Kásibı maman jáne ýaqyt talaby

Elbasy N.Nazarbaevtyń “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq ór­leý – Qazaqstannyń jańa múm­kin­dikteri” atty bıylǵy Joldaýyn júzege asyrý maqsatynda daıyn­dal­ǵan Qazaqstan Respýblıka­synda bilim berýdi damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy – bilim berý júıesiniń básekege qabilettiligin arttyrý, adam kapıtalyn damytý úshin bilim mazmunyn túbegeıli jańǵyrta otyryp, bilim salasynda kezek kúttirmeı turǵan máselelerdi sheshýge oń yqpal etetini sózsiz. Baǵdarlama mazmunyndaǵy syndarly saıasat pen tyń bastamalar memleketimizdiń ıntellektýaldy qoryn qurý jolynda nátıjeli eńbegi bar M.Mámetova atyndaǵy Qyzylorda gýmanıtarlyq kolledj ujymynyń tynys-tirshiligimen úndesedi. Sebebi, kolledjdiń árbir oqý jylyndaǵy maqsaty – kásibı mamandar daıarlaýdy halyqaralyq ınnovasııalyq jobalarǵa negizdep, bolashaq mamannyń kásibı quzyr­lyǵy men básekege qabilettiligin arttyrý bolyp otyr. Baǵdarlamanyń túıindi baǵyt­tary­nyń biri – kásiptik bilim berý sapasyn arttyrý úshin onyń maz­munyn, materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn, ınfraqurylymyn jań­ǵyrtý kerek delingen. Bul, birinshi kezekte, barlyq mamandyqtar boıynsha oqý baǵdarlamalary, oqý ádebıeti, oqý quraldary jáne oqý-ádistemelik keshender qorynyń bolýy. Bul kókeıkesti maqsatqa kolledj alǵashqylardyń biri bolyp mán berdi. 1991 jyldan bastap kol­ledj bazasyndaǵy respýblıka­lyq oqý-ádistemelik top jumys jasaı­dy. Oqytýshylardan quralǵan av­tor­lyq ujym ár mamandyqtaǵy ar­naıy jáne kásiptik pánder bo­ıynsha bilim mazmunyn tolyq­tyryp, tereńdetý maqsatynda oqý-ádistemelik talda­malardy, baǵdar­la­malar men oqý qural­daryn daıyn­daý­men aına­lysady. Respýblıkalyq baspadan 25 oqý-ádistemelik qural jaryq kórdi. Qazirgi ýaqytta kol­ledj oqytýshy­larynan qural­ǵan shyǵarmashylyq top músheleri “О́mir qaýipsizdigi jáne valeologııa” mamandyǵynyń memlekettik bilim berý standarty­nyń jańa jobasyn jasady, ol halyqaralyq sarap­tamadan ótti. Kolledj bazasynda “Kásiptik bilim berýdiń jańa maz­muny: máseleler men sheshý jol­­dary” taqyrybynda respýblıkalyq ádis­temelik semınar-keńes uıym­dastyryldy. Bolashaq mamandardyń sabaqta jáne sabaqtan tys ýaqytta óz betinshe izdenip-zertteýlerine, kásibı damýy men qalyptasýyna barlyq múmkindik qarastyrylǵan. Kolledj bazasyndaǵy jalpy qory – 97588 dana bolatyn kitaphana men zamanaýı quraldarmen jabdyq­talǵan elektrondy oqý zaly, 4 ın­teraktıvti jáne 2 mýltımedııalyq kabınet, 12 kompıýterlik kabınet, elektrondy test ortalyǵy 2 aýysymda oqýshylarǵa qyzmet etedi. Kásiptik bilim berý sapasyn ór­kenıetti elderge jaqyndatý – kásibı bilimdi álemdik bilim deń­geıine kiriktirý halyqaralyq jobalar men tájirıbelerdi úırený talabyn qoıady. Ol úshin ózimizdegi bar nárseni zamanaýı tehnologııa­lar­men ushtastyrýdyń ushan-teńiz tıimdiligi bar. Bolashaq mamandardy joǵary deńgeıdegi bilim sapasymen qam­tama­syz etý – tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý kadrlarynyń básekege qabilettiligin kóterip otyrý­dy, ásirese sheteldik is-saparlarǵa jiberýdi, halyqaralyq ozat tájirıbelerdi áriptestermen bólisýdi qajet etedi. Bilim jáne ǵylym mınıstri J.Túımebaevtyń qoldaýymen bilikti mamandardy shet memleketterge issaparlarǵa jiberip, halyqaralyq jobalarmen tolyq tanysýyna múmkindikter jasalýda. Shetelde issaparda bolý múmkindigine kolledj dırektory jáne birqatar bilikti oqytýshylar – J.Kýletov, M.Múkeev, N.Arqabaevtar ıe boldy. Durys baǵyt alǵan áleýmettik áriptestik pen halyqaralyq yntymaqtastyqtyń arqasynda kolledj oqytýshylarynyń shetel­dik issapary oqýshylar men oqytýshylardyń IT tehnologııa­laryn ınnovasııalyq turǵyda meńgerýine kómektesti. Germanııa