Ǵumyry jarqyn tulǵa

Týyp-ósken ortasynan,­ tá­­­lim alǵan mektebinen ıgi tár­­bıe men tereń bilim ná­ri­men­ sýsyndaǵan ol ómirinde eleý­li tabystarǵa qol jet­kiz­di. Memleket jáne qoǵam qaı­ratkeri dárejesine deıin kóterildi. Qazaqstannyń Joǵarǵy Keńesi X jáne XI shaqy­­­rylymynyń, Parlament Májilisiniń I jáne II shaqy­ry­­lymynyń depýtaty bolyp saılanyp, el úshin qyzmet istedi.

Jastaıynan bilimge qush­tar­lyǵy jáne tehnıkaǵa ja­qyndyǵy bolashaq maman­­dyǵyn tańdaýǵa da áser etti. Qazaq polıtehnıkalyq ınstı­tý­tyn, Almaty joǵary partııa­ mek­te­bin támamdaǵan. Keıin Abaı atyn­daǵy mem­le­kettik pedagogıkalyq ýnı­ver­sıtetti bi­tirip, birneshe mamandyqty meń­gerdi.

Shárippen tanystyǵym 1973 jyl­dyń mamyr aıynan­ bastaldy. Ol kezde Qazaq memlekettik dene tárbıesi jáne sport ıns­tı­týtynda oqyp júrgen edim. Almatydaǵy stýdent jastardyń arasynda «Stýdent kóktemi» atty óner baıqaýy qarqyndy ótip jatqan kúnderdiń birinde «Dos-Muqasan» estradalyq vokaldy aspaptar ansambli kelip, baıqaý baǵdarlamasyna saı konsert beredi eken» degen habar jetti. Habarlanǵan kúni Dosym Súleev, Shárip Omarov, Murat Qusaıynov, Meıirbek Moldabekov, Qurmanaı Oma­ro­va keremet konsert qoıdy. Sol kezde el ishine keń tara­lyp ketken «Toı jyry», «Kýá bol», «Saǵyndym seni», taǵy­ basqa da tamasha ánderdi shyr­qap, stýdent jastardyń qoshemetine bólendi. Biz de súısine tyńdadyq. Bárimiz de shabyttanyp, kóterińki kóńil-kúıde bolyp, ǵajap sezimge bólengenimiz áli esimde.

Konsert aıaqtalysymen sah­na­ǵa­ kóte­­rilip, jańa ǵana ónerlerin pash­ ­etken aǵa­la­ry­myzben qol aly­syp aman­das­tyq­. Sol bir sátte: «Jigitter, myna aspap­tardy kóligimizge tıep berýge kómektesińdershi» degen qońyr daýys estildi. Daýys shyqqan jaqqa qarasaq, uzyn boıly, myǵym deneli, qara tory, jańa ǵana bas gıtarada oınaǵan Shárip Omarov eken. О́tinishin oryndap, mýzykalyq aspaptaryn kóterisip, shyǵaryp salǵanbyz. Sol jerde qol alysyp, aty-jónimizdi aıtyp, kelesi kezdes­kenge deıin qosh aıtysqanbyz. Mine, alǵashqy kezdesý men tanysýymyz osylaı bolǵan edi.

Taǵy bir júzdesken sát oıǵa oralyp otyr. Ol kezde jazda stýdentterdiń qurylys otrıadtary elimizdiń túkpir-túkpirine baryp, malshylardyń qystaq úıleri men qoralaryn, basqa da qurylys nysandaryn salyp beretin edi.

Instıtýtymyzda «Ja­lyn­»­ at­ty­­ qu­rylys otrıady­ jasaq­ta­lyp, so­nyń­ jetekshiligi maǵan buıyryp, eki aı boıy­ Taldy­qor­ǵan oblysy, Sarqand aýda­nyn­daǵy eldi­ mekende eńbek ettik. Qarqyndy jumys atqar­ǵanymyzdyń arqasynda respýblıka­ kó­leminde stýdentter qurylys otrıadta­ry­ arasyndaǵy baı­qaýdyń júldegeri ata­nyp, Bolgarııa, Germanııa, Majarstan jáne Chehoslovakııa (burynǵy) el­de­rine saıahattaýǵa joldama jeńip alǵanbyz. Tıesili joldamany berý rásimine Almaty qalalyq jastar komıtetine shaqyryldyq. Sol jerde komıtettiń hatshysy Shárip Omarovtyń qolynan joldamany saltanatty túrde alǵan edim.

