Tanym • 25 Qyrkúıek, 2024
Shyńǵyz han ata jurtyna oraldy...
«Aqyl senbeı senbeńiz, bir iske kez kelseńiz», deıdi hakim Abaı. Qazaq halqynyń tarıhy túgendelmegen, úzik-úzik, tipten bir parasy ózgeler áńgimelegen shala-sharpy túsinikterden quralǵan. Onyń basty sebebi, qazaq tarıhy nıetteri bóten, árkimniń qolynda ketti.
Zerde • 25 Qyrkúıek, 2024
Bókenbaı Qarabatyrulyn nege shatastyramyz?
Almatydaǵy Ulttyq kitaphanada Aqtóbe oblysy «Yrǵyz – Shalqar» tasjoly boıynda ornalasqan «Bókenbaıdyń qaraýyl tóbesi» atanǵan tarıhı orynǵa qatysty Aqtóbe oblystyq mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasynyń uıymdastyrýymen ǵylymı keńes ótti. 2000 jyldyń basynan Yrǵyz – Shalqar tasjoly boıyndaǵy Bókenbaı Qarabatyrulynyń qaraýyl tóbesi mańaıynda HVIII ǵasyrda tarıhı oqıǵalar ótken, saıahatshylar jazbalarynda qamtylǵan. Ǵylymı keńeste mamandar 1710 jyly Qaraqum quryltaıynda bas sardarlyqqa saılanyp, Ańyraqaı, Bulanty shaıqastarynda qazaq jasaqtaryn bastaǵanymen, áli kúnge deıin tarıhı baǵasyn almaǵan Bókenbaı Qarabatyrulyna qatysty zertteýlermen bólisti. Sondaı-aq Samara – Shymkent tasjoly boıyndaǵy shoqynyń ataýyna qatysty talas-tartys órship keledi. Ǵylymı keńeste zertteý jumysy aıaqtalǵansha shoqynyń basyna múddeli adamdardyń óz betinshe belgi qoıýyna tyıym salynsyn degen sheshim qabyldandy.
Rýhanııat • 25 Qyrkúıek, 2024
Sýtegi atom bombasyn oılap tabýshylardyń biri Andreı Saharov keıin óz isine ózi ókinip, dıssıdenttik qozǵalystyń kósemine aınaldy. Ol kezde atom bombasyn jasaǵandar erekshe mártebege ıe bolǵan. Kóbiniń aty-jóni memlekettik qupııaǵa aınalǵan. Totalıtarlyq qoǵamda fızıkter memlekettiń erekshe iltıpat-qurmetine bólenedi. Lırıkter bolsa qýǵynda boldy. Evgenıı Evtýshenko, Andreı Voznesenskıılerdiń antısovettik óleńderi saıası bıýronyń shamyna tıe bastaǵan. Baspasózde bul aqyndardyń aty-jónin ataýǵa SK-nyń arnaıy ruqsaty kerek bolǵan...
Qoǵam • 25 Qyrkúıek, 2024
Orta ǵasyrda arab tili – ǵylym tili, parsy tili – poezııa, túrki tili jaýyngerlik til sanaldy. Osy bir úderisten bolar, túrki aqyndary shyǵarmalaryn parsy tilinde jaza bastady. Alaıda qalyptasqan qatań qaǵıdatty buzyp, túrki tiliniń dańqyn asyrǵan alyp aqyndardyń biregeıi – Muhammed Fızýlı. Shandoz shaıyr murasy búginge deıin túrki áleminiń eńsesin bıiktetip, rýhanııatyna sham jaǵyp keledi.
Basylym • 25 Qyrkúıek, 2024
«The New York Times»: Áýezovke qazanama qalaı berildi?
Sonymen, siz Vashıngton qalasyndaǵy úlken kitaphananyń biri – Gelman kitaphanasynda otyrsyz. Jaı otyrmaı, AQSh syndy alpaýyt eldiń gazeti men jýrnaly qalaı shyǵady eken, olar neni jazyp, oqyrmanyna qandaı rýhanı azyq beredi eken degen suraqtarǵa jaýap izdeısiz. Ádettegideı, alyp Amerıkada mańyzdy da keń taralatyn gazettiń biri – «The New York Times». Osy gazettiń burynǵy sandaryn paraqtap otyryp, «ishinde Qazaq, Qazaqstan týraly ne bar eken?» degen oı da mazalaǵany ras.
