Redaksııa tańdaýy
Álemdik zertteýlerde ózge taqyryptarmen qatar jýrnalıstıka men medıadaǵy boljamdy baǵamdap otyrý ádetke aınalǵan. Kúndelikti ómirge sińip ketken medıa salasynyń betburysy, úrdisi qandaı? Osy oraıda Oksford ýnıversıteti, «Reuters» jýrnalıstıkany zertteý ınstıtýty men «Google jańalyqtar bastamasy» birlesip júrgizgen zertteýi nazar aýdarýdy qajet etedi. О́tken jyly jaryq kórgen «Jýrnalıstıka, medıa jáne tehnologııa trendteri men 2023 jylǵy boljamdar» atty esep 53 memlekettegi 303 jetekshi medıakompanııa basshysynan alynǵan saýaldamaǵa negizdelgen. Saýaldama nátıjesinde kelesideı birqatar úrdis anyqtalǵan:
06 Maýsym, 2023
Bıyl qańtar-sáýir aralyǵynda sút ónimderiniń óndirisi 173,8 mlrd teńgege jetip, byltyrǵy kórsetkishten 32,9 paıyzǵa asyp tústi. О́ńirlik bóliniste óndiris turǵysynan Soltústik Qazaqstan oblysy alǵa shyqty. Ondaǵy óndiris kólemi 31,7 mlrd teńgege jetip, jyldyq ósim 52,3 paıyzdy qurap otyr. Ekinshi orynda Almaty oblysy. Shyǵarylǵan ónim kóleminiń somasy – 30,4 mlrd teńge, al ósý kórsetkishi – 28,5 paıyz. Úshinshi orynda Qostanaı oblysy – 24,6 mlrd teńge jáne 76,6 paıyz.
06 Maýsym, 2023
Ulttyq mártebege múddeli teatrlar ultqa jaqyn ba?
Ár kezeń óz avtoryn týǵyzady. О́mirsheń klassıkanyń kórermenge bereri de, úıreteri de kóp. Alaıda óz dáýirine ún qatqan, óz ýaqytynyń júgin kótergen zamanaýı dramatýrgterdiń shyǵarmalary teatr sahnasynda árdaıym keshegi kezeń týyndylarymen birdeı deńgeıde kórinis taba bermeıdi. Búgingi dramatýrgter qoǵam tarapynan «Shekspır men Chehov sııaqty jaza almaısyńdar» degen ótkir syndy jıi estıdi. «Jazǵan pesam sahnada qoıylmaıdy» dep nemese qoıylǵan kúnde de, «ishten shyqqan shubar jylan», kóz maıyn taýysyp, jan júregimen jazǵan pesasynyń rejısserlerdiń «pyshaǵyna» ilinip, aıaýsyz týralyp, jutań tartyp shyǵatynyna narazy dramatýrg ózinshe ókpeli. «Olardyń jazǵan pesalary jaramsyz. Sıýjeti solǵyn, ıdeıasy áljýaz, keıipker harakterlerine deıin uqsas, qarabaıyr, tartymsyz» dep rejısser sharasyzdyq tanytady. Dramatýrg pen teatrdyń, dramatýrg pen rejısserdiń arasyndaǵy baılanystyń belgili bir júıege túspeýi – búgingi qazaq teatrynyń sheshimin kútken ózekti máseleleriniń biri. «Dramatýrg – rejısser – kórermen» tizbeginde jumys isteıtin teatrlar óz repertýaryn jasaıtyn avtor-dramatýrgpen shyǵarmashylyq baılanysyn qamtamasyz etetin zamanǵa saı ońtaıly tetikterin taba alǵan joq. Ortaq mámilege kele almaı tartysyp júretin eki taraptyń pikirtalasy tolassyz aıtylyp kele jatqanyn eskergennen bolar, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń Teatr jáne kıno bóliminiń meńgerýshisi, tanymal teatr synshysy, ónertaný kandıdaty Amangeldi Muqan dramatýrgter men teatr rejısserleriniń basyn qosyp, kúrdeli máseleniń kóleńkesi men kúngeıi týraly áńgime órbitti. Ulttyq ádebıettiń bas dramatýrgi M.Áýezovtiń Mýzeı-úıinde ótken jıynǵa jıyrmadan astam teatr mamany qatysty. Shyǵarma talantty avtordyń qalamynan týsa, jazylǵan dúnıe mazmun jaǵynan tereń, másele qoıý jóninen ótkir bolsa, teatr sahnasynda qoıylýyna ne kedergi? Olardy qalaı jaqyndatýǵa bolady jáne teatrǵa, kórermenge qajetti sapaly pesa jazýdy qalaı jolǵa qoıýǵa bolady? Mine, bul – suraq. Maqsaty – máseleniń basynda turǵan eki tarapty, eki úlken shyǵarmashylyq top – avtor-dramatýrg pen teatrdy (rejısser, dırektor) jaqyndastyrý.
