Qazaqstan • 04 Tamyz, 2023
Ádildik joly: Baǵyt pen baǵdar
2022 jyly memleketimizdiń tarıhı betburys jasaǵany ámbege aıan. Sol kezde ádiletti, shyn mánindegi Jańa Qazaqstandy qurý ıdeıasy týyndady. Memleket pen qarapaıym halyq úshin asa mańyzdy bul qujattyń bastaýynda – Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev tur.
Aımaqtar • 04 Tamyz, 2023
Gaz Qaraǵandyny ystan qutqarady
Qaraǵandy jurtshylyǵy qys túse qalany tumshalaıtyn kók tútinnen arylatyn shaq kóp kúttirmeıdi dep úmittenedi. Búginniń ózinde biraz kóshege gaz kelip tur. Endigi sharýa turǵyndarǵa tikeleı baılanysty. Kóshesine jetkizilgen gazdy úıine tartyp alý ǵana qalyp tur. Osy tusta jergilikti bıliktiń de qamsyz qarap otyrmaǵanyn atap ótýimiz kerek-aq. Paıyzsyz nesıe men áleýmettik kómek qarastyrylyp otyr. Ketetin shyǵyn esebin surasańyz, shamamen bir úıdiń 150,2 tekshe metr aýmaǵyn jylytý úshin 770 myń teńge kóleminde qarajat qajet.
Bilim • 04 Tamyz, 2023
«IT-medısınanyń» alǵashqy túlekteri
Qaraǵandydaǵy «IT-medısına» ınnovasııalyq bilim berý baǵdarlamasynyń alǵashqy 38 túlegi dıplom aldy. Qoldaryna jańa dıplom alǵan jas mamandar mańyzdy salanyń, ıaǵnı aqparattyq tehnologııalar men densaýlyq saqtaý júıesiniń baılanystyrýshy býyny bolady.
Abaı • 04 Tamyz, 2023
«Abaıdyń jumbaǵynyń» sheshýi qazirgi dúnıeaýı ǵylymnyń barlyq salasy úshin «jumbaq» bolyp sanalatyn Haq pen Birlik, Áýelgi sebep, Áýelgi Qozǵalys, Máńgilik (Baqı), Ýaqyt (Fánı), Kýllı aqyl men Kýllı Jan, Sezimdik álem, zatııalyq, sýbýtııalyq jáne fıǵylı sebep sııaqty taǵy da basqa asa tylsym uǵymdardan jáne ol týraly tarqatyla taramdalǵan san qıly qısyndardan tamyr tartady. Hass ál-hass deıgeıli danalardyń oı ushqyndaryna nazar salsaq, zady Allanyń Jaratýy men Hıkmetin (mindetin) bólisýi týraly oqymystylardyń arasynda ilgeri dáýirde áldebir pikir syzaty bolǵan sııaqty. Sondaı kúrdeli baqastyqqa barǵan (pikir talasy, dıskýssııa) pikirdiń ushyǵy Abaıdyń shyǵarmalarynan da ańǵarylyp qalady. Ol Haq týraly qaǵıdalardy oıynda eksheı kele, syrttaı qaraǵanda Jaratýshynyń hıkmetine kúmándánǵandaı kúfirlik bop kórinetin: «Alla Taǵala – ólsheýsiz, bizdiń aqylymyz – ólsheýli. О́lsheýli men ólsheýsizdi bilerge múmkin bolmaıdy. Biz Alla Taǵala «Bir» deımiz, «Bar» deımiz, ol «Bir» demektik te – aqylymyzǵa uǵymnyń bir tııanaǵy úshin aıtylǵan sóz. Bolmasa, ol: «Bir» demektik te Alla Taǵalaǵa laıyqty kelmeıdi» degen, nemese: «Já, endi aqyldy erkine jibermesek, Qudaı Taǵalanyń: «Aqyly bar kisige ıman paryz» degeni qaıda qalady? Dinimizdiń bir jasyryn turǵan jalǵany joq bolsa, aqyldy(ǵa) ony oılama degenimizge, pende bola ma (kóne me)? Aqyl toqtamaǵan soń, dinniń ózi neden bolady?» degen tosyn suraqtar qoıady.