Arada 20 jyldaı ýaqyt ótkende taǵdyr bizdi qaıtadan qaýyshtyrdy. Aqtóbe qalasynan Parlament Máji­li­siniń I shaqy­rylymynyń depýtaty bolyp saılanyp, Almatyǵa keldim. Alqaly jıynnyń alǵashqy otyrysy aldynda Shárippen qaıta júzdesip, sol mezgilden bastap etene aralasyp, aǵaly-inili dostyq qarym-qatynasymyz nyǵaıa tústi.

Parlamenttiń jumysy qyzý­ bastal­ǵan­ shaqta Palata tór­aǵa­lyǵyna, komı­tet­ter bas­shy­lyǵyna kandıdatýralar­ usy­nyldy. Osy oraıda, eldiń ishki jáne syrtqy saıasaty salasynda mol­ tájirıbesi bar Shárip Omaruly Máji­lis­tiń­ Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýip­sizdik komıtetiniń tóraǵasy bolyp saılandy.

Ol kezde elimizde kórshi memleket­ter­men shekaramyzdy zańdy túrde beki­tip alý úrdisi boıynsha qarqyndy jumys júr­gizilip jatqan edi. Sondaı kún­der­­diń­ birinde Parlament Májilisi depý­tat­­tarynan ja­saq­talǵan jumys toby О́zbek­stan­men ekijaqty kelisimge kelmegen jer­lerge baılanysty kelissóz ótkizetin bol­dy. Osy maqsatta Ońtústik Qazaqstan obly­syna issaparmen bar­dyq. Onda Shárip­tiń basshylyǵymen ózbek­standyq árip­testerimizben apta boıy qyzý tartys­ty­ túrde ekijaqty kelissóz otyrystary ót­ti, biz sonyń kýási boldyq.

Úlken uıymdastyrýshylyq jáne halyq­aralyq dıploma­tııa salasynda jına­ǵan táji­rıbesiniń arqasynda jer bóli­sý máselesi boıynsha talaı sóz tarty­synda basqa órkenıetti elderde­ bar­ zańdardyń baptaryn, sonymen qa­tar­ tájirı­belerin negizge ala otyra, biz­diń paıdamyzǵa tıesili sheshimderdi bul­tartpastan, kórshi eldiń depýtattary­na­ bizdiń usy­ny­symyzdy qabyldatýǵa máj­búr etti.

Ekijaqty shekara másele­si­niń oń sheshi­lýine Shárip Omar­uly úlken úles­ qos­qan edi. Mine, bul Sháriptiń boıyn­da­­ǵy mem­le­ketshildik qasıetiniń bir ǵana qy­ry. Odan basqa da dál sondaı eli­miz­diń me­reıin asyratyn sharalar men jumys­tar­­dy atqarǵany aıdan anyq. Ol jaǵyn árip­testeri jaqsy biledi.

«Er elimen aıdarly, el erimen aıbarly» demekshi, sanaly ǵumyryn halqyna aıanbaı eńbek etken Shárip Omarovtyń atqarǵan mem­le­kettik qyzmetine toqtalsaq, ómirindegi jáne eńbek jolyndaǵy negizgi kezeńderin atap ótken jón.

Shárip ózi bilim alǵan polı­teh­nıkalyq ıns­tıtýtta eńbek jolyn bastap, osy oqý ornynyń aspırantýrasyn bitirgen. Jas­tar isi máselesimen aınalys­ty. Keıin bel­sendi qajyr-qaı­raty, boıyndaǵy jiger­li­gi men tııanaqty jumysynyń arqasynda Almaty qalasynda jaýapty saıası-ákim­shi­lik qyzmetter atqardy. Almaty qalasy ákimi­niń birinshi orynbasary qyzmetine deıin kóterildi. Parlament depýtaty bolyp saılandy. Májilistiń I jáne II shaqyrylymynda qajyrly qyzmet istedi.­ Sol kezeńde otandyq zańnamany jetil­dirýge jáne Qazaqstannyń shetelder­men­ jáne halyqaralyq uıymdarmen ynty­maq­tastyq baılanysynyń nyǵaıa túsýine eńbek sińirdi.

2007 jyldyń 29 tamyzynda,­  59 jasqa tolar shaǵynda ol Qazaqstannyń Chehııadaǵy elshisi qyz­metin atqaryp júrip, júrek talmasynan kenetten kóz jumdy.

Shárip Omarov 1974 jyly «Dos­-Mu­qa­san» ansambliniń quramynda Búkil­odaqtyq Lenın komso­mo­ly syı­lyǵy­nyń laýreaty­ atandy. Ol –  «Parasat» ordeniniń ıegeri. TMD-ǵa múshe memleketterdiń Parlamentaralyq Assam­bleıa­sy­nyń «Dostastyq» ordenimen mara­pattalǵan. AQSh-tyń Ne­brask shtaty, Lınkoln qala­synyń Qurmetti azamaty degen ataǵy da bar.

