Ádebıet
Qazaqstan • 05 Aqpan, 2022
Qazaqstannyń Halyq jazýshysy Ábdijámil Nurpeıisov ómirden ozdy
Qazaq ádebıetine zor úles qosqan sýretkerlerdiń biri, soǵys ardageri, jazýshy Ábdijámil Nurpeıisov ómirden ozdy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Ádebıet • 20 Qańtar, 2022
Ádebıette jaqsy shyǵarma jazǵan ár qalamgerdiń ómir joly ártúrli. Ol taǵdyrlar barsha álemge jazýshylyqqa tek qyzyǵýshylyqpen kelmeıtinin dáleldedi. Shynynda, oqyrman jata-jastana oqyǵan, keıipkerlerin talqylap, is-áreketterin synaǵan kitaptar qalaı jazyldy? Shyǵarmadaǵy shıryǵý, ishki seziný, obrazdyń minezin ashýda avtor qandaı kúı keshti? Onyń keıipkerleriniń jany qanshalyqty ózinikimen uqsas? Oqyrman avtor shyǵarmalaryn oqyp taýysqan soń, onyń jeke ómirine, bıografııasyna qyzyǵady. Bul – zańdylyq. Al júzdegen jyldar buryn ómir súrip, ádebıette juldyzy janǵan keı jazýshylardyń ómiri osy kúnge deıin talqylanyp jatady. Tulǵalyq ómirdiń áli de bir qupııalary shyǵyp keledi. Planetadaǵy mıllıardtaǵan adamnyń biriniń (hám biregeıi) ǵumyry ǵasyrdan da uzaq jyldar boıy qoǵamǵa qyzyqty bolýyn qandaı qubylysqa balaýǵa bolady?..
Ǵylym • 16 Qańtar, 2022
«Ádebıet tanytqysh» – álemdik qundylyq
1926 jyly sol kezdegi astana Qyzylordada bettelip (árıne, senzýradan da ótip), Tashkentte basylǵan Ahmet Baıtursynulynyń «Ádebıet tanytqysh» zertteýi nemese oqý quraly –HH ǵasyrdaǵy qazaq ádebıettanýy deńgeıin kórsetetin irgeli de izashar eńbek.
Qoǵam • 27 Jeltoqsan, 2021
Balalar ádebıetin qoldaý jyly uzartyldy
Qazaqstanda balalar men jasóspirimder oqýyn qoldaý jyly 2023 jylǵa deıin uzartylady. Bul týraly Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulova málimdedi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Oqıǵa • 09 Jeltoqsan, 2021
«TÚRKSOI» almatylyq oqyrmandarǵa 2000 kitap tartý etti
Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna oraı Almaty qalalyq kitaphanalaryna halyqaralyq «TÚRKSOI» uıymy shyǵarǵan kitap-albomdar tartý etildi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Ádebıet • 05 Jeltoqsan, 2021
Jan – Alladan, mı – adamdyki bolǵanymen, júrek – ıttiki. Ne adam emes, ne ıt emes – birdeńe. Qalaı ómir súrse bolady? Ony ózi de bilmeıdi. Aqyly saý, esi túzý adam jasaǵan eksperıment osyǵan ákelse ne isteı alasyz? Múmkin bul avtordyń jasap otyrǵan keıipkeri sol kezdegi saıası júıe ne tutas qoǵamnyń ózi me eken?
