Qoǵam • 22 Qańtar, 2019
Búginge deıin qyzylsha aýrýynyń asqynýy álemniń kóptegen elinde tirkelgen. Sonyń ishinde Úndistanda qyzylshanyń asqynýy 70 myńnan asa adamǵa jetken. Ýkraınada 38 myńnan astam adam qyzylshamen aýyryp jatsa, Qytaıda 29 myńnan astam, kórshiles Qyrǵyzstanda 1238, Reseıde 4185 adam qyzylsha juqtyrǵan. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń deregi boıynsha, qyzylshadan 68 ólim jaǵdaıy tirkelgen. Qyzylshamen syrqattanýdyń ósýin atalǵan uıym qyzylshaǵa qarsy vaksınasııanyń az qamtylýymen baılanystyrady.
Medısına • 22 Qańtar, 2019
Keńse qyzmetkerleriniń saýlyǵyn kim oılaıdy?
«Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde» dep tegin aıtpasa kerek. Sondyqtan da halqymyz densaýlyqty birinshi baılyq dep eseptegen. Islamda «densaýlyq – Alla taǵalanyń adam balasyna bergen amanaty» dep túsindirilip, ony qolda barda qadiri joq nyǵmetke jatqyzady. Búginde dárigerler qımylsyz qyzmettiń júrek jáne qan tamyry aýrýlary, semizdik, belsizdik pen bedeýlik, sýsamyr (qant dıabeti) sııaqty t.b. kóptegen derttiń kóbeıýine sebep bolyp otyrǵanyn, sondaı-aq barlyq aýrý túrleriniń jasaryp bara jatqanyn aıtyp dabyl qaǵýda. Densaýlyǵymyzdy kúnkóristiń kóleńkesinde qaldyrmaı, amanatqa qııanat jasamaý úshin biz ne isteı alamyz?
Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. Ótken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?
Bilim • 22 Qańtar, 2019
Ulttyq biryńǵaı testileýdi jylyna tórt ret tapsyrady
Ulttyq biryńǵaı testileý dese kez kelgen oqýshynyń júzinen úmit pen kúdiktiń sharpylysyp jatatynyn baıqaýǵa bolady. Eki túrli sezimniń eteginen ustaǵan talapker erteńine eleńdep, aldaǵy kúnine alańdap otyratyny aıqyn. Mahabbatyń aýǵan mamandyǵyńa jetý jolynda mashaqattardyń kezdespeı qalýy múmkin emes. Mektep qabyrǵasynan qanattanyp shyqqanda, úmit pen kúdiktiń kúrkesin jamylyp aldyńnan qarsy alatyn – Ulttyq biryńǵaı testileý ekeni belgili. Oqýshynyń baby men baǵy qatar synalatyn báıgede bireýiniń aty alǵa shyǵyp, endi biriniń tulpary turalap qalyp jatady. Upaıdan utylǵandardyń unjyrǵasy túspeýine nazar aýdarǵan Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ulttyq biryńǵaı testileýdi jylyna tórt márte tapsyrýǵa múmkindik berip otyr. Ulttyq biryńǵaı testileý ortalyǵynyń málimetine súıensek 2004 jyly engizilgen testileýge 2004-2018 jyldar aralyǵynda 1 mıllıon 775 myń mektep túlekteri qatysqan. Osy rette ótken aptada elimizde qysqy testileý uıymdastyrylǵan bolatyn.
Ekonomıka • 22 Qańtar, 2019
Bıýdjet jobalary artyq shyǵyndy kótermeıdi
Bıýdjet qarjysynyń ár teńgesi tıimdi jumsalsa, basy artyq shyǵynǵa jol berilmese, jergilikti bıýdjetterdiń búıiri qabysa qoımasy kámil. Isti osylaısha júrgizýdiń joldary men tásilderi de bar.
