aý,
Torlap bir alǵany ma ómir qaıǵy.
Ata sý Asparaǵa saǵyndyrǵan,
Qos qozym nege kelip shomylmaıdy»,
dep keletin án joldary – keıýananyń janaıqaıy. Jan arııasy sekildi estiletin ánniń bar tabıǵaty osy eki shýmaqqa syıyp turǵandaı kórinedi.
Surapyl soǵysqa ketken qanshama sarbaz oralmady. Onyń ishinde Qyzylsaıdan qanshama qarakóz ketti deseńizshi. Úmit etken, kóziniń nury bolǵan balalarynyń jolyna qaraǵan qanshama ananyń qasireti «Qara kempir» áninde tur...
Qulaqtan kirip boıdy alǵan týyndy týraly qanshama qalamger tolǵandy. Ǵasyr qasiretin arqaý etken ánge arnaıy qoıylǵan eskertkish te bar.
«Qaıbir jyly aýyl mańyna tikushaq qonypty. Sol kezde keıýana «Baryńdarshy, surańdarshy, qos qulynshaǵymdy kórgen bolar», depti muńaıyp. Ananyń jan qaıǵysyn túsingen jurt sonda: «Rasynda uldaryńyzdy kóripti. Olar kók júzinde ushyp júr eken», dep anany jubatypty. Al keıýana bolsa olardyń tiri ekenine senipti», degen Altynbek Qorazbavtyń pikiri tipti júrektegi ókinish otyn mazdatyp jiberedi...
Júrekke salmaǵy zilmaýyr júk artatyn án esti urpaqtyń jadynan óshpesi anyq. О́ıtkeni munda tutas bir ulttyń qaıǵysy tur. Áıgili shyǵarmany tyńdaǵan saıyn Qyzylsaı kóz aldyńa keledi. «Qara qaǵaz» Qyzylsaıǵa nege jetti eken dep áldekimdi aıyptaǵandaı bolasyń. Qasiretti habar onyń es joǵaltýyna áser etkenimen, úmit otyn óshire almap edi. Tek azaly jannyń júregine daq túsirdi... О́kinishtisi de sol. Qysqasy, onyń qasireti – jazylmas qasiret. О́mirsheń án de sony eske sala beredi.
