Segizsaı jaýharlary

Segizsaı kesheni Batys Qa­zaqstan oblysynyń Shyń­ǵyrlaý, Qaratóbe aýdandary aýmaǵynda ornalasqan. Saq-sarmat zamanyna tıesili 400-deı kóne qorǵan ornalasqan bul jer búginde elimizdiń Jalpyulttyq kıeli nysandary tizimine engen. Keńes ókimeti tusynda, 1960 jyl­dar­dan bastap qaz­ba ju­mysy júrgizilgen bul oba­lar­dan tabylǵan bu­ıym­dardy kezinde Máskeý men Lenıngradqa, Almaty men Orynborǵa alyp ketken. Jergilikti halyq pen ólke­ta­nýshylar óz jerinde qan­daı qazyna jatqanyn bil­meı de kelgen bolatyn.

– Segizsaı (Lebedevka) ke­sheninde arheologııalyq qaz­ba jumystary 1967 jyldan beri júrgizilip kelgen. Biz tek 2019 jyly ǵana al­qaptyń topografııalyq jos­paryn jasattyq. Sóıtip, mun­­da 348 eskertkish nysan bar ekeni anyqtaldy, onyń 218-i buǵan deıin qazylǵany belgili boldy. Munda 25 ǵu­ryp­tyq oryn, 323 oba bar. Biz­diń endigi josparymyz – osy qazbadan tabylǵan jádi­gerlerdiń tolyq tizbesin jasaý. Ol buıymdardyń qaıda saqtalǵanyn anyqtap, sýretke túsirip, bolashaqta arnaıy katalog shyǵarýdy kózdep otyrmyz, – deıdi Batys Qazaqstan oblystyq tarıhı ólketaný mýzeıiniń ǵylymı hatshysy Jantas Safýllın.

Joǵaryda aıtylǵandaı, bul jádigerler Oral, Al­ma­ty, Nur-Sultan, Máskeý, Pe­terbor t.b. qalalardaǵy mý­zeılerde saqtalǵan. Ja­qynda oraldyqtar Nur-Sul­tan qalasyndaǵy Ulttyq mýzeıge hat joldap, Segizsaı ke­sheni boıynsha kórme men qor­lardaǵy saqtalǵan jádi­gerlerdiń tizbesin berýin, sýretke túsirýdi suraǵan eken. Bul tilek oryndalǵan. Myna sý­rette Ulttyq mýzeı­de saq­talǵan Segizsaı buıymdary beınelengen.

Segizsaı qazynasyn tú­gendeý, jergilikti halyq­tyń ıgiligine aınaldyrý má­selesin jıi kóterip júr­gen janashyrdyń biri – Shyń­ǵyrlaý aýdandyq ta­rı­hı-ólketaný mýzeıiniń meń­ge­rýshisi Tilegen Qalıev bolatyn. Jaqynda Tilegen Ken­jetaıulynyń bastamasymen, aýdan basshylyǵynyń qol­daýymen Samara-Shymkent ha­lyqaralyq jolynyń boıynda bıiktigi 5 metrlik eskertkish-belgi ornatylatyn boldy. О́l­keniń on myń jyldyq ta­rıhynan syr shertetin, ań stı­lindegi eskertkish kóp­shi­liktiń kózaıymyna aınalatyn ýaqyt alys emes.

Batys Qazaqstan oblysy