20 Tamyz, 2010

Oraq-2010

541 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin
Eksporttyq áleýet saqtalady Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaev jumys babymen Aqmola oblysynyń Býrabaı aýdanynda boldy. Mınıstr áýeli “Býrabaı-2007” JShS-niń egistik alqaptaryn aralap, ju­mys barysymen tanysty. Bıyl serik­testik 29345 gektar alqapqa dándi jáne burshaq daqyldaryn sepken eken. Sonyń 21 myń gektary bı­daı. Oraqqa kirisken bir apta ishin­de 3200 gek­tar alqaptyń astyǵy basty­ryl­dy. Alymdylyǵy joǵary sheteldik jeti jatka táýlik boıy ty­nym­syz jumys isteýde. Kana­da­lyq “Makdo­nal­ds” fırmasy­nyń alymdylyǵy 12 metrlik jat­ka­sy­nyń ónimdiligi táýligine 240 gektar alqaptyn eginin des­tege salýǵa múmkindik beredi. Bul “Enıseı” kombaınynyń kór­set­kishinen eki esege artyq. Al­dyn-ala derekter boı­yn­sha, “Bý­rabaı-2007” JShS ár gektardan 12 sentnerden ónim alýǵa senimdi. Budan keıin mınıstr bıylǵy astyq oraǵynyń erekshelikteri týraly jýrnalıstermen suhbat ótkizdi. Onyń aıtýynsha, jaz aı­la­ryndaǵy qýańshylyqqa qara­mastan, elimizde astyq jetkilikti dárejede bolady jáne ótken jyl­dardaǵy deńgeıde astyqty eksportqa shy­ǵaratyn áleýetimiz bar. Bıyl elimiz boıynsha jal­py kólemi 13-14 mıl­lıon tonna astyq jınalady dep boljamda­nyp otyr. Oǵan qosa, eleva­tor­larda ótken jyldan qalǵan 6,1 mıllıon tonna astyq taǵy bar. Sony esepke alǵanda, bıylǵy as­tyq qory ótken jyldardaǵy deń­geıden kem túspeıdi. Ústimizdegi jylǵy aýa raıy­nyń erekshelikteri egin ósirýdiń ozyq teh­nologııasyn qoldanýdyń artyq­shy­lyqtaryn anyq kór­setip berdi. Qazir elimiz boıynsha 11,2 mıllıon gektar egis alqaby ylǵal únemdegish tehnologııa boı­ynsha óńdeldi. Bul jalpy egis kóleminiń 67 paıyzyn quraıdy. Al­daǵy ýaqytta mundaı alqap­tar­­dyń aýqymyn onan ári kóbeıtý qajet. Aýyl sharýashylyǵy mı­nıstri astyq monıtorıngin ót­ki­zýdegi ózgerister týraly da aıtyp ótti. Bu­ryn astyq túsimi týraly aqpa­rattar jergilikti ákimdikter arqy­ly jınaqtalatyn. Bıyl mun­daı málimetterdi statıstıka organdary júrgizedi. Sebebi, sharýashylyqtar astyq túsimi jó­nindegi aqparattar­dy dál bermeı, kóbine kemitip kór­se­tip jatatyn. Bıylǵy jańa ere­jege saı, jal­ǵan aqparat bergen sha­rýashy­lyq­tar zań sheńberinde jaýapker­shi­likke tartylyp, aldaǵy jyly ala­tyn sýbsıdııadan qaǵyl­maqshy. Aqylbek Kúrishbaev sondaı-aq, astyq eksporty men bıylǵy as­tyq­tyń baǵasyna da toqtalyp ótti. Bı­yl kúzde álem elderinde jalpy kólemi 645 mıllıon tonna astyq jınalady dep kútilip otyr. Bul ót­ken jylmen salys­tyr­ǵanda 35 mıl­lıon tonnaǵa kem. Reseıdegi jáne birqatar TMD elderindegi eginniń kúıip ketýine oraı, Qazaqstan as­tyǵyn irgeles elderge shyǵarý múm­kin­digi týyp otyr. Aýyl sharýashy­lyǵy mınıstriniń aıtýynsha, bıyl aldyn-ala jasalǵan kelisim boı­ynsha Ortalyq Azııa elderi men Aýǵanstanǵa 4 mıllıon ton­na, Qap taýy elderine 2 mıllıon tonna as­tyq shyǵarylady. Qalǵan astyqty negizinen irgeles dostastyq elderine shyǵaratyn bolamyz. Álem ryno­gynda astyq baǵasy ýaqyt ótken saıyn kóterilip keledi. Bunyń ózi dıqan qaýym úshin tıimdi ekendigi belgili jáne bul múmkindikti paıdalanyp qalý qajet. Aqylbek Kúrishbaev elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigi máselesine de jan-jaqty toqtalyp ótti. Azyq-túlik kelisim-shart kor­po­rasııasy bıyl sharýalardan 1,5 mıllıon tonna astyq satyp al­maqshy. Oǵan qosa, ótken jyldan qalǵan 2 mıllıon tonna astyq bar. Bul elimizdiń ishki rynogyn astyqpen tolyq qam­tamasyz etip, onyń baǵasynyń turaqtylyǵyn saqtaýǵa yqpalyn tıgizedi. Baqbergen AMALBEK, Aqmola oblysy.