06 Maýsym, 2023
Ǵaryshtyq tehnologııa startaptary
Almatydaǵy «Central Eurasian Venture Forum» aıasynda uıymdastyrylǵan «Space Tech Battle» startaptar jarysynda ǵaryshtyq tehnologııalardy damytýǵa baǵyttalǵan úzdik 10 IT-joba baq synasty. Osy saladaǵy sarapshylar men ınvestorlardan quralǵan qazylar alqasy 10 jobanyń ishinen úsh jeńimpazdy anyqtady.
06 Maýsym, 2023
Byltyrdan bastap Qaraǵandyda IT-jobalar men startaptardy qoldaýǵa arnalǵan biregeı joba – «Terrıkon alqaby» tehnologııalyq IT-haby iske qosylǵan bolatyn. Uıymdastyrýshylar jergilikti IT jáne digital naryqty damytýdy kózdep otyr.
06 Maýsym, 2023
Ekologııalyq máseleler eldi ekiudaı kóńil kúıge túsiretini belgili. Bul rette tabıǵaty kórkem Jetisý óńiriniń de jaıy basty nazarda. Nege deseńiz, týrızmniń tutqasyna aınalǵan óńirdi mundaı túıtkildiń tóńirektep júretini daýsyz. Degenmen mamandar oblystaǵy ekologııalyq jaǵdaı basqa óńirlermen salystyrǵanda qolaıly ekenin aıtyp júr.
06 Maýsym, 2023
Nurbek ORALBAI, bokstan álem chempıony: Anamnyń sózinen kúsh-qýat aldym
Mamyr aıynda О́zbekstannyń bas shahary – Tashkentte ótken álem chempıonatynda jeńis tuǵyryna kóterilgen bylǵary qolǵap sheberleri taıaýda Almatyǵa kelip, respýblıkalyq boks federasııasynyń prezıdenti Keńes Raqyshevtyń qolynan mol kólemde aqshalaı syılyq aldy. Sol kezde jýan judyryqty jigittermen tildesýdiń reti keldi. Búgin biz sol sańlaqtardyń biri Nurbek Oralbaımen bolǵan áńgimeni oqyrmandar nazaryna usynýdy jón kórdik.
06 Maýsym, 2023
Sońǵy kúnderi Soltústik Qazaqstanda kún qatty ysyp tur. Sınoptıkterdiń aıtýyna qaraǵanda, ol Iran men Ortalyq Azııadan jyljyǵan ystyq aýa massasynyń áleginen oryn aldy. Kúndiz aýa temperatýrasy 34-39 gradýsqa deıin ysıdy. 3 maýsym kúni termometr tipti 42 gradýs ystyqty kórsetti. Bul – bizdiń oblys úshin qaýipti qubylys. Osyndaıda órt qaýpi de molaıady. Petropavl qalasynyń ózinde tek 1940 jyly ǵana aýanyń temperatýrasy 40 gradýstan asqan eken. Oblystyń kóptegen aýmaǵynda jańbyr da joq. Keıbir qazaq aýyldary Alladan jaýyn tilep, tasattyq berip jatyr.
06 Maýsym, 2023
Maǵjan Jumabaev: Balaǵa tárbıeni óziniń shamasyna, jaratylysyna qaraı berý kerek
Jýrnalıstıkada retrospektıvalyq suhbat degen janr bar. Ol – ómirden ótip ketken adamdarmen shyǵarmashylyǵy negizinde áńgimelesý. Biz bala tárbıesine qatysty Maǵjan Jumabaevpen suhbat quryp kórdik.
06 Maýsym, 2023
«Dıplomat» qonaqúıine qatysty Arystanbek Muhamedıulyn tergeý aıaqtaldy
Eks-mınıstr, Ulttyq mýzeıdiń burynǵy basshysy Arystanbek Muhamedıulyna qatysty is boıynsha jala jabý faktisimen sotqa deıingi tergeý bastalýy múmkin. Bul týraly sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń baspasóz qyzmeti habarlady, dep jazady Egemen.kz.
06 Maýsym, 2023
Talap eńbek qatynasyna ǵana negizdelýge tıis
Jaqynda Parlament depýtattary Eńbek kodeksine engiziletin túzetýlerdi talqylamaqshy. Sonyń eń negizgisi – eńbek daýlaryn sheshýde jumys berýshi, kásipodaq uıymy men memlekettik organ ókilderinen quralǵan úshjaqty komıssııa jumysyn zańnamalyq turǵydan retteý jáne kelisim komıssııasy týraly ózgerister.
06 Maýsym, 2023
Taıaýda Astanada alǵash ret Ortaazııalyq endoskopııalyq forým ótti. Is-sharaǵa endoskopııa dárigerleri, gastroenterolog, hırýrg, onkologter, endoskopııa medbıkeleri qatysty.
