Sońǵy jańalyqtar
Aýa raıy • 27 Jeltoqsan, 2025
27 jeltoqsanda respýblıka boıynsha qaı joldarda qozǵalys shekteldi?
«QazAvtoJol» ulttyq kompanııasy eldegi joldardyń qazirgi ahýaly týraly habarlady, dep jazady Egemen.kz.
Digital • 27 Jeltoqsan, 2025
Endi «Erekshe bilim berýdi qajet etetin balalardy úıde oqytýǵa jumsalǵan shyǵyndardy óteý» qyzmetin «eGov Mobile» mobıldi qosymshasy arqyly rásimdeýge bolady.
Ǵylym • 27 Jeltoqsan, 2025
Otandyq zertteýshiler adam tynysyndaǵy asetondy dál anyqtaıtyn jańa sensor ázirledi. Bul tehnologııa bolashaqta dıabetti ınvazıvsiz, ıaǵnı qan almaı anyqtaýdyń qoljetimdi tásiline aınalýy múmkin. Nazarbaev ýnıversıtetiniń «National Laboratory Astana» zerthanasynda júrgizilgen zertteý «Sensors International» jýrnalynda jarııalandy.
Qoǵam • 27 Jeltoqsan, 2025
Kezinde Zaısan aýdanynyń Daıyr aýylynda elge syıly, óńirde alǵash ret elektr júıesi salasynda uzaq jyl qyzmet etken tyl ardageri Qabash Turdybekov degen qarııa turdy. Osydan 13 jyl buryn ómirden ótken aqsaqal tiri bolǵanda búginde ǵasyr toıyn jasap jatýshy edi. О́miri ónegeli qarııany nege eske alyp otyrmyz?
Mıras • 27 Jeltoqsan, 2025
«Qyryq batyr» qamqorlyqqa zárý
Keńes bıligi kezeńiniń alǵashqy úsh onjyldyǵynda túrkitildi halyqtardyń batyrlyq jyrlaryn jınaqtap zertteý nazardan tys qaldy. Bul jaǵdaı «orys halqynyń jáne túrkitildi elderdiń batyrlyq jyrlary shynaıy tarıhı ýaqıǵalardy baıandaıtyn halyqtyq shyǵarmalar, olardyń qundylyǵynyń negizin batyrlyq rýh pen otan qorǵaý ıdeıasy quraıdy» degen ǵalymdar 1936 jyly tujyrymdamany qabyldaǵannan keıin ózgerdi. Bul kezde Eýropada gıtlerlik Germanııa bastaǵan soǵys óristep, keńes odaǵynyń batys shekarasyna jaqyndaǵan edi. Osyndaı qysyltaıań jaǵdaıda kommýnıstik partııanyń ıdeologteri odaqtyq ulttardyń qaharmandyq epostaryn keńes halqyn gıtlerlik basqynshylarǵa qarsy soǵysta otanyn qorǵaýǵa jumyldyrýǵa, maıdangerlerdiń batyrlyq rýhyn kóterýge paıdalanýdy kózdedi. Sóıtip, túrkitildi halyqtardyń batyrlyq jyrlaryn jınaqtaýǵa jol ashylǵandaı boldy. Qazaq eliniń batys aımaǵynda aýyzsha taraǵan batyrlyq epos-jyrlardyń jańa zamanda jańarýyna alǵysharttar týyndady.
О́ner • 27 Jeltoqsan, 2025
Qysqy merekeler qarsańynda «Astana Opera» teatry elordalyq kórermendi asqaq áýender men rýhanı jylylyqqa bólep, erekshe mýzykalyq kesh usyndy. K.Baıseıitova atyndaǵy Kameralyq zalda «Rojdestvo sıqyry» konserti kóne mýzyka jaýharlarynan shashý shashty.
Jádiger • 27 Jeltoqsan, 2025
Sarmat áıeldiń jumbaq qobdıshasy
Arheologter 2021 jyly Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Urysaı oba kesheninen tabylǵan qobdıshanyń qupııasyn ashty.
О́ner • 27 Jeltoqsan, 2025
Qazaq aspanyn qaq jaryp, Qyzylorda, Jezqazǵan dalasyn júrekti jarardaı solq etkizip, Baıqońyrdan alyp ǵarysh kemeleri men zymyrandar ushyrylyp jatsa da jerdiń ıesi, eldiń egesi qazaq halqyna eshqandaı qatysy joqtaı kórinetin. Elimiz táýelsizdigin alǵannan keıin ǵana Baıqońyr men sol aýmaqtaǵy eldi mekenderdi damytý qolǵa alyndy. Baıqońyrdyń ataýy da tek 1995 jyly qaıtaryldy, oǵan deıin Lenınsk dep atalatyn.
