• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Pikir 07 Qańtar, 2025

Adal azamat uǵymy

370 ret
kórsetildi

Shalkıiz jyraýdyń «ádil tóre el bas­tar» degen sózi bar. Jyraýlar poezııasyn­da keńinen nasıhattalǵan bul uǵymdar ke­ıin Abaı, Shákárim eńbekterine ulasty. «Adal júrip, adal tur, schetiń týra kelýge» de­gende Abaı qoǵam men Qudaı aldyndaǵy esepti qosa aıtqanǵa uqsaıdy. Adamdyq qasıet­tiń negizi sanalatyn osy adal­dyq uǵy­myn Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaıdyń bas­ty ustyny etkeni tegin deısiz be? Biz­­diń halyqtyń sonaý túp-tanymynan kele jat­qan qasıetter negizinde «Adal adam – Adal eńbek – Adal tabys» atty tujyrymdama usynyp, jasampazdyq jáne jańashyldyq basty qundylyqtarymyzdyń biri ekenin atap kórsetti. Prezıdenttiń aıtýynsha, bul qundylyqtardy basty nazarda ustaý bú­gingi ózgermeli álemde ultymyzdyń mereıin ósi­rip, jahandyq básekege qabiletti bolýy­myzǵa múmkindik beredi.

Shyn máninde, aldyńǵy qatarly memleketter qatarynan berik oryn alýymyz úshin birinshi kezekte azamattarymyzdyń jańasha oılaı bilýge, ýaqyt talabyna saı jasampazdyq­qa umtylǵany abzal. Bul oraıda, basqasyn aıt­paǵanda, bilim men ǵylym, mádenıet, rýhanııat salalaryn damytý maqsatynda kúsh biriktirý óz jemisin beredi. Sondyqtan, adamı kapıtalǵa ıek artyp, eńbekqor, talantty azamattardy barynsha qoldaý, olardyń áleýetin tıimdi paıdalaný mańyzdy. Osy tusta batyl sheshim qabyldaı biletin, ozyq, tyń amal-tásilderdi qoldana otyryp qoǵam damýyna oń áserin tıgizip, paıda keltirip júrgen otan­dastarymyzdy kópke úlgi etý, sol arqyly adal da belsendi azamattarymyzdyń qataryn kó­beıtý qajet. Bul sanattaǵy adamdardyń úni qoǵamdaǵy keritartpa, bardy joq dep zarlaıtyn, atqarylǵan ıgi isterden kemshilik izdep baıbalam salatyn keıbireýlerdiń aıqaıynyń astynda qumyǵyp qalmaýǵa tıis.

Sońǵy kezderi elimizde kreatıvti ındýs­trııa­­ny damytý, ony zaman suranysyna saı il­geriletý isi jandanyp keledi. Buǵan dálel re­­tinde qoǵamymyzdyń mádenı-rýhanı ómirin jan­dandyryp, onyń boıyna qan júgirtip, óz elimizdiń aýqymynan shyǵyp, álemdik deńgeıde tanyla bastaǵan otandastarymyzdyń tabys­taryn aıtýymyzǵa bolady. Kıno, mýzyka, áde­bıet, sondaı-aq ónerdiń basqa da baǵyttary boıynsha elimizdiń jasampazdyq áleýetin, is-qımylyn álemdik keńistikke tanytyp júrgen órenderimiz bizdiń árdaıym maqtanyshymyz bola bermek.

Búgingi jas tolqynnyń áleýeti, qabileti, adal nıeti bolashaqqa degen senimimizdi art­ty­ryp otyr. Jasampaz iske umtylǵan jas­ta­rymyzdyń búgingi qadamy, qarymy eli­mizdi da­mýdyń dańǵyl jolyna túsirip, odan ári il­ge­rileı berýimizge tolyq múmkindik bere­tindeı.

Qazirgi tańda ultymyzdyń jańa sapasyn qalyptastyrý, jańǵyrǵan, jańashyl qoǵam qurý mindeti kún tártibinde tur. Osy máselede tabysqa jetý, tıimdi jolǵa túsýde «Adal azamat» uǵymyna ekpin túsirmeı bolmaıdy. Eldik, ulttyq máselelerde batyl qımyldaý, sheshimtal bolý ózekti. Al batyl is-qımyl, sheshimtaldyq tek adal azamattarǵa tán. Olaı bolsa, Ádiletti Qazaqstan ıdeıasymen to­lyq úndesetin «Adal azamat» uǵymyn basty qun­dylyqtarymyzdyń biregeıi retinde urpaq sanasyna sińirý óte ózekti.

Qazirgi tańda qazaq qoǵamyna syrtqy kúsh­terdiń teris áserleri az tıip otyrǵan joq. Onyń keri saldarlaryn sezinip te otyr­myz. Sodan kelip ishki ýaıymymyz da, alańdaýshylyǵy­myz da bir basymyzǵa jeterlik. Basqasyn aıt­paǵanda, jastarymyzdyń, tipti orta býyn­nyń edáýir bóligi syrtqy yqpaldy ta­rap­tardyń «jumsaq kúshine» aınalyp bara­dy. Birimiz japon, birimiz koreı, birimiz aǵyl­shyn, taǵy birimiz basqa bolǵymyz keledi. Mun­daılar ómir súrý saltyn, tanym-túsinigin, júris-turysyn, iship-jemin álgi ózi eliktep-solyqtaıtyn ult ókilderinikine beıimdep áýre. Bul shyndap kelgende ózin súıkimdi kórsetip, sonyń arqasynda qoǵamymyzǵa saıa­sı-ekonomıkalyq, mádenı-rýhanı yqpalyn júrgizip, ózderi úshin tıimdi naryq, arzan da anaıy keńistik qurýdy kózdeıtin syrtqy kúshterdiń nátıjeli jumystarynyń kórinisi. Olar osy maqsattaryn júzege asyrý úshin bizdiń jastarymyzdy óz dárgeıine ıildirip, qolbala qylyp alýǵa kiriskendeı. Olarǵa alystan kúsh tartpaı-aq balalarymyzdy, óz adamdarymyzdy ózimizge qarsy kúsh retinde qoldanǵan tıimdi.

Mine, osyndaı úderister júrip jatqan qazirgi kezeńde el Prezıdenti usynǵan Ádiletti Qazaqstan ıdeıasymen úndesetin «Adal azamat» uǵymyna nazar aýdarýdyń qanshalyqty mańyzdy ekenin aıtqymyz keledi. О́ıtkeni adal adam qashanda óz eliniń, óz halqynyń túpki múddesin júregimen túsine alady, so­nyń arqasynda ózgeniń yqpalynda qalyp qoıýǵa, basqanyń shotyn shabýǵa ary, adaldyǵy jibermeıdi.

Sondyqtan da ózimiz qalaǵan jasampazdyq, jańashyldyq jolyna túsip, onyń talaptaryn jaýapkershilikpen oryndaı bilsek qana mártebemiz bıik, juldyzymyz joǵary bolmaq.