Ádebıet • 05 Jeltoqsan, 2021
Onyń appaq saqaly Santa Klaýstyń saqalyna uqsaıdy. Ol Dúnıejúzilik eki birdeı uly soǵysty kórip, qan maıdanda qalam ustaǵan jazýshy. Shyǵarmasyn keıde saý, keıde mas kúıinde jazdy. Biraq birde-bir týyndysynda oqyrmanyn jalyqtyrǵan emes. Qalam men qarýdy serik etken ol Tanzanııada ańshylyqqa shyǵyp, múıiztumsyqtardy aýlady. Bylǵary qolǵap kıip, boks ónerimen aınalysty. Taǵdyr ony birneshe ushaq apatynan aman alyp qaldy. Eń mańyzdysy, ol ólmes shyǵarmalar jazyp, adamzat tarıhyndaǵy eń keremet jazýshyǵa aınaldy. Onyń aty – Ernest Hemıngýeı. Onyń tarpań taǵdyry ártúrli qıyndyqtarǵa moıymaı, sony jeńýmen kúrese aldy. Bir sózben aıtqanda, Ernesttiń qalamy onyń óziniń minezi sııaqty tentek, oıy ol kezgen ulan-ǵaıyr alqapqa uqsas ushy-qıyrsyz boldy.
Ádebıet • 17 Qarasha, 2021
«Baqbaq». Kavabatanyń sońǵy demi
1972 jyly sáýir aıynyń jeksenbi kúni tústen keıin japonnyń ádebıet atalymy boıynsha tuńǵysh Nobel laýreaty Iаsýnarı Kavabata jalǵa alǵan kópqabatty úıde ózine qol jumsady. Bul berisi Japonııa ádebıeti, árisi álem ádebıeti úshin aýyr tragedııa edi. Qaıǵyly oqıǵadan soń birneshe saǵattan keıin esikten gazdyń ıisin sezgen qyzmetshi áıel polısııaǵa habar beredi. Áp-sáttegi aýyr qaza japondyq ádebı ortany ǵana emes, sonymen birge búkil dúnıeni dúrliktirdi.
Rýhanııat • 11 Qarasha, 2021
Tarıhı qısynsyz shyndyq ta bolmaıdy
О́mirdiń ózin, qoǵamdaǵy bolyp jatqan qubylystardy aq qaǵaz betinde sóıletip, oqyrmanǵa oı aıtatyn jazýshylar qaýymy ult rýhanııaty úshin altyn kópir rólin atqaryp keledi. Olardyń ár shyǵarmasy ómirdiń jolyn, keshegisi men búginin sıpattap bere alady. Jaqynda ǵana «Bopaı hanym» atty tarıhı romany jaryq kórgen jazýshy Mádı AIYMBETOV bizge bergen suhbatynda ádebıet týraly kózqarasyn, shyǵarmalaryndaǵy keıipkerler obrazyn keńinen sóz etti.
О́ner • 28 Qazan, 2021
Bul – Jorj Braktyń jazdaǵy jan tolqyny. Kartınadan teńizdiń jupary ańqıdy. Jalǵyzdyqtan jaltaryp kete almaısyz. Aqıqaty osy. О́nerde bári ońasha. Sol aýyr da azapty jolda jumsaǵan ýaqytyńyzdyń qunyn osyndaı ǵajaıyp týyndylar óteıdi. Mine, kóńil merekesin teńizden tapqan sýretshiniń ǵajaıyby osynda. Teńizde de túısik bar. Senbeseńiz, «Estaktaǵy úıge» qonaqqa kelińiz!
Bilim • 27 Qazan, 2021
Qazaq ádebıetin oqytý baǵdarlamasy ózgeredi
Orta bilim berý deńgeıindegi «Qazaq tili», «Qazaq ádebıeti» jáne qazaq tilinen basqa tilde oqytatyn synyptarǵa arnalǵan oqý baǵdarlamalaryna tıisti ózgerister engiziletin bolady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Kıno • 27 Qazan, 2021
Ár kórermenniń júreginde – óz Muqaǵalıi bar. Bul fılm – aqyn ómirin zerteýdiń sońy emes. Osy taqyrypqa qyzyqqan kez kelgen rejısser keleshekte Muqaǵalıdi jańasha qyrynan ashyp kórsetýge múmkindigi bar.