Ádebıet • 04 Tamyz, 2023
Ustaz ben shákirt usynǵan qoltańba
Áńgime jazýshy kitabynyń oqyrmanyna beriletin qoltańbasy jóninde órilmek. Qasıetti kitap jóninde ǵulamalar – Muhtar Áýezov: «Árbir adamnyń eń jaqsy dosy, ómir dosy – kitap bolýǵa tıis», Ǵabıt Músirepov: «Kitap degenimiz – aldyńǵy urpaqtyń artqy urpaqqa qaldyrǵan rýhanı ósıeti. Kitap oqýdan tıylsaq, oı oılaýdan da tıylar edik», Ábish Kekilbaev: «Kitap, kitaphana – máńgilik parasattyń eń kıeli ǵımaraty», dep ónegeli paıym qaldyrǵan eken.
Sport • 04 Tamyz, 2023
Týra bir jyldan keıin Parıjde HHHIII jazǵy Olımpııa oıyndarynyń jalaýy kóteriledi. Qazaq eli úshin budan burynǵy olımpıadalar tabyssyz ótken joq. Ásirese Atlanta men Sıdneıde kók týymyz kókke kóp márte kóterildi. Tek munyń aldyndaǵy Tokıo Olımpıadasynda pandemııanyń saldary ma, joq daıyndyǵymyz nashar boldy ma, eńsemiz túsip, elge 8 qolamen oraldyq. Munyń asa nashar kórsetkish ekeni aıtpasa da túsinikti.
Qoǵam • 03 Tamyz, 2023
Senatorlar Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy agrarlyq sala ókilderimen kezdesti. Depýtattar Olga Býlavkına men Shákárim Buqtuǵutov Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Ulan aýdanyndaǵy Ablaket aýyldyq okrýginiń Besterek aýylynda boldy.
Ekonomıka • 03 Tamyz, 2023
Sátti sapar sapaly joldan bastalady
Qazaqstanda jalpy uzyndyǵy 157 myń shaqyrymǵa jýyq avtojol bar bolsa, sonyń 25 myń shaqyrymy halyqaralyq jáne respýblıkalyq mańyzǵa ıe eken de, al 70 myńy oblystar men aýdandardy jalǵaıtyn kórinedi. Buǵan 62 myń shaqyrym kóshe joldaryn qosyńyz. Respýblıkalyq ıeliktegi joldardaǵy sapa deńgeıiniń normatıvti kórsetkishi 89 paıyzdy qurasa, jergilikti joldardiki – 46% ben 85% aralyǵynda.
Bilim • 03 Tamyz, 2023
Sóıleý men jazýdan jańylǵan urpaq
«Ustaz – ulyq emes, uly qyzmet» degen eken batyr Baýyrjan. Sol uly qyzmetti atqaryp kele jatqanymyzǵa bıyl – jıyrma jyl. Bul aralyqta mektep tirshiliginiń biraz qyzyǵy men shyjyǵyn kórip te úlgerdik. Qanshama «jańa bastamalardyń» táp-táýir bastalyp, aqyry aıaqsyz qalǵanynyń da kýásimiz. Ulttyń óz bolmysyn, óz túr-sıpatyn, óz taǵdyr jolyn aıqyndaıtyn ulttyq bilim ordalaryn áli de qalyptastyra almaı kele jatqanymyz da ókinishti.
Tarıh • 03 Tamyz, 2023
Túrksib degen atpen belgili Túrkistan men Sibirdi, ıaǵnı ońtústik pen soltústikti jalǵaıtyn temirjol jobasynyń ıdeıasy 1896 jyly patsha ókimeti kezinde týǵan. 1906 jyly Barnaýl – Semeı – Vernyı – Pishpek – Merki – Lýgovoı – Arys temirjol qurylysyna arnaıy qarjy bólinedi.