Zań men Tártip • 27 Jeltoqsan, 2025
Lýdomanııa: Zańnyń jaýapkershiligi bárimizge ortaq
Lýdomanııanyń sebebi men saldaryn saralap, zardabyn zerdeleıtin bolsaq, onyń bir ǵana adamnyń basyna túsken baqytsyzdyq emes ekenin kóremiz. Bul – tutas bir otbasynyń taǵdyryn talqandaıtyn, tipti, bútin bir áýlettiń berekesin qashyryp, et jaqyndarynyń júıkesin juqartatyn, qala berdi ulttyń bolashaǵyna balta shabatyn qoǵamdaǵy qaýipti áleýmettik dert.
Sport • 27 Jeltoqsan, 2025
Úzdik sportshylar marapattaldy
Taraz qalasyndaǵy «Kóne Taraz» tarıhı-etnomádenı kesheniniń kórme zalynda ótken saltanatty jıynda sport salasy boıynsha jyl úzdikteri anyqtaldy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Basylym • 27 Jeltoqsan, 2025
Tobyl-Torǵaı kúıleriniń toptamasy
Arqalyqta «Tobyl-Torǵaı kúıleri» degen atpen jaryqqa shyqqan jańa kitaptyń tusaýkeseri ótti. Jınaqty birneshe jyl boıy arhıv aqtaryp, el aralap, kónekóz kúıshilermen kezdesip júrip qurastyryp shyqqan – ólketanýshy ǵalym Batyrlan Saǵyntaev pen mýzyka zertteýshi Ermek Qazmuhambet. Qurastyrýshylar Tobyl-Torǵaı kúıshilik mektebine telinip júrgen 150-den astam kúı tapqan. Jınaqqa sodan iriktelip alynǵan 80 kúı enip otyr. Onyń ishinde 11 halyq kúıi, 69 avtorlyq týyndy bar.
Zań men Tártip • 27 Jeltoqsan, 2025
«Qýyrdaqtyń kókesindeı» qarjylyq qıturqy
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bıyl «Ana tili» gazetine bergen suhbatynda: «Zań men tártip» qaǵıdaty – shyn máninde kemel demokratııanyń tiregi, quqyqtyq memlekettiń negizi. «Zań men tártipke» baǵynbasaq, quqyq normalaryna qurmetpen qaramasaq, Ádiletti Qazaqstandy quryp, ony órkendegen memleket ete almaımyz», degen edi. Bul rette, ásirese halyqqa adal qyzmet etýge ant bergen memlekettik qyzmetshilerge júkteletin jaýapkershilik zor. Alaıda elimizdegi memlekettik organdardyń bárinde birdeı zań ústemdigi ornap, temirdeı tártip jolǵa qoıyldy deýge áli erte.
Rýhanııat • 27 Jeltoqsan, 2025
Qońyrtóbeniń baýraıyna jaıǵasqan Aqterek aýylynan túlep ushqan qalamger, esimi elge tanymal jýrnalıst-jazýshy, Aqparat salasynyń úzdigi, halyqaralyq Jambyl atyndaǵy jáne Jýrnalıster odaǵy syılyqtarynyń laýreaty, Jambyl aýdanynyń qurmetti azamaty Gúlzeınep Sádirqyzynyń mereıli jasqa tolýyna oraı, aýdandyq Mádenıet úıinde «Áıel jany» atty ádebı-sazdy kesh ótti. Ataýy aıtyp turǵandaı áıel taǵdyryn arqaý etken shyǵarmashylyq keshke zııaly qaýym ókilderi men qoǵam qaıratkerleri, qalamgerdiń áriptesteri men aýyldastary qatysty.
Rýhanııat • 27 Jeltoqsan, 2025
Jazýshylar odaǵynyń jyl qorytyndysy
Astanada alǵash ret «Jas ádebıettiń kókjıegi» taqyrybynda Jazýshylar odaǵynyń jyl qorytyndysy ótti. Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi men Jazýshylar odaǵy birlesip uıymdastyrǵan is-sharada Jazýshylar odaǵynyń 2025 jyly atqarǵan jumystary qorytyndylanyp, otandyq ádebıettiń qazirgi damý baǵyty men aldaǵy jospary talqylandy.
Ekonomıka • 27 Jeltoqsan, 2025
Mindetti tańbalaýǵa taǵy bir ónim qosyldy
Búginde mindetti tańbalaýǵa temeki ónimderi, aıaqkıim jáne dárilik zattar jatady. Endi elimizde syra ónimderin óndirýshiler men ımporttaýshylar da sıfrlyq tańbalaý júıesine tirkelýge mindetti.