memleketinde kásibı biliktiligin kótergen oqytýshy J.Kýletov ozat tájirıbeni tek kolledjdegi áriptesterimen ǵana emes, aýdan-aýyldan kelgen mektep muǵalimderine arnap arnaıy kompıýterlik kýrstar, sheberlik sheberhanalaryn uıymdastyrýda. Nátıjesinde “Kásiptik bilim berý”, “Elektrondy esepteý tehnıkasy jáne baǵdarlamalyq qamsyzdan­dyrý” mamandyqtaryn ashýǵa múm­kindik týdy. Sonymen birge árip­testeriniń aqparattyq quzyrettilik deńgeıi 85-90 paıyzǵa artýyna da áser etti. Kolledjdiń aqparat ortalyǵynan 12 jyldyq bilim berý jaǵdaıyna qajetti 11 elektrondy oqý baǵdarlamalary daıyndaldy. Kolledj dırektorynyń Ońtústik Koreıada bolǵan issapary­nyń nátıjesinde oqytý úderisine IT tehnologııalardy tolyq endirý jolǵa qoıyldy. Elektrondy oqý zaly jabdyqtalyp, RABIS baǵ­darlamasy boıynsha jumys júr­gizile bastady. Sonyń nátıjesinde oqý pánderi boıynsha – 80,5%, al tájirıbe jınaqtaý –95,2%-ǵa artty. Ońtústik koreıalyq árip­tes­termen tájirıbe almasyp qaıtqan oqytýshy N.Arqabaev oblystyq “Altyn dısk” baıqaýynyń júldegeri atandy. Kolledj álemdik bilim berý keńistigine qosylý jolyna nyq qadam basýda. Oqý úrdisine álemdik bilim berý baǵdarlamalaryn belsendi endirý úshin Y.Altynsarın atyndaǵy Bilim akademııasymen, kóptildilikti meńgertý baǵytynda volonterlardy jumysqa tartatyn “Beıbitshilik korpýsymen” baı­lanys júzege asyrylýda. Nátı­jesinde kolledj oqýshylary ha­lyq­aralyq, respýblıkalyq kon­kýrs­tar men festıvaldarǵa belsene qatysýda. “ACCELS” konkýrsynyń jeńimpazdary Qalıeva Sánııa men Iskakova Hanzada, Rashıdova Madına Amerıkada kásibı bilimin jetildirip keldi. Kolledjdiń “Shet tili” mamandyǵynyń sońǵy jetistigi – Kókshetaý qalasynda ótken 51 halyqaralyq matematıkalyq olımpıadaǵa 30 oqýshy men 2 oqytýshy respýblıkalyq “Daryn” ortalyǵynyń arnaıy shaqyrýyn alýy. Olar sheteldik oqytýshylar men oqýshylarǵa qyzmet kórsetip, arnaıy sertıfıkatpen oraldy. Qazirgi tańda kásibı bilim mazmunyn arttyrý úshin biliktilikti úzdiksiz jetildirýge úlken mán beri­lip otyr. Kolledjde oqytýshy­lardyń ǵylymı-izdenis jumys­taryna jáne biliktiligin kóterýine úlken nazar aýdarylady, óıtkeni zaman talaby oqytýshynyń bilimdi de bilikti bolýyn, bir emes birneshe tehnologııany kiriktirip meńgerýin qajet etedi. О́tken oqý jylynyń ózinde 52 oqytýshy “Pedagogı­kalyq ólshemder teorııasy men ádistemeniń negizderi: testilik baqy­laý júıesin ázirleý” baǵdarlamalyq kýrsynan ótip, sertıfıkat aldy. Sońǵy 3 jylda oqytýshylardyń 97%-y biliktiligin kóterý kýrsynan ótti. 28 oqytýshy halyqaralyq jáne respýblıkalyq, 53 oblystyq ǵy­lymı-praktıkalyq konferen­sııa­larǵa baıandamalaryn jiberip, ózderi de qatysyp, tájirıbelerimen bólisip qaıtty. Jastarǵa kásibı bilim berýmen qatar, olardyń ıntellektýaldy – úılesimdi bolyp qalyptasýyna, bilimdi óz betinshe zerdeleýine, teh­no­logııalar men ınnovasııa­lardaǵy jańalyqtardy júzege asyra bilý beıimdigin qalyptastyrýda ujym eńbegi nátıjesiz emes. Ujym memlekettik baǵdarlama mazmunynda anyq kórsetilgen áleý­mettik áriptestikti jandandyra oty­ryp jáne halyqaralyq tájirı­belerge súıenip, memlekettik mańyzy bar “Balapan” baǵdar­lamasynyń oryn­dalýyna, óndiris­pen baılanysty jan­­dan­dyrýǵa, elektrondy oqytýdy qamtamasyz etýge nátıjeli jumys júr­gizýdi kózdeýde. Bolashaq maman­dardyń kásibı sapaly bilikti bolýyna mán berilip, óndiriste tájirıbe jınaq­taýdy halyqaralyq jobalarǵa negiz­deý jáne bitirýshilerdiń keleshekte sol óndiriste jumysqa qalýyn uıym­dastyrý jan-jaqty qaras­tyrylýda. Jańa oqý jylynda memlekettik talap­tarmen úndesetin bul kiriktiril­gen ınnovasııalyq jumystar másele­lerdiń oń sheshimin tabýǵa yqpal eteri sózsiz. Álıma ÁBDIHALYQOVA, M.Mámetova atyndaǵy gýmanıtarlyq kolledj dırektory. Qyzylorda.