06 Maýsym, 2023
Elorda – eldigimizdiń aınasy. Astanamyz gúldense, ol elimizdiń de syndarly damýyna serpin bermek. Al qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etpeı, jan-jaqty damyǵan, tórt qubylasy teń megapolıs qalyptastyrý múmkin emes. Osyǵan oraı ótken juma kúni Ishki ister mınıstri, polısııa general-polkovnıgi Marat Ahmetjanovtyń Astana qalasynyń ákimi Jeńis Qasymbekpen jáne elorda aktıvimen kezdesýinde bas qalanyń qoǵamdyq qaýipsizdigi salasyndaǵy ózekti máseleleri keńinen talqyǵa salyndy. Aıta keteıik, bul – polısııa men ákimdiktiń osyndaı formattaǵy alǵashqy kezdesýi.
06 Maýsym, 2023
Sheteldegi jumys: Artyqshylyǵy men kemshiligi
Búginde shetelde jumys isteýdi armandap qana qoımaı, ony aldyna maqsat etip qoıǵan jastardyń qatary kóbeıdi. Biri ózge eldiń jaqsy jalaqysyna qyzyqsa, endi biri tájirıbe jınaqtap, elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq ahýalyna úles qossam dep talpynady. Aıana Bekeshova saıahattaý arqyly til úırenip, ózin damytý maqsatynda byltyr Ulybrıtanııaǵa ýaqytsha qonys aýdarǵan. Boıjetken alǵashynda sol eldegi fermalardyń birinde jumys istegen. Keıin qonaq úıge jumysqa ornalasypty. Balqash qalasynda týyp-ósken Aıana ózge elde eńbek etýdi 19 jasynan armandapty.
06 Maýsym, 2023
Agroındýstrııada áleýeti zor megapolıs
Elimizde Agroónerkásiptik keshendi damytý jónindegi 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan ulttyq joba qabyldanǵan edi. Búgingi tańda osy qujat aıasynda aýyl sharýashylyǵy salasyn órkendetý baǵytynda tyńǵylyqty jumystar atqarylyp keledi. Jalpy, atalǵan jobanyń negizgi kózdegen maqsaty – eńbek ónimdiligin eki jarym ese arttyrý, AО́K óniminiń eksportyn eki jarym ese ulǵaıtý jáne ishki naryqty áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarymen qamtamasyz etý arqyly básekege qabiletti agroónerkásiptik keshen qurý bolyp tabylady.
06 Maýsym, 2023
Toı qyzyǵy taýsylmasyn desek...
Bar tapqanyn bala-shaǵasynyń qýanyshyna esh oılanbastan shasha salatyn qazaqtyń toı shyǵyny jyldan-jylǵa ósip barady. Muny birsypyra toı ótkizý agenttikteri de rastap otyr.
05 Maýsym, 2023
Aýyldyq jerlerde úzdik nátıje kórsetken 925 oqýshyǵa jazǵy demalys ýaqytynda «Qazaqstan halqyna» qory esebinen lagerlerge joldama satyp alynady. Taǵy 725 bala óńirlik «Jas dáýren» jáne «Qarlyǵash» saýyqtyrý lagerlerinde tynyǵady dep kútilip otyr.
05 Maýsym, 2023
Túsimen erekshelenip, alystan menmundalap turatyn sary avtobýstardy kezinde amerıkalyq kınofılmderden ǵana kóretin edik. Amerıka Qurama Shtattarynyń úlgisindegi mundaı erekshe kólikter búginde elimizde qurastyrylyp, shalǵaı aýyldarǵa úlestirilip jatqany qýantady. Jýyqta Ertis-Baıan óńirindegi aýyldyq 16 bilim uıasyna zamanǵa saı jabdyqtalǵan jańa qoǵamdyq kólikter tartý etildi.
05 Maýsym, 2023
Álem halqyn ábigerge túsirgen COVID-19 pandemııasy kópshilikke sabaq boldy. Olaı deıtinimiz, qysyltaıań shaqta densaýlyq saqtaý salasynan bastap, ózge de jetekshi salalardyń turaqtylyǵy, básekege qabileti synaldy. «QazBioPharm» Ulttyq holdınginiń bastamasymen Astanada ótken «Pandemııa sabaqtary: Qazaqstan tájirıbesi» halyqaralyq forýmynda pandemııa kezinde jumyla áreket etken ǵalymdar, memlekettik organnyń jáne bıznes sektordyń ókilderi, saladaǵy ózekti máselelerdi talqylady.
05 Maýsym, 2023
Krımınalıstıka: Sıfrlyq zerthana izdenisi
Zamanaýı ınnovasııalyq tehnologııanyń damýy polısııa úshin de qylmystardy ashýdyń jańa múmkindikterin usynyp otyr. Atap aıtqanda, Ishki ister mınıstrligi Qoǵamdyq qaýipsizdikti qoǵammen seriktestikte qamtamasyz etýdiń 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy jobasynyń sheńberinde jedel-krımınalıstıkalyq bólinisterdiń qyzmetine ishki ister organdarynda alǵash ret kompıýterlik-tehnıkalyq zertteýler men jeke basty bıometrııalyq sáıkestendirýdiń zamanaýı júıesin engizip jatyr.
05 Maýsym, 2023
