«Teledıdar dıdary qandaı?»

*Saıt sózi Gazetimizdiń 25 mamyr kúngi nómirinde jaryq kórgen Seıfolla Shaıynǵazynyń osy attas maqalasy birden oqyrman qaýymynyń nazaryn aýdardy. Jarııalanymǵa pikir bildirgen kópshilik túgeldeı derlik taqyryp­tyń óte oryndy kóterilip otyrǵanyna salmaq saldy. Rasynda da ol búgingi kún­niń eń bir ózekti máse­lesin qozǵaǵandyǵymen erek­shelenedi. Qazirgi telearnalar arasynda sanaly kórermenge bereri az, tárbıelik máni múldem joq esepti habarlar men baǵdarlamalardy efırge usynǵannan basqa eshbir ereksheligi joqtary kóbeıip ketti. Avtor maqalada osynyń bárin egjeı-tegjeıli aıtyp shyqqan. Endigi sózdi oqyrmannyń ózine qaldyraıyq. Olar bylaı dep tolǵaıdy: Dastan Búgingi kúnniń eń ózekti ta­qyryby. Durys qozǵalǵan. Te­ledıdardy kórýden qaldyq. Odan qaldy, túrik pen úndiniń serıaldary ábden júıkeni juqartyp boldy. Osyǵan mınıstrlik tarapynan baqylaý jasap, shekteý qoısa ǵoı. Maqsot Aýylda da halyq spýtnıktik televıdenıe kóredi. Keshki shaılaryn iship otyryp, televızor qarasa aldarynan ekstrasenster shyǵady. Bizdiń qazaq televıdenıesi – mazaq televıdenıe bolyp barady. Erkin Aralbaı Avtor bilikti dárigerdeı qoǵamdaǵy bilinbeıtin máseleni dóp taýyp, oı tastap otyr. Rasymen osyndaı beıádep habarlar men shoýlarǵa mınıstrlik shekteý qoısyn. Bolmaıtyn arnalardy japsyn! Nurıla, О́skemen Qazir neshe túrli arnalar men sol arnalarda adam kórmeıtin habarlar qaptap ketti. Men de osy máseleni qozǵaıtyn jýrnalıster joq pa dep júretin edim. Egemen eldi eleń etkizip, áriptesteriniń aldyn orap ketti. Datuly Qazir telearnalardy Reseıdiń baǵdarlamalary jaýlap alǵan. Kabeldi TV-da da jaǵdaı osy. Qashanǵy osylaı júre beremiz? Al alaıaqtardyń telearnaǵa shyǵyp, halyqty aqymaq qylyp, aıtyp jatqandary anaý. Asqar «Gákký» arnasynan sadaǵań keteıin», dep Myrzataı Joldas­bekov aǵamyz óte oryndy aıtqan. Mádenıetimizdiń aınasy bolýdyń ornyna, mádenıetsizdigimizdi pash etip jatyr. Saıan Kórsetiletin nárse qal­maǵandaı. Ýaqyt ótkizý úshin sheteldiń kınola­ryn kezek-kezegimen qoıa beredi. Adam qyzy­ǵatyn nárse bolsa, jón eken-aý! Perızat Qatelespesem, osydan 5-6 jyl buryn bolatyn, sózjumbaq oıynyna qatysyp, ózimshe aqsha tapqym kelgen. Habarlassam, almaıdy. Sodan soń báleniń bári shyqty ǵoı. Úıge telefonnyń aqshasy keldi, burynǵy baǵasynan 4-5 ese kóp. Sodan keıin qaıtyp jolamaıtyn boldym. Qadyr О́te oryndy qozǵalǵan taqyryp. Qazir teledıdarda kóretin eshteńe qalmady. Ana qaptaǵan serıaldar jóninde az aıtylǵan joq. Osy­lardyń bárin joıyp, jınaqtap, bir-eki arna qaldyrsa da bolady ǵoı, bosqa aqsha shasha bergenshe! Ǵaını Qazir televıdenıe burynǵydaı emes. Kún saıyn ózgerip jatyr. О́kinishtisi sol, jaqsy jaǵyna ózgerip jatqan joq. Oryssha baǵdar­lamalar, fılmderdi kórsetip, reıtıng qýamyn dep bir kúni qalaı Reseı kanaldarynyń zombıi bolyp ketkenimizdi bilmeı qalmaıyq. Jánibek Zombı urpaq ósip keledi. О́zimiz de túrik, úndi, orys arnalarynyń zombıi bolyp kettik. Meniń aıtaıyn degenim, jer, úı, mashına jekemenshik bolýy múmkin. Al sana jekemenshik bolsa el bolý qıyn. Halyq memleketshil bolý kerek. Ramazan «Qazaqstanda» Beısen Qu­ran­­bektiń «Aıtýǵa ońaı» baǵdar­lamasy jaqsy. Kezinde «31» arna­dan Berik Ýálıdiń «Dodasyn» kóretinmin. «Habardan» Nur­sultan Qurmannyń da habarlary jaqsy edi. Al qazir «Bilim jáne mádenıetti» kóp qaraımyz. Tilegen Qazirgi arnanyń kóbeıýi – naryq talaby. Biz qalamaıtyn arnalardyń aldynda tapjylmaı otyratyndar bar. Qazir qandaı jaqsy habarlar, kınolar shyǵyp jatyr? Tek biz ózimiz keıde mensingimiz kelmeı, Reseıdiń boevıkterine, koreı men túriktiń, úndiniń ishi tolǵan aıar áıelderdiń is-qımylyna qurylǵan kınolaryna asyǵamyz. Nege balańyz sizge pýltti bermeı «Balapan» arnasyn kóredi? Demek, onyń óz tańdaýy, talǵamy bar. Alash Qazaqstannyń telearnalary arzan oıyn-saýyq, jeńiltek kanaldar bolyp ketti. Ásirese, bul arnalardy áıelder qaýymy tapjylaı otyryp kóretin boldy. Qudiret Meniń Qazaqstannyń telearnalaryn kórmegenime biraz boldy. Sebebi, adam qyzyqtyratyn eshteńe joq. Búginde teleekranǵa kim bolsa sol, shyǵa beretin boldy ǵoı. Ánshilerdiń bári fonogrammamen án aıtady. Dıdar Jarnamanyń ýaqytyn azaıtsa eken! Ásirese, 31-arnadan Gollıvýdtyń kınolaryn kórip bitemin degenińshe, túnniń bir ýaǵy bolady. Sultan Otar Maqala durys jazylǵan. Seı­folla Shaıynǵazy máseleni jaqsy kóteripti. Qazir TV-da adamnyń sanasymen sanaspaıtyn boldy. Adamnyń bárin aqymaq kórip, oılaryna kelgenderin jasaıdy. Sabyr Qaraptan qarap osy telear­nalar qanymyzdy iship bitti. Bu­lardyń betimen ketkenderi sondaı, «ń»-dy aıta almaıtyn dıktorlardy da efırge shyǵara beredi. Al saýatsyz jazyp-sóıleý bulardyń ózderine tán tirlikteri. Qyr balasy Bul taqyrypta buǵan deıin de talaı maqalalar jazylǵan. Ja­zýdyń da jazýy bar. Seıfolla Shaıynǵazyǵa rahmet! «Egemende» osyndaı synı kózqaraspen jazyl­ǵan maqalalar kóp bolsyn! Syn aıtylsa, jany ashyǵannan aıtady. Sosyn bizdiń mınıstrler, depýtattar arnaıy baǵdarlamaǵa toppen kóp kele bermeıdi.