Birlesken is-qımyldar biliktilikti arttyrady

Premer-Mınıstr Kárim Másimov “Dala qyrany-2010” jattyǵýlary barysymen tanysty О́tken senbi kúni Úkimet basshysy Almaty mańyndaǵy “Ile” oqý or­talyǵynda júrip jatqan “Dala qyrany-2010” halyqaralyq arnaıy taktıkalyq jattyǵý oıynyn baryp kórdi. Tamyzdyń 16-synda bastalǵan bul sharaǵa Qazaqstannyń “Qazbat” jáne “Qazbrıg” bitimgershilik kúsh­teri, sondaı-aq AQSh pen Ulybrı­tanııanyń osyndaı áskerı jasaqtary qatysýda. Jattyǵýǵa barlyǵy 1000-ǵa tarta áskerıler men 100-ge jýyq tehnıka tartylǵan. О́ziniń bastaýyn 2003 jyldan alatyn bul birlesken jıyn bıyl segizinshi ret ótkizilip otyr. Qorǵanys mınıstri Ádilbek Jaq­sybekov Úkimet basshysyna “Qazbat” ıeligindegi trenajer ortalyǵyn, qa­rý-jaraqtar men tehnıkalar túrlerin tanystyrdy. О́z kezeginde Premer-Mınıstr “Qazbattyń” tehnıkalar quramyndaǵy jol tańdamaıtyn “Ham­mer” avtokóligin, “Hıýı-2” tik­ushaǵyn, jeke qural-jabdyqtar men qarý-jaraqtardy, mına izdeýshi, qorǵanys jáne baılanys quraldaryn, parashıýttik-desanttyq jáne brondy tehnıkalardyń múmkindigin joǵary baǵalady. Plasta ornalasqan oqý or­talyǵynyń alýan túrli qarý-ja­raq­tary: granometter men gaýbı­salar, BTR-ler men radıostansalar, tıagach­tar men burǵylaý qondyrǵy­la­ry kórýshilerge jaqsy áser qaldyrdy. Osydan keıin kezinde Irakta bi­timgerlik mindetterdi oryndap qaıt­qan qazbattyqtarmen pikir almasqan qonaqtar polıgonnyń baqylaý munarasyna kóterildi. Munda turyp olar qoldan jasalǵan jarylǵysh zattardy izdep taýyp, zalalsyzdan­dyrý jónindegi jattyǵý kórinisterin tamashalady. Osynda “Qazbattyń” jeke quramy “qarýly lańkesterdiń shabýylyna toıtarys berip”, shıelenis aımaǵyndaǵy eldi mekendi qalaı qaraýylǵa alý, bitimgerlik bazasyn qalaı saqtaý jáne qorǵaý kerek ekenin kórsetti. Jattyǵý barysynda áskerıler bul jıynnyń bir ǵana kórinisi ekenin, onyń belsendi kezeńi – bar­lyq tehnıkalar men áskerılerdiń qa­tysýymen ótetin keń aýqymdy bóligi aldaǵy ýaqyttarda ótetinin má­limdedi. Aıtqandaı, budan burynǵy jyldary NATO-nyń ártúrli shta­bynan kelip kórgen baqylaýshylar qazaqstandyq sarbazdar men sardar­lardyń joǵary daıyndyq deńgeı­lerine nazar aýdarýshy edi. Bul joly da sondaı sarapshylar – brıtan já­ne amerıkalyq áskerlerdiń ókilderi – bizdiń áskerı qyzmetshilerdiń shet­eldik áriptesterimen birlesken is-qımylda jaqsy daǵdy, áskerı sheberlik jáne úılesimdilik tanyt­qanyn atap ótti. AQSh jaıaý áskerleriniń oqý baǵdarlamalary jónindegi bóliminiń dırektory polkovnık Djordj Koýn­nyń aıtýynsha, jattyǵýdyń negizgi maqsaty úsh memlekettiń ás­kerı bólimsheleri arasyndaǵy jedel úılesimdi qımyl jasasýdy jaqsarta túsý bolǵan. Mundaı jattyǵýlar quram­darynda alýan ulttyń ókilderi bar túrli elderden jınalǵan bitimger kúshterdiń birlesken komandalyq bas­shylyqqa baǵyna otyryp, tabys­ty jumys jasaýyna múmkindik beredi. – “Dala qyrany” – biz jyl saı­yn asyǵa kútetin óte mańyzdy sha­ra, – dedi óziniń sózinde Dj. Koýn myrza. – Ol bizdiń elderimizdiń árip­te­stigine, qorǵanys mınıstrlikteri arasyndaǵy ózara qyzmettestikti nyǵaıtýǵa úlken úles qosady. Qazir Qazaqstanda ótken tabysty áskerı manevr jóninde búkil álem habardar bolyp otyr, sondyqtan da keleshekte “Dala qyranyna” qatysatyndar sany arta túsýi kádik. Mysaly, bıylǵy jyly bul jattyǵýǵa baqylaýshy retinde Tájikstan ókilderi qatysyp, aldaǵy jyldary jıynǵa qatysý múmkindigin qarastyryp kórdi. Áskerı nusqaýshynyń pikirinshe, onyń qazaqstandyq áriptesteri sońǵy eki jyldyń ishinde jaýyngerlik jáne taktıkalyq daıyndyq jóninen aı­tarlyqtaı nátıjelerge qol jetkizip keledi. Bıylǵy jattyǵý jıynynda bizdiń “Qazbrıg” taǵy da óziniń bitimgerlik operasııalardy NATO standarttary boıynsha oryndaýǵa qabiletti ekenin kórsetip berdi. “Qazbat” áskerı qyzmetiniń bas­tyǵy Jandos Mahanbetov senbidegi kórsetilimdi jattyǵý barysynda batalon jaýyngerleri men ofıser­le­­riniń óz aldaryna qoıylǵan min­detterdi abyroımen oryndaǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, jattyǵý kezinde sarbazdar “lańkesterdi” tez qarýsyzdandyryp, jergilikti jerdi jarylǵysh zattardan jyldam jáne batyl túrde tazartyp shyqqan. Bul aldaǵy ýaqytta áskerı júkterdi ta­symaldaý, olardy ózen boıyndaǵy ót­­kelden ári ótkizý sekildi basqa da ope­rasııalar qolǵa alynatyn bel­sen­di jattyǵý jıynynyń barlyq ha­lyq­aralyq normalarǵa saı oryn­dalýyna negiz qalaıdy. Al osyndaı isterden aıtarlyqtaı tájirıbe jınaqtap qalǵan “Qazbat” kez kelgen kúrdeli keıiptegi bitimgerlik mindetti oryndaýǵa daıyn. Qorǵanys mınıstrliginiń máli­meti boıynsha, “Dala qyrany” Qa­zaqstan men NATO arasyndaǵy qyz­mettestiktiń jeke josparyna engi­zil­gen. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta ony “Beıbitshilik jolyndaǵy áript­estik” baǵdarlamasy sheńberinde ót­kizý de josparda bar. Qazir Qazaq­stan jaǵy­nan manevrge “Qazbat” pen aerout­qyr áskerlerden bólek áskerı avıa­sııa, qalqymaly-kópir batalo­ny, áskerı polısııa ókilderi men ás­kerı ınstıtýt kýrsanttary qatysýda. Jat­tyǵý tamyzdyń 27-si kúni aıaqtalady. “Egemen-aqparat”. ---------------------------------- Sýretti túsirgen Shúkir ShAHAI.