Ekonomıka • 27 Jeltoqsan, 2025
ÁKK kásipkerlerge qorǵan bola almaı tur...
Oblystar men respýblıkalyq mańyzy bar qalalardan 2006 jyly qurylǵan áleýmettik-kásipkerlik korporasııalarynyń (ÁKK) aldyna shaǵyn kásipkerlikti damytý, áleýmettik jobalardy iske asyrý, ishki naryqty básekege qabiletti ónimdermen qamtamasyz etý arqyly óńirlerdiń áleýmettik jaı-kúıin jaqsartý mindeti qoıylǵan edi. Alaıda arada ótken jıyrma jylǵa jýyq ýaqyt ishinde ÁKK-lerdiń turaqtandyrý qorlarynyń kómegimen áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn shekten tys qymbattatpaı ustap turýǵa jáne shaǵyn kásipkerlikti qoldaýǵa baǵyttalǵan jumysy mardymdy nátıje bergen joq. Oǵan aspanǵa sharyqtap ketken azyq-túlik baǵasy aıǵaq.
Saraptama • 27 Jeltoqsan, 2025
Kólik naryǵy kóńil kónshite me?
2025 jyl otandyq avtokólik naryǵynyń búkil tarıhyndaǵy eń tabysty boldy. Qazaqstannyń Avtokólik odaǵynyń dereginshe, bıylǵy qańtar-qarasha aılarynda otandyq dılerlerden 207 myń jańa avtokólik satyp alynǵan. Bir qarashanyń ózinde 25 myń jeńil kólik satylǵan. Bul naryqtaǵy aılyq satylymnyń rekordtyq kórsetkishi bolyp otyr.
Densaýlyq • 27 Jeltoqsan, 2025
Salamatty qoǵam qurýdyń túp negizi
Halyqqa sapaly, qoljetimdi, ádil medısınalyq qyzmet kórsetý maqsatynda engizilgen Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) júıesine qatysty pikir kóp. Árbir azamattyń densaýlyǵyn saqtaýǵa ortaq jaýapkershilik negizinde qurylǵan, áleýmettik baǵdarlanǵan úlgi óz mindetin hal-qadirinshe atqaryp keledi. Jyl toǵysynda «MÁMS júıesin qarjylandyrýdaǵy jańa tásilder: ózgerister kimderge jáne qalaı áser etedi» taqyrybynda ótken baspasóz máslıhatynda saladaǵy sony jańalyqtar jan-jaqty baıandaldy.
Eńbek • 27 Jeltoqsan, 2025
Bıylǵy jyldy Naýyrzym óńirindegi «Bogdan» sharýa qojalyǵy tabysty aıaqtady. Egin ósirýmen qatar, asyl tuqymdy mal basyn kóbeıtip otyrǵan sharýashylyq jergilikti turǵyndaryn eńbekke jumyldyryp, birtalaı otbasynyń aýylda turaqtap qalýyna uıytqy bolyp otyr.
Qoǵam • 27 Jeltoqsan, 2025
Jumysshy mamandyqtary jyly qatardaǵy eńbek adamdarynyń mereıin ósirdi. Jastardyń tehnıkalyq mamandyqtarǵa, óndiris salasyna qyzyǵýshylyǵyn arttyra tústi. О́z isiniń sheberleri qarapaıym eńbek ete júrip te eldiń ystyq yqylasyna bólenip, alǵysyn arqalaýǵa bolatynyn jaqsy biledi.
Másele • 27 Jeltoqsan, 2025
Sý qaýipsizdigi ózara senimge táýeldi
Sý resýrstary XXI ǵasyrdyń eń kúrdeli geosaıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq máseleleriniń birine aınaldy. Klımattyń ózgerýi, halyq sanynyń artýy, aýyl sharýashylyǵy men ónerkásiptiń sýǵa táýeldiligi memleketter arasyndaǵy transshekaralyq sý qatynastaryn barynsha shıelenistirip otyr. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Ashhabad forýmynda BUU júıesinde sý máselesimen tikeleı aınalysatyn arnaýly halyqaralyq uıym qurý qajettigi týraly kótergen bastamasy – osy jahandyq syn-qaterlerge berilgen ýaqtyly ári júıeli jaýap.