Rýhanııat • 24 Qazan, 2021
Assalaýmaǵaleıkúm, aınalaıyn ini-dosym Saýytbek! Sizge arnalǵan husnı hatymdy Hatjazǵan jartasynyń astyndaǵy arshanyń yǵynan jazyp otyrmyn. О́zińiz biletin Taýpisteli aýylynyń Qarataý jaq bıigindegi Boztorǵaı asýynyń oń qaptaly ǵoı. Hatjazǵan jartasyndaǵy tańbalar bertingi ǵasyrlarda óship, kórinbeı ketken. Áldekimder erigip te, elirip te qıratqan desedi. Anda-sanda osynaý Hatjazǵannyń astyndaǵy arshanyń túbinde hat jazyp otyryp, shybyn janyna shıpa tileıdi myna jaman aǵańyz.
Ádebıet • 19 Qazan, 2021
Arhat pen Qundyzdy aýylyna bolystyq etken Áben qajy uldy bolaryn túsinde kórip, «balam tar zamanda ómir súredi, alaıda aqyl-parasaty bıik tulǵa bolady» dep jorypty. Kóregen kisi ǵoı. 1901 jyldyń kókteminde Qundyzdy aýylyndaǵy Ábenniń Aqtasy degen jerde sábı ińgási estiledi. Ákesi qudaıǵa shúkir etip, esimin Muhamedshúkir qoıady. Aıtqanyndaı, Shákir aqyn – almaǵaıyp zamanda jurttyń joǵyn joqtap, muńyn muńdaǵan tulǵa edi.
Álem • 06 Qazan, 2021
Bıyl ádebıet boıynsha Nobel syılyǵyn kim alady?
Bul alpaýyt syılyq talaı jazýshynyń atyn alysqa jetkizdi. Sebebi, onyń daqpyrty men dańqy bólektiginde. Bylaı qarasań, qazirgi ádebıettiń ólshemi málim bir syılyqtar emes ekeni shyndyq. Biraq, óner úshin syılyq ta kerek-aq.
Ádebıet • 13 Qyrkúıek, 2021
Qazaqta jyrdyń kúıindeı degen sóz bar. Áńgimeni jyrdyń kúıindeı qylyp jetkizetinder bolady. Aq tazynyń alǵanyn aıtyp qoıa salmaı, áýeli qara tazynyń shalǵanyn, sol ýaqytta jeldiń qalaı soǵyp, jalt burylǵanda tymaǵynyń qısaıyp bara jatqanyn, ony túzeı bergende er-toqymy aýyp, attan túsip qala jazdap zorǵa túzelip, mińgi torynyń jýastyǵynan aman qalǵanyn, jyndy tory bolǵanda qulap mertigip, ne jaıaý jete almaı qıyrda qalaryn bir qaperge salyp ótip, áıteýir sóıtip júrgende aq tazynyń túlkini aýzyna túsirgenin ásirelep aıtqanda, aýzyńnyń sýyn qurtyp qoıady. Az ǵana dúnıeni jyrdyń kúıindeı qylady. Bulaı ásirelep sóıleýdiń jaqsy, jamandyǵy bólek áńgime.
Tarıh • 08 Qyrkúıek, 2021
Soltústik Osetııa-Alanııa respýblıkasynyń batysyndaǵy Alagırsk aýdanyna qarasty taýly qyratta Dzýarıkaý atty shaǵyn aýyl ornalasqan. Aýyldyń aty osetın tilinde «Áýlıe meken» degenge saıatyn kórinedi. Osynda «Jeti baýyrǵa eskertkish» atty monýment bar. Onyń ushar basyna qanattaryn túıistire samǵaǵan aq tyrnalar beınelense, eskertkishtiń etegine qaıǵy meńdep qara jamylǵan áz ananyń muńly beınesi músindelgen.
Ádebıet • 24 Tamyz, 2021
Keıde tańǵy kofeńdi iship otyryp oılanasyń: álem ádebıeti men qazaq ádebıetiniń arasy qansha aıshylyq jol eken? Jer men Kúnniń araqashyqtyǵyndaı ma, álde odan sál jaqyn ba? Jalpy, biriniń birine qatysy bar ma ózi? Qatysy bolsa, mereıtoılyq aýdarmamen ǵana shektele me? Al qatysy joq deseńiz, álem ádebıetin nege qubylaǵa teńeımiz? Jumys kúniniń basynda osyndaı beımaza suraqtar oıǵa qaıdan keledi eken...
