Qońdy taýyq “Býshtyń sıraǵyn” yǵystyrmaq

“Agroınterptısa” qus fabrı­kasy – Arqalyq qalasyndaǵy tir­shilikti jandandyra túsken kásiporynnyń biri. 90-shy jyldary kásiporyn turmaq qala qırap qalǵanda, mundaǵy qus fab­rıkasynyń da qanaty qaıyryl­ǵan. Qazir eńsesin qaıta kótergen kásiporyndardyń arqasynda Ar­qalyq toty qustaı túrlenip ke­ledi. Arqalyq qus fabrıkasy qaıta iske qosylady degende qala­lyqtardyń ózi sener-senbesin bilmegen. О́ıtkeni terezesi úńi­reıip qalǵan kásiporyn sehtaryn qatarǵa qaıta qosylady dep eles­tetýdiń ózi qııaly qansha júırik adamnyń ózine de beımálim bola­tyn. Innovasııalyq jobalardyń qataryna kirgen qus fabrıkasy eki jyldyń ishinde qalany sary ýyzy bal tatyǵan jumyrtqadan úı japqandaı etti. Bárin de mamandar sheshedi. Aldymen qural-jabdyq pen taýyq tuqymyn durystamaı, kásip­orynǵa qarjy jumsaý aqshany jelge ushyrǵanmen birdeı edi. Germanııadan qus sharýashylyǵyna qajetti qural-jabdyqtar alyndy. Al Reseıdiń “Sverdlovskıı PPZ” degen qus fabrıkasynan “Ro­donıt-3” dep atalatyn 251 myń taýyq balapany ákelindi. Bul jumyrtqa beretin taýyqtyń asyl tuqymynyń biri bolyp tabylady. Olar jyl táýliginde jumyrtqa bere bastady. – Mundaǵy jumystyń bar­lyǵy da kompıýterlendirilgen. Kásiporyndy sýmen jabdyqtaý jumysynda shamalap problemalar bolǵan. Onyń barlyǵyn da sheship kelemiz. Qazir kásiporyn 16 kor­pýstan turady. Sonyń jeteýinde ónim beretin taýyqty, úsheýinde endi jetilip kele jatqan bala­pandardy ustaımyz. Sonymen qa­tar et baǵytyndaǵy qońdy taýyq ta ósiremiz, – deıdi fabrıka dırektory Vıktor Pas. Bıyl qus fabrıkasyndaǵy taýyqtyń sany 2 46 526 boldy. Onyń 183600-i jumyrtqa beretin mekıen taýyq. Jylyna fabrı­kada 90 mıllıon dana jumyrtqa óndiriledi. Arqalyq bazary qazir jergilikti kásiporyn jasaǵan mol­shylyqty sezinip otyr. Jumyrtqa tek Arqalyq qalasynda ǵana qalmaıdy. Onyń dámin elimizdiń ońtústik óńiri, Qaraǵandy, Aqtóbe, Aqtaý oblystarynyń turǵyndary da tatyp úlgerdi. Qus fabrıkasy munyń syrtynda turǵyndarǵa jylyna 9 myń tonna qońdy taýyq etin de usynady. Áne bir qıyn jyldary “Býshtyń sıraǵyn” satpasa dúken bitkenniń saýdasy qyzbaıtyn. Árini aıtpaǵannyń ózinde 2006-2007 jyldary oblysqa 14-15 myń tonna qus eti ákelingen. Al ótken jyly ol 10 myń tonnaǵa deıin azaıǵan. Bıyl jeti aıdyń ishinde qostanaılyqtar syrttan ákelgen 5 myń tonna qus etin paıdalandy. – Jyldyń aıaǵyna deıin kóp bolsa 3 myń tonnadaı qus eti kelýi múmkin. Al qyrkúıek aıyn­da Qostanaı bazarlaryna 200 tonna qońdy taýyq eti túsedi. Tur­ǵyndar bul ettiń sapasyn bil­gennen keıin bazarda “Býshtyń sı­raǵyna” oryn tabý ońaı bol­mas, – deıdi oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy mal sharýashylyǵy bóliminiń mamany Álimjan Júsipov. Al bul 200 tonna qońdy taýyq etin bazarǵa alǵash ret Qostanaı aýdanyndaǵy “Jas qanat” dep atalatyn broıler qus fabrıkasy shyǵarǵaly otyr. Oblysta ústi­mizdegi jyldyń birinshi jarty­synda júzege asqan alty ınves­tısııalyq jobanyń qataryndaǵy bul