Shárip otbasylyq turmysy men tirshiligine qatysty oılaryn ashyp aıta bermeıtin. Syrttaı biletinimiz, birinshi jeńgemiz Qurmanaı Aqtóbe oblysy Oıyl aýdanynyń týmasy eken. Sol sebepti Sháripti reti kelgende «jezde» dep qal­jyń­dasatyn da jaılarymyz bolatyn-dy. Taǵdyrdyń jazýy­men ol jeńgemizden qapyda aıy­rylyp qaldyq.

Bertin kele, ol Halyq ár­ti­­­si, «Qazaqstan kame­­ra­ta­sy»­­ memlekettik klas­sı­ka­lyq­­ mý­zykalyq ansambliniń negi­zin­ qalaýshy Gaýhar Myr­za­be­ko­vamen otbasyn qurady. Aǵa-jeńgemizben birge talaı óner merekelerin tamashaladyq. Syılastyǵymyz da, áńgimemiz de jarasýshy edi. Gaýhar Qurman­bekqyzy Shákeń ómirden ozǵan­nan keıingi rásimderin jáne bir­neshe eske alý keshterin uıym­dastyryp, olardy joǵary deń­geı­de ótkizdi. Áriptesteriniń shy­naıy rızashylyǵyna bó­lendi.

Sháriptiń sportqa degen­ yn­tasy biz­di­ odan saıyn ja­qyn­data tústi. Asa qumar­lyq­pen, úlken ynta-jigermen aınaly­sa­tyn sporttyń biri – fýtbol oıyny edi. Turaqty jattyǵýlardan qal­maýǵa daǵdylanǵan ol árdaıym boıyn sergek ustaıtyn.

Shárippen birge júrip, sporttyq oıyn­darǵa qatysý arqyly Quralbek Orda­baev, Seıilda Baıshaqov, Mıhaıl Gýrman syndy fýtbol sala­synyń maıtalmandarymen tanys­tyq. Olarmen oıyn alańynda jáne beıresmı otyrystarda kezdesip, suhbattasý múmkindigine ıe boldyq. Meni dostaryna tanystyrǵan kezde: «Bul – meniń inim ári baldyzym Tólegen» deýshi edi, jezdelik qaljyń sózderin aralastyryp.

Qazir jyl saıyn jastar arasynda Shárip Omarovty eske alýǵa arnalǵan respýblıkalyq fýtbol týrnıri ótkizilip turady. Qandaı qyzmet atqarsa da, Shárip Omaruly dostarymen qarym-qatynasyn úzgen joq. Al ómirde onyń dostary óte kóp-tin. Biri – qyzmettesteri, endi biri – mýzyka mamandary, sportshylar, kásipkerler edi.

Shárip Omarov ǵylym men qyzmetti teń ustaı bildi. Ol – ǵylymnyń eki salasyna tereń den qoıǵan azamat. Tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty atandy. Sondaı-aq jastar saıasatyna qatysty ózekti máselelerden dıssertasııa qorǵap, saıası ǵylym­dar kandıdaty ataǵyna ıe boldy. Eger saıası-ákimshilik qyz­met­terge barmaı, ǵylym jolynda júrse, elimizdiń kórnekti ǵalymy bolatyny sózsiz edi.

Mine, osyndaı aıtýly­ tul­ǵanyń, táýelsiz elimizdiń irge­ta­syn nyǵaıtýǵa, Qazaqstan par­la­mentarızminiń qalyp­ta­sýyna sińirgen eleýli eńbegi eskerilýi qajet dep sanaımyz. Osy oraı­da, zııaly qaýym ókilderi atynan mynadaı usynysymyz bar: Sh.Omaruly 30 jyldan astam ýaqyt Almaty qalasynda turyp, qajyrly qyzmet istedi, memlekettik jaýapty mindetterdi minsiz atqardy. Alataý bókterindegi qalanyń órkendeýine óz úlesin qosty. Osyny eskerip, Almaty men Astana qalalarynyń jańa kóshelerine Shárip Omarovtyń esimi berilse eken deımiz. О́zi turǵan úıdiń qabyrǵasyna eskertkish taqta ornatylǵany jón. Jarqyn ǵumyr keshken tulǵa týraly derekti fılm túsirilip, tanymdyq zertteýler jazý da – aldaǵy ýaqyttyń enshisi dep bilemiz.

Tólegen QÝANYShEV,

Parlament Májilisi

I shaqyrylymynyń depýtaty,

Astana qalasy qoǵamdyq

keńesiniń múshesi