Ádebıet • 18 Tamyz, 2021
Oqyrman úshin eń aldymen avtor mańyzdy. Qandaı da bir kitapty oqymas buryn «Avtory kim?» dep qyzyǵýshylyq tanytady. Bul – oqyrmannyń beısanaly túrde avtormen rýhanı baılanys ornatqysy keletinin baıqatatyn jaıt. Avtor óziniń adamdyq, azamattyq pozısııasyn (ásirese, aqyndar) shyǵarmalarynda kórsetip, oqyrmanymen syrlasatynyn joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Prozalyq shyǵarmalardaǵy avtor kóbine baıandaýshy beınesinde kórinip, oqıǵany beıneleýmen shekteledi. Jalpy, qazirgi ádebıette avtor degenińizdiń ózi – kúrdeli uǵym.
Rýhanııat • 12 Tamyz, 2021
Bizdiń qazaqy túsinikten taǵan tartsańyz tap osy týyndyǵa bylaı anyqtama berer edińiz. «Adamnyń basy – Allanyń doby». Budan artyq támsil tappasyńyz taǵy aıan. Al músinshi Tomas Leroı olaı oılamaıdy. Keshirip qoıyńyz, eń aýyr dert – sana derti. Salmaqtap kórińizshi, oıdan tereń shyńyraý bar ma, osy? Bir qulasańyz, qaıtyp shyǵýyńyz ekitalaı. Bilesiz be, biz kótergen eń aýyr júk – bizdiń basymyzdaǵy aqyl. Qalǵany kúıbeń tirshiliktiń kúıkili ǵana.
Abaı • 28 Shilde, 2021
Álemdik deńgeıdegi aqyl-parasat ıesi uly Abaı danalyǵy máńgilikke baǵdar berer dara parasatymen baýrap alady. Baýrap alyp qana qoımaı, kózge shuqyp kórsetedi, kóńilge toqytyp dittetedi. Tirshilik áleminiń san taraý syrlaryna boılatyp, qupııa qyrlaryn ańǵarýǵa jol silteıdi. Aqyndyq qasıeti aıqyndalyp, óleń-jyrlary el arasyna keń taraı bastaǵan kezden-aq bir óleńi, bir sózi kádege jaramaı qalǵan jeri joq ekeni kópke aıan. Ár sózi, ár oıy, ár isi halyq kóńiline berik uıalaǵan qalypta danalyqpen sabaqtasyp, jyldar jyljyǵan saıyn tereńdep, ýaqyt ótken saıyn bıiktep bara jatqany kámil. Álıhan Bókeıhannyń 1903 jyly «Kırgızskıı kraı» atty kitapqa kirgen qazaqtyń tarıhy men rýhanı ómiri jaıly zertteý [S. Qırabaev. Abaıtaný ǵylymynyń tarıhynan. Kitapta: Qazirgi Abaıtanýdyń ózekti máseleleri. – Almaty: «Ǵylym» ǵylymı baspa ortalyǵy, 2002, 21 b.] maqalasynan bastalyp, tolassyz damý ústindegi Abaıtaný álemi qazaq ádebıettaný ǵylymynyń eń irgeli salasyna aınalǵan uly aqyn shyǵarashylyǵynyń áli de ashylmaı jatqan sansyz qyry bar ekeni kúmánsiz.
