Jastar basty nazarda

Bilim jáne ǵylym mınıstr­li­giniń tárbıe isi jáne jastar saıasaty departamenti elimizdiń jastary men jastar uıymdaryn, sonymen birge jurtshylyqty bıylǵy 12 tamyzdan 2011 jyldyń 12 tamyzyna deıin Birikken Ulttar Uıymy jarııalaǵan Halyqaralyq jastar jylyn ótkizýge úndeıdi. Halyqaralyq jastar jylynyń negizgi taqyryby “Suhbat jáne ózara túsinistik” dep atalady. Halyqaralyq jastar kúni sonymen qatar halyqaralyq jastar jyly­nyń basy bolyp esepteledi. Mundaı jobany qabyldaýǵa jastarǵa erekshe kóńil aýdarýdy qajet etetin áleýmettik-ekonomı­ka­lyq ahýal negiz bolyp otyr. Álem­dik ekonomıkalyq jáne qar­jy daǵdarysy kóptegen jastardyń ál-aýqatyna keri áserin tıgizbeı qoıma­dy, olardyń teń jartysy jumys­syzdar qataryna enip, qa­jet­ti bilim alý múmkindiginen aıyryldy. Osy oraıda, ekono­mı­ka­nyń qaıta qu­rylýy jáne turaq­tanýy kezinde jastarǵa erekshe kómek qolyn sozyp, qoldaý kórsetý asa qajet. Halyqaralyq jastar jylynyń basty maqsaty – álem murattary­nyń serpindi ilgeri basýy, bostan­dyq, yntymaqtastyq sııaqty ıdeıa­lar men jastar quqyqtarynyń iske asýyna kepildik berý jáne ıntel­lektýaldy áleýetine járdemdesý bolyp tabylady. Osyǵan baılanysty, Birikken Ulttar Uıymy quramyndaǵy memle­ket­ter bul sharaǵa erekshe kóńil bó­lip, osy jyl aıasynda jastardy qo­ǵam­dyq qozǵalystarǵa belsendi túrde tartý arqyly buqaralyq is-shara­lardy ótkizý qajet dep taýyp otyr. Sonymen qatar Birikken Ulttar Uıymy memleketterge, búkilálem­dik áreketter baǵdarlamasynyń basty qaǵıdalary negizinde, jastar saıasaty órisindegi baǵdarlamalar men saıası kózqarastardy qaıta qaraýdy usynyp otyr. Halyqaralyq jastar jyly Nıý-Iork qalasyndaǵy Birikken Ulttar Uıymynyń shtab-páterinde is-sharalardan bastaý almaq. Merekeni Birikken Ulttar Uıy­my­nyń jastar taqyrybyndaǵy konferensııasy qorytyndylaıdy. BUU-nyń klassıfıkasııasy bo­ıyn­­sha 15 pen 24 jas aralyǵyn­daǵy azamattar jastar sanatyna jata­dy. Búginde ol – 1,2 mlrd. adam, ıaǵnı álem el-jurtynyń 18 paıyzyn quraıdy. Alǵashqy halyqaralyq jastar jyly 1985 jyly Birikken Ulttar Uıymy sheshimimen qabyldanǵan bolatyn. 1995 jyly Bas Assambleıa jas urpaqtyń ómirin jaqsartý maqs­atynda, álemdik qoǵamdastyq qol­daýymen jeke memleketterdiń saıası negizderi men qyzmet prın­sıpterin bekitken búkilálemdik áre­ketter baǵdarlamasyn qabyl­dady. Baǵdarlama 15 baǵyttan turady (bilim, jumyspen, qamtý, ashtyq pen qaıyrshylyq, densaýlyq, qorshaǵan orta, esirtki qoldanýdyń aldyn alý, balalar qylmystyq isi, bos ýaqyt pen demalys, jahandaný, SPID jáne t.b.). Memlekettik jastar saıasatyn iske asyrý jumystaryna jastar­dyń qatysýy olardyń, jastar uıym­darynyń, memlekettik organ­dar men bıznes jáne kommer­sııa­lyq sektorlardyń, ulttyq kom­panııalar men túrli holdıng arasyndaǵy áleýmettik seriktestikti jaqsartý úshin júzege asyrylady. Búgingi kúnde el turǵyndary­nyń 29 %-y jastar desek, aýyl jastary eldegi jalpy jastar sanynyń 48 %-yn quraıdy. Jastar saıasatynyń salalyq jáne aımaqtyq baǵdarlamalaryn iske asyrý aıasynda memlekettiń qoǵamdyq-saıası, áleýmettik-eko­no­mıkalyq ómirine belsendi qatys­tyrýǵa barlyq jaǵdaılar jasalǵan, olarmen jumys jasaý turǵysynda jańa qaǵıda úlgileri engizilgen. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Tárbıe jumysy jáne jastar saıasaty departamenti halyqaralyq jastar jylynda barsha Qazaqstan jastaryn ózderiniń shyǵarmashy­lyq yntalaryn iske asyrýǵa, qoǵam­nyń nyǵaıýyna baǵyttalǵan saıası jáne áleýmettik mándi is-sharalar ótkizýge, qaıyrym­dylyq men ulttyq birlik ıdeıalaryn be­kem­deýge jáne álemdegi beıbitshilik pen kelisimdi saqtaýǵa shaqyrady. “Egemen-aqparat”.