Medısına • 27 Jeltoqsan, 2025
Almaty qalalyq kardıologııalyq ortalyǵynda alǵash ret júrek aýystyrý operasııasy jasalyp, termınaldyq kezeńdegi sozylmaly júrek jetkiliksizdigine shaldyqqan 34 jastaǵy azamatqa donorlyq júrek salyndy.
Ekonomıka • 27 Jeltoqsan, 2025
Halyqaralyq reıtıngte mártebemiz aıqyndaldy
Elimiz jasandy ıntellektini aýqymdy engizý men sıfrlyq ekonomıkanyń negizgi kórsetkishin turaqty ósirý arqyly jetekshi sıfrlyq derjava mártebesin nyǵaıtpaq.
Pikir • 27 Jeltoqsan, 2025
Osydan birneshe jyl buryn bas quraǵan eki jas sheteldik dıplomdarymen elge kelip jumys izdedi. Táýirin tapty-aq. Biraq bereke tappady. О́ıtkeni tájirıbesiz mamanǵa beretin jalaqynyń jartysy páter jaldaýdan, jartysy júrip-turý men tamaqtan artylmaıdy. Aqyry shetelge ketti, baqshaǵa baryp jıdek terdi.
Qoǵam • 27 Jeltoqsan, 2025
Jýyrda О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmetinde Memlekettik qyzmet isteri agenttigi departamenti basshysynyń orynbasary Shynaraı Álimhan men Almaty qalasy ákimi apparatynyń etıka jónindegi ýákili Mamaı Ahetov sybaılas jemqorlyqqa qarsy bilim berýdi damytý jáne memlekettik qyzmetshiler arasynda etıkalyq qalypty nyǵaıtý baǵytynda atqarylyp jatqan jumys jóninde málimet usyndy.
Suhbat • 27 Jeltoqsan, 2025
Darhan Ahmed-Zakı: Prezıdent reformasy joǵary bilimge tyń serpin beredi
Bilim men ǵylym memlekettiń básekege qabilettiligin aıqyndaýda úlken mańyzǵa ıe. Sondyqtan elimiz osy salaǵa aıryqsha kóńil bólip otyr. Keıingi jyldary Memleket basshysynyń bastamasymen osy baǵytta keshendi reformalar júzege asyp jatyr. Muhtar Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan zertteý ýnıversıtetiniń basqarma tóraǵasy-rektory Darhan Ahmed-Zakımen ǵylym, joǵary bilim salasynyń damýy jóninde áńgime órbittik.
Tulǵa • 27 Jeltoqsan, 2025
Elimizge tanymal taý tulǵalardyń deni aýyldan shyqqan. Sodan ba, olardyń boıynan qazaqylyqtyń ıisi ańqyp turady. О́ıtkeni olar ulttyq tálim-tárbıeniń qaınaryna qanyp ósken. Ata-ájeniń ertegisin tyńdap, ultymyzǵa tán bar asyl qasıetti boılaryna sińirgen. Sondaı aıtýly azamattyń biri, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Sardarbek Ábıuly.
Qoǵam • 27 Jeltoqsan, 2025
Pavlodar qalasynda 2022 jyldan beri «Aq sısa» ońaltý ortalyǵy jumys isteıdi. Bul ujymdy bilikti dáriger Áıgerim Qabylbekova basqarady. Ortalyqta túrli syrqat, jaraqatpen kelgen, onyń ishinde súıegin syndyrǵan, ınsýlt, ınfarkt alǵan naýqastardy ońaltyp, densaýlyǵyn jaqsartý jumysy júrgiziledi.
Infografıka • 27 Jeltoqsan, 2025
Izdenis óndiristi qýattandyrady
Keıingi 5 jylda ǵylym kóshine jastardyń jańa legi qosyldy. Ǵylymǵa qulshynysy zor jastar ǵylymnyń qaı salasynda da ilkimdi jobalardy iske asyryp, joǵary nátıjege qol jetkizip otyr. Sarapshylar ǵylym salasynda qalyptasqan osy bir serpilisti báseńdetip almaýdy aıtady. Bul úshin ǵylymǵa bólinetin qarajat pen tehnologııalyq jetistikterdi jetildirý mańyzdy.
Mıras • 27 Jeltoqsan, 2025
«Degende Balqadısha, Balqadısha...»
Aqan serininiń «Balqadısha» áni Kókshetaý men Atbasar dýandarynda bı bolǵan atam Begen bıdiń (Bekmaǵanbet) Dúısenbaıulynyń (1864–1950, Begen aýyly, Zerendi aýdany), dosy Ybyraı bıdiń (Qaraótkel, Zerendi aýdany) qyzy Balqadıshaǵa arnalǵan. Onyń shyn esimi – Tóken.