kásiporyn shilde aıynda iske qosylǵan bolatyn. Bul qus fab­rıkasy jyl aıaǵyna deıin 700 ton­na sapaly etti qostanaı­lyqtarǵa usynatyn bolady. – Bizdiń maqsat Qostanaı ba­zary sórelerindegi molshylyqty qamtamasyz etý bolyp tabylady, – deıdi “Jas qanat” dırektory Irına Kıseleva. – Kásiporyn tolyq kúshine engende jylyna 2 myń tonnaǵa jaqyn taýyq etin óndiretin bolamyz. Rýdnyı qalasynyń irgesinde “Jas qanat-2006” qus fabrıkasy jumyrtqa óndiredi. Bıyl jazda merziminen buryn iske qosylǵan ınvestısııalyq jobanyń qýaty aýyz toltyryp aıtarlyq. Kásip­oryn jylyna 65 mıllıon dana jumyrtqa óndiredi. Munyń qu­rama­jem sehtary da, taýyq, ba­lapan turatyn korpýstar da tu­tastaı sheteldik ozyq quraldarmen jabdyqtalǵan. Mıkroele­ment­terden basqa jemniń barlyǵy da jergilikti bıdaıdan daıyndalady. – Sondyqtan bizdiń fabrı­kada óndiriletin jumyrtqa sapasy joǵary. Biz negizinen Rýdnyı qalasyn, kenshilerdi azyq-túliktiń osy túrimen qamtamasyz etemiz. Odan artylǵanyn basqa qalalarǵa shyǵaramyz,–deıdi kásiporyn dırektory Qaırat Maıishev. Negizi elimizde júzege asyp jat­qan ınvestısııalyq jobalar­dyń basty maqsaty azyq-túlik mol­shylyǵyn jasaý jáne adam­darǵa jumys ornyn usyný ekeni bárine de túsinikti. Al qus eti men jumyrtqa ár úıdiń dastarhanynda kúnde bolsa da artyq etpeıtin taǵam. Qarabalyq aýdanynda qaı­tadan qalpyna keltirilip jatqan Komsomol qus fabrıkasy da osy baǵytty ustanary anyq. Buryn úırek ósirgen fabrıka naryq jyldary qaırańǵa otyryp qalǵan kemedeı toqtaǵan bolatyn. Qazir onyń jumysy qaıta jandanyp keledi. Munda úırekten góri tez jetiletin qońdy taýyq etin ón­dirýge kóshý jumystary júr­gizilýde. – Komsomol qus fabrıkasy oblysymyzda sharýashylyqtyń osy túrin damytýda erteden dástúri qalyptasqan kásiporyn. Jasyratyny joq, oblysymyzda damyp kele jatqan qus sharýa­shylyǵynda qazir mamandar jetise bermeıdi. Al bilgir, tájirıbeli mamandar osy Komsomol fabrıkasynda, – deıdi Álimjan Júsipov. Negizi bul kásiporynda qaz, úırek, kúrke taýyq ta ósirilgen. Biraq olardyń balapany jetilgen­she 4-5 aı ýaqyt kerek. Alaıda tabys aınalymyn tezdetý kerek bolsa da, mamandar qustyń taýyqtan basqa túrlerin de joıyp jiberýdi qalamaıdy. Sońǵy jyldary kásiporynda qural-jabdyqtardyń birazy jańalandy. Aldaǵy ýaqytta munda seleksııa­lyq jumystarǵa basty kóńil bólinbek. Qysqasy, Komsomol qus fabrıkasynyń rynokta óz baǵyty bolmaq. Sonymen qatar Taran aýda­nyn­daǵy “Severptısa-1” qus fab­rıkasy qanatty qazynanyń asyl tuqymymen aınalysady. Olar óndirgen qus etin oblys bazar­lary­men qatar Aqtóbege, Astanaǵa shyǵaryp otyr. Mine, oblystaǵy qus sharýashylyǵy azyq-túlik molshylyǵyn jasaýdyń basty kepiliniń biri bolǵandaı. Dámi aýyzdan ketpeıtin, sapalyq bel­gisi joǵary qus eti aldaǵy ýaqytta eksportqa shyǵarylady. Ol úshin kásiporyndarda búginnen bastap halyqaralyq sertıfıkat alý ju­mystary júrgizilip jatyr. Sa­pasy tómen “Býshtyń sıraǵyn” qońdy taýyqtyń qýatyn kezi alys emes. Názıra JÁRIMBETOVA, Qostanaı.