Qazaqstan men Qytaı azamattary úshin ózara vızasyz rejim engiziletini týraly jańalyqty estidik. Qazaqstan Syrtqy ister mınıstrligi ázirlegen bul qaýly iske assa, eki el azamattary tólqujat arqyly saıahattaý, emdelý, iskerlik kezdesýler ótkizý úshin kórshi memleketke 30 kúnge deıin vızasyz kire alady.
Alaıda el ishinde buǵan qatysty ártúrli pikir aıtylyp jatyr. Manıpýlıasııa jasap, halyqtyń kóńil kúıimen oınaý, jalǵan aqparat taratyp, qoǵamnyń úreıin údetý – kez kelgen saıası, azamattyq jaǵdaı úshin sońy jaqsylyqpen bitpeıtini belgili. Biz bir sát munyń tıimdi tustaryna nege úńilip kórmeımiz? Ásirese saýda-sattyq salasynda eki el arasyndaǵy alys-beris burynǵydan góri ulǵaıady. Bul – el ekonomıkasyna edáýir tıimdi. О́zara barys-kelis kóbeıse, týrızm de jandanady. Mádenı qarym-qatynastardyń úlken-kishili joldary ashylady. Kelisimsharttardyń júrilýi jedeldeıdi. Sondyqtan bul eń birinshi el ekonomıkasyna qolaıly sheshim ekenin eskergenimiz jón.
Al onyń geosaıası-strategııalyq, ulttyq qaýipsizdik jaǵy ol basqa áńgime. Ol bizdiń ishki zańdarymyzdyń atqarylýyna baılanysty. Máselen, Qytaıdan kelgen ár ózge ult ókili 30 kúnge vızasyz rejimmen kelgennen keıin, tek jumys isteýge emes, týrıstik jáne ekonımıkalyq baǵytpen kelip-ketse boldy.
Qazir álemge Qytaısyz kún joq. Qytaı tek bizde emes, búkil álemde bar. Qytaı – eń áýeli ekonomıka eli, ekinshi bizdiń qudaıy kórshimiz. Kórshimen qalaı esikti tars jaýyp shydap otyrýǵa bolady? Esikti jaýyp qoısań, tesikten kiredi. Odan góri «esikti» dıplomatııalyq jolman, zań aıasynda ashyp, barys-kelistiń tıimdi jaqtaryn kózdegen jón. Qytaıdyń óziniń «Sen jaqsy – men jaqsy» degen sózi bar. Biz de osy saıasatty ustansaq, utyla qoımaımyz.
Budan bólek, taǵy bir másele bar. Qazir ol jaqta ózimizdiń qarakóz aǵaıyndarymyz áli kóp. Vızasyz kirý rejimi sol aǵaıyndaryń kelip-ketýine de septigin tıgizer edi. Qazir qanshama qazaq osy jaqtaǵy aǵaıyn-týystaryna jete almaı qańtarylyp otyr. Máselen, sol vızasyz rejimmen kelgen aǵaıynǵa yqtııarhat nemese azamattyq berip úlgeretin múmkindikter týdyrsaq, tipti jaqsy bolar edi. Qazir Qytaıdaǵy aǵaıynnyń beri qaraı kelýi óte qıyn, óıtkeni vıza alýǵa turǵan kezektiń jetý merzimi úsh-tórt aıǵa sozylyp ketedi. Osy másele jeńildep, alys-beris, barys-kelis rettelip, qalypty jyldardaǵydaı tirshilik ornar edi.
Erbosyn NURMUHAN,
kásipker, prodıýser