Ádebıet • 27 Shilde, 2021
Muqaǵalı murasy – Túrkııa tórinde
Bıyl qazaq poezııasynyń aıshyqty merekesi. Marjan jyry, arman-muńy halqynyń qasterli qazynasyna, mıllıondardyń mýzasyna aınalǵan Aspantaýdyń aqıyǵy Muqaǵalı Maqataevtyń týǵanyna 90 jyl. Táýelsizdiktiń mereıli belesimen tuspa-tus kelgen aqyn toıyna arnalǵan sharalar shoǵyry elimizdiń ár óńirinde saltanat qurýda. Kúni keshe Túrkııa astanasy Ankarada «Muqaǵalı Maqataev jáne onyń shyǵarmalary» atty konferensııa ótip, aqynnyń alty tilde jaryq kórgen «Sońǵy tyrnalar qaıtqanda» kitabynyń tusaýy kesildi.
Ádebıet • 01 Shilde, 2021
Balalarǵa arnalǵan 100 kitaptyń tusaykeseri ótti
Búgin Mádenıet jáne sport mınıstrliginde onlaın formatta «2021 - Balalar ádebıeti jyly» aıasynda Mınıstrliktiń usynysymen «Altyn saqa» balalar baspasynan shyqqan 100 kitaptyń tusaýkeser rásimi ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz mınıstrliktiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ádebıet • 27 Sáýir, 2021
Úsh jyl buryn Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda Prezıdent Ákimshiligi men Jazýshylar odaǵynyń uıymdastyrýymen ár óńirden arnaıy shyǵarmashylyq toptar qurylyp, oblys-aýdandarǵa ádebı ekspedısııalar uıymdastyryp, júrgizilgen zertteý jumystary negizinde kórkem shyǵarma jazý qolǵa alynǵan «Ádebı ólketanýdy damytý» jobasy bastaý alǵan edi. Álqıssa.
Ádebıet • 14 Sáýir, 2021
Oqýshyǵa kórkem ádebıetti oqytýdyń joly qandaı?
Búgin «Bilimniń altyn kópiri» atty onlaın rejımde ótken respýblıkalyq telekópir barysynda «Oqýǵa qushtar mektep» jobasy talqylanyp, mektep jasyndaǵy balalardyń oqýyna arnalǵan kórkem ádebıettiń mınımaldy tiziminiń jasaqtalý barysy tanystyryldy, dep habarlaıdy Egemen.kz
Qoǵam • 25 Naýryz, 2021
Qandastarǵa nelikten jer jalǵa berilmeıtini belgili boldy
Jer reformasy jónindegi komıssııanyń I otyrysynda «Qazaq ádebıeti» gazetiniń bas redaktory Dáýren Qýat qandastarǵa jer nege jalǵa berilmeıtinine jáne satylmaıtynyna qatysty pikir bildirdi, dep habarlaıdy Egemen.kz
Aımaqtar • 16 Aqpan, 2021
Oqýshylar álem ádebıetiniń úzdik týyndylaryn komıks tilinde sóıletti
Qyzylorda qalasyndaǵy Nazarbaev Zııatkerlik mektebinde «Zııatkerlik mektep oqýshysyna oqýǵa usynylatyn 100 kitap» jobasy aıasynda «Úzdik komıks kitap» baıqaýy ótkizildi, dep habarlaıdy Egemen.kz
Ádebıet • 08 Aqpan, 2021
Balalar men jasóspirimderge arnalǵan 2021 jyldyń 10 úzdik kitaby
Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń bastamasy boıynsha bıylǵy jyl balalar ádebıetin qoldaý jyly bolyp jarııalandy, dep habarlaıdy Egemen.kz
Ádebıet • 29 Qazan, 2020
Balalar ádebıetiniń 20 álemdik bestseleri qazaqshaǵa aýdarylady
Aqordada ótken Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý jónindegi ulttyq komıssııa otyrysynda Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva balalar ádebıetiniń 20 álemdik bestseleri qazaqshaǵa aýdarylatynyn málim etti, dep habarlaıdy Egemen.kz
Ádebıet • 09 Qazan, 2020
"Abaı joly" jobasynyń jańa bólimi jaryqqa shyqty
Massaget TV arnasynda "Abaı joly" jobasynyń kezekti bólimi jaryqqa shyqty, dep habarlaıdy Egemen.kz
